Κύπρος – Ισραήλ: Επιταχύνεται η ηλεκτρική διασύνδεση – Το νέο αίτημα του ΑΔΜΗΕ

Η κίνηση αποτελεί σημαντικό βήμα για την προώθηση ενός έργου με ιδιαίτερη ενεργειακή και γεωπολιτική σημασία, όχι μόνο για την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ, αλλά και για την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο ΑΔΜΗΕ έχει αναλάβει τον ρόλο του φορέα υλοποίησης του συνολικού έργου και, όπως επισημαίνει, το επενδυτικό αίτημα υποβλήθηκε με βάση τις προβλέψεις του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου ΤΕΝ-Ε.

Οι τελευταίες κινήσεις δίνουν νέα ώθηση στο έργο

Η νέα εξέλιξη έρχεται μόλις μία εβδομάδα μετά τη συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ και Meridiam για την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού ομίλου ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector. Η συμφωνία είχε υπογραφεί στο Μέγαρο Μαξίμου και αφορούσε το εταιρικό σχήμα του έργου.

Παράλληλα, είχε προηγηθεί τηλεφωνική επικοινωνία του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, με τον Ισραηλινό ομόλογό του, Eli Cohen, με αντικείμενο την προώθηση της ηλεκτρικής σύνδεσης Κύπρου και Ισραήλ.

Οι διαδοχικές αυτές κινήσεις, σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, δημιουργούν νέα δυναμική για την προώθηση του GSI και την υλοποίηση και του δεύτερου σκέλους της διασύνδεσης.

Τι ανοίγει με το επενδυτικό αίτημα

Η κατάθεση του investment request αποτελεί το επόμενο απαιτούμενο βήμα μετά την ολοκλήρωση των μελετών κόστους-οφέλους (CBA) και την πρόταση για τον διασυνοριακό επιμερισμό του κόστους (CBCA).

Πλέον, οι αρμόδιες Ρυθμιστικές Αρχές της Κύπρου και του Ισραήλ θα ξεκινήσουν τη διαδικασία αξιολόγησης του αιτήματος. Στο επίκεντρο βρίσκεται η κατανομή του κόστους του έργου μεταξύ των δύο χωρών. Το κόστος που θα συμφωνηθεί προβλέπεται να ανακτηθεί μέσω των ρυθμιζόμενων εσόδων που θα προκύπτουν από τη λειτουργία της διασύνδεσης.

Η κοινή απόφαση των δύο Ρυθμιστικών Αρχών αποτελεί, επομένως, κρίσιμο σταθμό πριν από την επόμενη μεγάλη απόφαση για την επένδυση.

Τι έδειξαν οι μελέτες κόστους-οφέλους

Για την εκπόνηση των σχετικών μελετών πραγματοποιήθηκε εκτεταμένη ανταλλαγή στοιχείων και διαβούλευση με τους αρμόδιους φορείς στην Κύπρο και το Ισραήλ.

Στη διαδικασία συμμετείχαν τα υπουργεία Ενέργειας των δύο χωρών, ο Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου (ΔΣΜΚ), καθώς και ο Διαχειριστής του Συστήματος του Ισραήλ, NOGA.

Οι μελέτες έλαβαν υπόψη τις τελευταίες εκτιμήσεις για την εξέλιξη των ηλεκτρικών συστημάτων, τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, τη διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και τις ανάγκες σε νέες ενεργειακές υποδομές.

Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν την οικονομική βιωσιμότητα του έργου σε όλα τα σενάρια που εξετάστηκαν.

Ενεργειακή ασφάλεια και περισσότερες ΑΠΕ

Ένα από τα βασικά οφέλη που αναδεικνύονται αφορά την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού. Η διασύνδεση αναμένεται να επιτρέψει την αμφίδρομη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, ενισχύοντας τη δυνατότητα των διασυνδεδεμένων συστημάτων να ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους.

Παράλληλα, το έργο αναμένεται να διευκολύνει την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ και να συμβάλει στην καλύτερη αξιοποίηση της παραγόμενης πράσινης ενέργειας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η προοπτική μεγαλύτερης ενοποίησης των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς.

Το επόμενο βήμα είναι η τελική επενδυτική απόφαση

Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας από τις Ρυθμιστικές Αρχές και τη συμφωνία μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ για τον επιμερισμό του κόστους, θα ακολουθήσει η τελική επενδυτική απόφαση, γνωστή ως FID.

Η συγκεκριμένη απόφαση θα ανοίξει τον δρόμο για τις διαδικασίες χρηματοδότησης του έργου. Στόχος του ΑΔΜΗΕ είναι να προσελκύσει και νέους επενδυτές στο σκέλος Κύπρου-Ισραήλ, όπως συνέβη ήδη στο πρώτο τμήμα του GSI, τη διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, όπου η Meridiam εισήλθε στο επενδυτικό σχήμα.

Ο Διαχειριστής, από τότε που ανέλαβε τον ρόλο του Project Promoter για το σύνολο του έργου, βρίσκεται σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές, τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς και τους υπόλοιπους εμπλεκόμενους φορείς, προκειμένου να προχωρήσουν οι τεχνικές, ρυθμιστικές και χρηματοδοτικές διαδικασίες.

Πώς θα είναι η διασύνδεση Κύπρου – Ισραήλ

Ο Great Sea Interconnector αποτελεί Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ονομαστική ικανότητα μεταφοράς του θα ανέρχεται σε 1.000 MW, ενώ θα χρησιμοποιεί διπολικό σύστημα συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης (HVDC) στα 500 kV.

Στην Κύπρο, το καλωδιακό σύστημα θα συνδέεται με τον σταθμό μετατροπής που προβλέπεται να κατασκευαστεί στην Κοφίνου. Στην πλευρά του Ισραήλ, αντίστοιχος σταθμός μετατροπής θα κατασκευαστεί στην περιοχή της Hadera.

Καλώδιο μήκους 324 χιλιομέτρων

Το υποθαλάσσιο τμήμα της διασύνδεσης Κύπρου-Ισραήλ θα έχει μήκος περίπου 324 χιλιόμετρα. Ιδιαίτερη τεχνική πρόκληση αποτελεί το μεγάλο βάθος στο οποίο θα ποντιστεί το καλώδιο, καθώς εκτιμάται ότι θα κυμαίνεται από 2.200 έως 2.400 μέτρα.

Η διασύνδεση θα είναι αμφίδρομη. Αυτό σημαίνει ότι η ηλεκτρική ενέργεια θα μπορεί να μεταφέρεται και προς τις δύο κατευθύνσεις, ανάλογα με τις ανάγκες των διασυνδεδεμένων συστημάτων.

Με την κατάθεση του επενδυτικού αιτήματος, ο ΑΔΜΗΕ επιχειρεί πλέον να μεταφέρει το έργο από το στάδιο των μελετών και του σχεδιασμού στην κρίσιμη ρυθμιστική διαδικασία που προηγείται της τελικής επενδυτικής απόφασης.