Εως και 269,30 ευρώ περισσότερα, για τα ίδια προϊόντα, θα έχει δαπανήσει το μέσο ελληνικό νοικοκυριό στο τέλος Μάη, μετά τους 3 πρώτους μήνες της ενεργειακής κρίσης, η οποία ξεκίνησε στις αρχές Μαρτίου με τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν.
Χωρίς να διεκδικεί κανείς δάφνες επιστημονικής ακρίβειας, αυτό δείχνει ένας πρώτος υπολογισμός του κόστους της κρίσης στο μέσο ελληνικό νοικοκυριό. Αν τύχει μεγαλύτερης ανάλυσης, με βάση τα ειδικά χαρακτηριστικά του κάθε νοικοκυριού, μπορεί να έχει αποκλίσεις κυρίως προς τα πάνω. Βάση για το συμπέρασμα αυτό είναι ότι το μέσο ελληνικό νοικοκυριό δαπανούσε 1.725 ευρώ τον μήνα το 2024. Το 2025, με δεδομένο ότι ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός έφτασε το 2,8%, τα ίδια αγαθά και υπηρεσίες πληρώθηκαν από τα ίδια νοικοκυριά 1.772,30 ευρώ σε μέσα επίπεδα για το σύνολο του χρόνου.
Με το ξεκίνημα της κρίσης ο πληθωρισμός σε ετήσια βάση, τον περασμένο Μάρτιο, έφτασε στο 3,9%, τον Απρίλιο στο 5,4% και τον Μάιο αναμένεται να προσεγγίσει το 6%. Συνεπώς, το ίδιο καλάθι αγαθών και υπηρεσιών σε σχέση με το 2025 θα έχει επιβραδυνθεί, με σωρευτική αύξηση των τιμών, 15,3%. Συνεπώς, τα ίδια αγαθά και υπηρεσίες για το τρίμηνο της τρέχουσας κρίσης κόστισαν παραπάνω 269,30 ευρώ (15,3%), φτάνοντας το κόστος για κάθε μήνα στα 2.041,70 ευρώ. Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν ότι τα νοικοκυριά έχουν ακόμη απόθεμα να καλύψουν τη διαφορά και δεν έχουν προχωρήσει σε μείωση της μηνιαίας κατανάλωσης.
Οι μεγάλοι λογαριασμοί
Ποιο είναι το καλάθι του μέσου νοικοκυριού; Με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024, η κατανομή των δαπανών ανά μήνα επιμερίζεται ως εξής:
- Στα είδη διατροφής-μη οινοπνευματώδη ποτά το 20,7%.
- Στη στέγαση το 14,4%.
- Στις μεταφορές το 13,3%.
- Σε εστιατόρια, ζαχαροπλαστεία και ξενοδοχεία το 11,4%.
- Στην υγεία το 7,8%.
- Στην ένδυση και την υπόδηση το 5%.
Με αυτά τα δεδομένα, η ενεργειακή κρίση, που έχει στείλει την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και το φυσικό αέριο πάνω από τα 45 ευρώ τη θερμική μεγαβατώρα, χτυπάει όλους τους μεγάλους λογαριασμούς του ελληνικού νοικοκυριού. Το χειρότερο είναι ότι η αύξηση των τιμών δεν έρχεται σε περίοδο ομαλότητας για την ελληνική αγορά, στην οποία ισχύει το «ό,τι ανεβαίνει, δεν κατεβαίνει».
Τα ειδικά χαρακτηριστικά
Διαβάστε Επίσης
Δεδομένο είναι ότι η Ελλάδα είναι περισσότερο ευπαθής σε πληθωριστικές πιέσεις σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, αφού ο πληθωρισμός στην Ελλάδα, σε όρους εναρμονισμένου δείκτη τιμών καταναλωτή (που είναι συγκρίσιμος με τις άλλες χώρες της Ε.Ε.), εκτοξεύτηκε τον Απρίλιο στο 4,6%, ενώ στον μέσο όρο της Ε.Ε. έφτασε το 3%. Είναι επίσης γνωστό ότι η προηγούμενη πληθωριστική κρίση, αυτή του 2022, έχει ακόμη αποτύπωμα στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Με εξαίρεση τις τιμές των καυσίμων, οι οποίες επανήλθαν το 2023 και περισσότερο το 2024 σε φυσιολογικά επίπεδα, οι τιμές των τροφίμων και των υπηρεσιών μειώθηκαν ελάχιστα και συνέχισαν να αυξάνονται με ηπιότερους ρυθμούς. Συνεπώς, οι καταναλωτές συνεχίζουν και πληρώνουν φέτος για πέμπτο συνεχόμενο χρόνο τη σωρευμένη ακρίβεια της προηγούμενης κρίσης στην οποία αθροίζονται και οι αυξήσεις της τρέχουσας. Τρανό παράδειγμα οι τιμές των ενοικίων και των εργασιών οι οποίες είναι συναφείς με τις κατοικίες και οι τιμές των ασφαλίστρων υγείας οι οποίες αυξάνονταν με ραγδαίους ρυθμούς και πριν από την κρίση. Με τη νέα ενεργειακή κρίση οι μηνιαίες αυξήσεις θα γίνουν μεγαλύτερες μέχρι να ομαλοποιηθεί η κατάσταση.
