Τα τελευταία χρόνια γίνεται συχνά αναφορά στο ερώτημα: Γιατί δεν βελτιώνεται το βιοτικό επίπεδο παρόλο που οι μισθοί αυξάνονται; Προφανώς δεν θα μπορούσε κανείς να απαντήσει εύκολα σε ένα τέτοιο ερώτημα.
Γράφει ο Παναγιώτης Λαμπρινάκος, Πολιτικός επιστήμονας, μέλος think tank Συνέργεια
Στην πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετα τα πράγματα απ’ ό,τι φαίνονται. Τα γεγονότα ξεκινούν στην εγχώρια οικονομία από την προηγούμενη δεκαετία, αυτήν της δημοσιονομικής προσαρμογής, που μάλιστα κατάφερε να αφήσει πίσω της η Ελλάδα και να παρουσιάσει σε βάθος χρόνου μια καλύτερη οικονομία σήμερα. Το ζήτημα όμως δεν είναι το πόσο έχει βελτιωθεί η οικονομία της χώρας αλλά το κατά πόσο έχει βελτιωθεί το εισόδημα του νοικοκυριού.
Μια λύση για την κοινωνική ευημερία είναι οι επενδύσεις και ανοδική πορεία της χώρας με βάση τον ρυθμό ανάπτυξης του ΑΕΠ που αναμένεται να αυξηθεί στο 2,0% αξιοποιώντας τις. Ωστόσο, αρκετές φορές δεν αρκεί απλά η αύξηση του εισοδήματος για την επίτευξη κοινωνικής ευημερίας όταν παράλληλα αυξάνεται και το κόστος ζωής. Το στεγαστικό ζήτημα συγκεκριμένα μάς δείχνει κατά πόσο το εισόδημα οδηγεί ή όχι στην κοινωνική ευημερία. Για παράδειγμα, στην Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2025, το 26,4% του πληθυσμού ζούσε σε νοικοκυριά που δαπανούσαν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγαση. Είναι το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των κρατών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπου ο μέσος όρος ήταν 7,7% (Eurostat, 2025). Επομένως, το στεγαστικό δεν είναι απλώς μια τομεακή πολιτική αλλά κεντρική οικονομική πολιτική.
Η κυβέρνηση στην πρόσφατη και 90ή ΔΕΘ στη Θεσσαλονίκη απάντησε σε μια σειρά από τους παραπάνω προβληματισμούς με κυριότερη μελλοντική πολιτική για τον Ιανουάριο του 2028, την αύξηση του κατώτατου μισθού στα 1.000 ευρώ, όπως και μια σειρά παρόμοιων πολιτικών για την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, μεταξύ άλλων και το πρόγραμμα «Σπίτι μου 3» ύψους 2 δισ. ευρώ για 40.000 περιπτώσεις απόκτησης πρώτης κατοικίας.
Αυτό που αξίζει να κρατήσει κανείς ως λύση στο πρόβλημα είναι ο τρόπος κατανομής των διαθέσιμων πόρων στα νοικοκυριά για μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια και, κατά συνέπεια, καλύτερη κοινωνική ευημερία. Για παράδειγμα, μια πολιτική φορολογικών ελαφρύνσεων, όπως και η στήριξη μέσω επιδομάτων, θα αυξήσει το διαθέσιμο εισόδημα. Η πολιτική θα πρέπει να κινηθεί παράλληλα σε δύο βασικούς άξονες για την επίτευξη κοινωνικής ευημερίας. Ο πρώτος αφορά την άμεση ενίσχυση του εισοδήματος κάθε νοικοκυριού, με συνδυασμό μέτρων όπως οι φοροελαφρύνσεις. Ο δεύτερος αφορά παρεμβάσεις σε παράγοντες που επηρεάζουν το διαθέσιμο εισόδημα σε βάθος χρόνου, όπως το στεγαστικό κόστος και η παραγωγικότητα.
Με άλλα λόγια, η Ελλάδα χρειάζεται μια οικονομικο-κοινωνική πολιτική ενίσχυσης των νοικοκυριών, όχι απλώς ονομαστικά με την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος, αλλά βρίσκοντας τρόπους μείωσης των παραγόντων που το επιβαρύνουν, αφαιρώντας δραστικά τα καθημερινά βάρη που δεν αφήνουν τα νοικοκυριά να ανασάνουν.
