Το «στοπ» στις νομοθετημένες περικοπές μπορεί να έχει ατύπως «ισχύ νόμου» εδώ και χρόνια για περίπου 60.000 συντάξεις θανάτου από Ταμεία του ιδιωτικού τομέα, αλλά το «απαγορευτικό» σε μειώσεις έχει επεκταθεί, τελικά, σε πολύ περισσότερες, σχεδόν σε όλες τις κατηγορίες των συντάξεων χηρείας, που υπόκεινται σε «ψαλίδι» βάσει νόμου.

Η άτυπη οδηγία που, σύμφωνα με πληροφορίες του «Ε.Τ.» της Κυριακής, έχει δοθεί από το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης προς τον ΕΦΚΑ είναι να μην εφαρμόζονται οι μειώσεις που προβλέπει ο νόμος για τις συντάξεις χηρείας, καθώς θα υπάρξει αλλαγή νόμου έως τις εκλογές ή αμέσως μετά, εφόσον γίνουν οι σχετικές εξαγγελίες στο διάστημα που μεσολαβεί έως την άνοιξη του 2027, που είναι και ο χρόνος των εκλογών.

Το σχέδιο που έχουν επεξεργαστεί τα στελέχη του υπουργείου για τις αλλαγές στις συντάξεις, λόγω θανάτου, έχει δύο σενάρια, που και τα δύο, όπως αποκαλύπτει ο «Ε.Τ.» της Κυριακής, δεν προβλέπουν αναδρομικές μειώσεις για τις περικοπές που δεν εφαρμόστηκαν. Ως εκ τούτου, δεν έχει νόημα να γίνει καμία μείωση στις συντάξεις χηρείας που έχουν απονεμηθεί από το 2016 και μετά και οι οποίες βάσει νόμου θα έπρεπε να ελεγχθούν από το 2019 και μετά, για να διαπιστωθεί αν συντρέχουν οι λόγοι περιορισμού τους στο 35%, αντί 70% της σύνταξης του θανόντος.

Η αλλαγή

Υπενθυμίζεται ότι ο Νόμος 4387/2016 (Νόμος Κατρούγκαλου) κατέβαζε τη σύνταξη χηρείας στο 50% της σύνταξης του θανόντος και έπειτα από μία τριετία στο 25%, εφόσον κατόπιν ελέγχου ο δικαιούχος (χήρα/χήρος) έπαιρνε δική του σύνταξη ή εργαζόταν.

Με τον Νόμο 4670/2020 (Νόμος Βρούτση) το 50% αυξήθηκε στο 70%, αλλά δεν απαλείφθηκαν οι λόγοι περικοπής μετά την τριετία (δεύτερη σύνταξη ή εργασία), με αποτέλεσμα να επικρέμαται η «δαμόκλειος σπάθη» μειώσεων από το 70% στο 35% για δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους συντάξεων χηρείας.

Οι περικοπές αυτές εφαρμόστηκαν για περίπου 7.500 χήρες του Δημοσίου στις αρχές του 2020 και όταν επιχειρήθηκε να γίνει το ίδιο σε περίπου 60.000 χήρες του ιδιωτικού τομέα, ο ΕΦΚΑ επέστρεψε την επόμενη κιόλας ημέρα τα ποσά που είχε κόψει την προηγούμενη. Εκτοτε δεν κόβεται λόγω απασχόλησης ή λόγω λήψης δεύτερης σύνταξης καμία σύνταξη χηρείας που απονέμεται είτε από το Δημόσιο είτε από Ταμεία του ιδιωτικού τομέα, πλην των 7.500 συνταξιούχων που είναι και οι αδικημένοι σε σχέση με την πλειονότητα των δικαιούχων.

Το τελευταίο διάστημα, όμως, έχουν προστεθεί και άλλες κατηγορίες συντάξεων χηρείας όπου οι περικοπές έχουν μπει στο συρτάρι του ΕΦΚΑ.

Αγρότες

Η πιο πολυπληθής κατηγορία μετά το Δημόσιο και τα Ταμεία του ιδιωτικού τομέα είναι οι συνταξιούχοι του ΟΓΑ που λαμβάνουν και σύνταξη χηρείας. Ο νόμος εδώ είναι πιο «σκληρός», καθώς προβλέπει ότι σε περίπτωση λήψης σύνταξης θανάτου ο συνταξιούχος του ΟΓΑ χάνει εντελώς ένα τμήμα της δικής του σύνταξης, που είναι η βασική σύνταξη, η οποία για τους παλαιούς φτάνει στα 360 ευρώ, ενώ η καθαρά ανταποδοτική σύνταξη βάσει των εισφορών τους δεν ξεπερνά τα 200 ευρώ. Στην περίπτωση, λοιπόν, που ένας συνταξιούχος του ΟΓΑ πάρει σύνταξη λόγω θανάτου του ή της συζύγου, κόβεται αυτόματα το 360άρι και μένει με την ανταποδοτική σύνταξη και με το 70% της σύνταξης του θανόντος. Επειτα από μία τριετία, όμως, η σύνταξη χηρείας περιορίζεται από το 70% στο 35%.