Απαισιόδοξοι οι Ελληνες
Ολα αυτά εξηγούν γιατί τα ελληνικά νοικοκυριά εμφανίζονται εξαιρετικά απαισιόδοξα στην ερώτηση έρευνας της ΕΚΤ για τον πληθωρισμό που αναμένουν τους επόμενους 12 μήνες. Συγκεκριμένα, οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό το επόμενο 12μηνο δείχνουν μέσο πληθωρισμό στο 10% από 5,2% πριν από την κρίση. Στον μέσο όρο της Ε.Ε. οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό το επόμενο 12μηνο μετά την κρίση αυξήθηκαν στο 4% από 2,4% τον περασμένο Φεβρουάριο. Στην ίδια ερώτηση για ορίζοντα τριετίας, τα ελληνικά νοικοκυριά περίμεναν τον Μάρτιο μέσο πληθωρισμό 7,4%, έναντι πληθωρισμού 5,1% που δήλωναν ότι περίμεναν πριν από την κρίση. Στην ερώτηση για τον μέσο όρο πληθωρισμού σε ορίζοντα τριετίας για την Ε.Ε. τα νοικοκυριά περίμεναν τον Μάρτιο πληθωρισμό 3% από 2,5% πριν.
Ερχεται αύξηση του κόστους χρήματος
Μία ακόμη παράπλευρη απώλεια από την αύξηση του πληθωρισμού είναι η αύξηση του κόστους χρήματος, η οποία έρχεται μάλλον από τον Ιούνιο. Η άνοδος του πληθωρισμού στην Ε.Ε. κινητοποιεί την ΕΚΤ, η οποία ετοιμάζεται να αντιδράσει αυξάνοντας τα επιτόκια για να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις. Μάλιστα, η Τράπεζα της Ελλάδος, σε ειδική έκδοση για τον πληθωρισμό, σημειώνει ότι οι προσδοκίες της αγοράς είναι ότι θα αυξήσει τα επιτόκια του ευρώ έως και τρεις φορές, κατά 0,25% κάθε φορά. Μάλιστα, επισημαίνουν και την πρόσφατη δήλωση του Γερμανού κεντρικού τραπεζίτη, Νάιγκελ, ο οποίος τόνισε ότι η αύξηση των επιτοκίων τον Ιούνιο είναι η μόνη λύση, εκτός και αν η κατάσταση βελτιωθεί σημαντικά την τελευταία στιγμή. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν φαίνεται πιθανό, καθώς, όπως τονίζει η έκθεση, από την αρχή της κρίσης οι διεθνείς τιμές σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο αυξήθηκαν κατά περίπου 35%, έχοντας σημαντικές διακυμάνσεις όταν υπήρχαν προσδοκίες για λύση, αλλά σε κάθε περίπτωση η υποχώρηση έφτανε στις τιμές προ κρίσης.
Η αύξηση του κόστους χρήματος, εκτός από αυξημένες δόσεις για όσους έχουν δάνεια, ειδικά στεγαστικά, με κυμαινόμενο επιτόκιο, σημαίνει και αναβολή της προσπάθειας απόκτησης κατοικίας για καλύτερες μέρες για όσους είχαν μπει στη σχετική διαδικασία. Σημαίνει επίσης πιο δύσκολα δάνεια για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ειδικά για τις μικρότερες επιχειρήσεις, αφού οι τράπεζες θα σπεύσουν να διασφαλίσουν ότι δεν θα δημιουργήσουν νέα γενιά «κόκκινων» δανείων. Στη μεγάλη εικόνα, η άνοδος των επιτοκίων θα σημάνει επιβράδυνση της οικονομίας που δεν θα αφήσει αδιάφορα και τα ελληνικά νοικοκυριά.