Ο ΕΦΚΑ έχει περίπου 15.000 τέτοιες περιπτώσεις στις οποίες έχει «παγώσει» τις περικοπές, καθώς η άτυπη οδηγία του υπουργείου είναι η αναστολή μειώσεων μέχρι νεωτέρας, δηλαδή μέχρι να αποφασιστεί ποιο σενάριο θα πάρει το «πράσινο φως» για να νομοθετηθούν οι αλλαγές σε όλες τις συντάξεις χηρείας.

Συντάξεις Χηρείας: ΟΙ ΠΕΡΙΚΟΠΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ Ο ΝΟΜΟΣ, ΑΛΛΑ ΕΧΟΥΝ «ΠΑΓΩΣΕΙ» 

(*) Με εργασία ή δεύτερη σύνταξη. Ποσά συντάξεων μικτά.

Χωρίς «ψαλίδι» και παλαιοί συνταξιούχοι

Αλλη μία κατηγορία συνταξιούχων χηρείας που αποφεύγουν το «ψαλίδι» είναι οι συνταξιούχοι που πήραν σύνταξη χηρείας πριν από τον Νόμο Κατρούγκαλου. Αν προέρχονται από το Δημόσιο, το ποσοστό που παίρνουν οι επιζώντες σύζυγοι, εφόσον οι ίδιοι είναι συνταξιούχοι του Δημοσίου, πέφτει εξαρχής στο 25% της σύνταξης του θανόντος. Αν ο επιζών δεν είναι συνταξιούχος του Δημοσίου αλλά του ιδιωτικού τομέα (ΙΚΑ, ΟΑΕΕ κ.λπ.), τότε σε περίπτωση που δικαιωθεί με σύνταξη χηρείας παίρνει το 70% και, αν λαμβάνει ήδη και δική του σύνταξη, τότε εξαρχής καλείται να επιλέξει τη μικρότερη από τις δύο συντάξεις που θα μειωθεί κατά 50%. Στις συντάξεις θανάτου του ΟΓΑ ο επιζών σύζυγος παίρνει το 50% της σύνταξης του θανόντος και, αν υπάρχουν ανήλικα τέκνα ή παιδιά που δικαιούνται μερίδιο από τη σύνταξη, τότε καταβάλλεται το υπόλοιπο 50% της σύναξης του θανόντος.

Σύμφωνα με πληροφορίες του «Ε.Τ.» της Κυριακής, υπάρχουν περιπτώσεις συνταξιούχων του ιδιωτικού τομέα που έχουν πάρει σύνταξη χηρείας πριν από το 2016 και εν συνεχεία δικαιώθηκαν με σύνταξη γήρατος μετά το 2016, όπου η περικοπή της δεύτερης σύνταξης στο 50% δεν εφαρμόζεται από τον ΕΦΚΑ, παρότι οι συνταξιούχοι έχουν υποδείξει κατά την απονομή της σύνταξης χηρείας ποια θα καταβάλλεται στο 50%.

Τα δύο σενάρια αλλαγών χωρίς αναδρομικές μειώσεις

Στις αλλαγές που ετοιμάζονται για τις συντάξεις χηρείας θα υπάρχει μέριμνα, ώστε να επιστραφεί μέρος των περικοπών που έγιναν σε 7.500 συνταξιούχους του Δημοσίου με μείωση της σύνταξης θανάτου από το 70% στο 35%.

Από εκεί και πέρα τα σενάρια που εξετάζονται είναι δύο:

• Το πρώτο σενάριο είναι να υπάρξει «κούρεμα» αλλά μόνο στην εθνική σύνταξη και να μείνει η ανταποδοτική σύνταξη στο 70% της σύνταξης του θανόντος. Σήμερα για συνταξιούχους που πήραν σύνταξη χηρείας μετά το 2016, τόσο η εθνική όσο και η ανταποδοτική σύνταξη καταβάλλεται στο 70% της σύνταξης του θανόντος και (αν εφαρμοζόταν ο νόμος) έπειτα από μία τριετία το 70% θα γινόταν 35%, αν ο συνταξιούχος εργάζεται η συνταξιοδοτείται. Το σενάριο αυτό θα εφαρμοστεί -αν προκριθεί- και στις παλαιές συντάξεις χηρείας.

• Το δεύτερο σενάριο προβλέπει την επιλογή από τους συνταξιούχους της σύνταξης που θα έχει την περικοπή μετά την πρώτη τριετία, εφόσον λαμβάνουν σύνταξη χηρείας και σύνταξη γήρατος ή απασχολούνται.

» Υπάρχουν, όμως, και εναλλακτικές προτάσεις, όπως η κατάργηση της κράτησης ασθένειας από τις συντάξεις χηρείας, αλλά και η απασχόληση των συνταξιούχων χωρίς περικοπή της σύνταξης χηρείας στο 35%.