Οι μεγάλες πυρκαγιές που βρίσκονται σε εξέλιξη σήμερα, Πέμπτη (31/7), σε αρκετές περιοχές της χώρας έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία, καθώς πέρα από την καταστροφή δασικών εκτάσεων και περιουσιών, δημιουργούν σοβαρή επιβάρυνση της ατμόσφαιρας.
Ο καπνός και τα αιωρούμενα σωματίδια που μεταφέρονται σε μεγάλες αποστάσεις εγκυμονούν κινδύνους για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα για τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. Με αφορμή την κατάσταση, η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία εξέδωσε αναλυτικές οδηγίες, καλώντας τους πολίτες να λάβουν μέτρα προστασίας και να παρακολουθούν στενά τις επίσημες ανακοινώσεις για την ποιότητα του αέρα.
Η επιβάρυνση της ατμόσφαιρας από τον καπνό των πυρκαγιών και τα αιωρούμενα σωματίδια αποτελεί σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα για όσους βρίσκονται κοντά στα πύρινα μέτωπα. Με αφορμή τις αυξημένες συγκεντρώσεις ρύπων, η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία εξέδωσε αναλυτικές οδηγίες προστασίας για τους κατοίκους, τους εργαζόμενους στις πληγείσες περιοχές, αλλά και για κάθε πολίτη που εκτίθεται στον καπνό.
Τα πρώτα μέτρα προστασίας
Βασική σύσταση των ειδικών είναι η άμεση απομάκρυνση από την περιοχή όπου εκδηλώνεται η πυρκαγιά, καθώς η παραμονή κοντά στην εστία αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για την υγεία. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού, όπως οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά, οι έγκυες και όσοι πάσχουν από σοβαρά υποκείμενα νοσήματα, οι οποίοι καλούνται να αποφεύγουν κάθε περιττή μετακίνηση όσο διαρκεί η επιβάρυνση της ατμόσφαιρας.
Παράλληλα, συνιστάται η παραμονή σε εσωτερικούς χώρους, με παράθυρα και πόρτες κλειστά, ώστε να περιορίζεται η είσοδος καπνού. Η χρήση κλιματιστικού θεωρείται ασφαλής και χρήσιμη, ιδιαίτερα σε περιόδους υψηλών θερμοκρασιών, υπό την προϋπόθεση ότι ο χώρος παραμένει απομονωμένος από τον εξωτερικό αέρα. Εάν αυτό δεν είναι εφικτό, προτείνεται να διαμορφωθεί ένα προστατευμένο και κλιματιζόμενο δωμάτιο μέσα στην κατοικία.
Τι πρέπει να αποφεύγεται μέσα στο σπίτι
Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία επισημαίνει ότι είναι σημαντικό να αποφεύγονται δραστηριότητες που επιβαρύνουν περαιτέρω την ποιότητα του αέρα στο εσωτερικό των κατοικιών. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται κυρίως το κάπνισμα, η χρήση κεριών για φωτισμό, το μαγείρεμα σε ανοιχτή εστία, τα προϊόντα αεροζόλ, αλλά και η χρήση ηλεκτρικής σκούπας, καθώς μπορούν να αυξήσουν τη συγκέντρωση σωματιδίων στον αέρα.
Διαβάστε Επίσης
Επιπλέον, οι ειδικοί συστήνουν την αποφυγή κάθε έντονης σωματικής δραστηριότητας ή άθλησης, καθώς η αυξημένη αναπνευστική λειτουργία οδηγεί σε μεγαλύτερη εισπνοή ρύπων.
Πότε απαιτείται χρήση μάσκας
Εφόσον κάποια μετακίνηση είναι απολύτως αναγκαία, οι πολίτες θα πρέπει να χρησιμοποιούν μάσκα υψηλής αναπνευστικής προστασίας τύπου FFP2 ή FFP3, η οποία εφαρμόζει σωστά στο πρόσωπο.
Αντίθετα, οι κοινές χειρουργικές ή οι υφασμάτινες μάσκες δεν παρέχουν προστασία από τον καπνό και τη στάχτη. Παράλληλα, οι μετακινήσεις καλό είναι να πραγματοποιούνται τις ώρες που επικρατεί χαμηλότερο θερμικό φορτίο, όπως κατά τις βραδινές ώρες.
Για τους ανθρώπους που πάσχουν από χρόνια αναπνευστικά ή καρδιαγγειακά νοσήματα, οι μετακινήσεις θα πρέπει να αποφεύγονται πλήρως, ιδιαίτερα όταν δεν είναι δυνατή η χρήση μάσκας υψηλής προστασίας.
Τι ισχύει για ασθενείς με άσθμα και ΧΑΠ
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι ασθενείς με άσθμα και Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), καθώς οι συγκεκριμένες παθήσεις επηρεάζονται άμεσα από την ατμοσφαιρική ρύπανση.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι ασθενείς πρέπει να ακολουθούν πιστά τη φαρμακευτική τους αγωγή και, σε περίπτωση που παρατηρήσουν επιδείνωση των συμπτωμάτων τους, να επικοινωνήσουν άμεσα με τον θεράποντα πνευμονολόγο προκειμένου να αξιολογηθεί ενδεχόμενη τροποποίηση της θεραπείας.
Παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα
Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία καλεί τους πολίτες να ενημερώνονται καθημερινά από τις ανακοινώσεις των αρμόδιων αρχών σχετικά με τα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης και να μην βασίζονται αποκλειστικά στην οσμή ή στην εικόνα του καπνού.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι υπάρχουν διαδικτυακές πλατφόρμες που παρέχουν σε πραγματικό χρόνο στοιχεία για τα επίπεδα αιωρούμενων σωματιδίων, κυρίως ΡΜ2.5, όπως η ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και η ευρωπαϊκή πλατφόρμα PurpleAir.
Τα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν
Η βραχυχρόνια έκθεση στον καπνό μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, με συχνότερες εκδηλώσεις τη ρινική συμφόρηση, τη ρινική καταρροή και την ξηρότητα στον φάρυγγα.
Επιπλέον, είναι πιθανό να εμφανιστεί ξηρός και ερεθιστικός βήχας, καθώς και δύσπνοια, ακόμη και σε άτομα που δεν αντιμετωπίζουν κάποιο χρόνιο νόσημα.
Συμπτώματα όπως ζάλη, ναυτία, έντονη καταβολή ή κεφαλαλγία μπορεί να υποδηλώνουν πιθανή δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα. Σε μια τέτοια περίπτωση απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση και ενημέρωση του θεράποντος ιατρού.
Παρότι οι παραπάνω εκδηλώσεις μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και σε υγιείς ανθρώπους, η συχνότητα και η σοβαρότητά τους είναι σημαντικά μεγαλύτερες σε όσους πάσχουν από νοσήματα του αναπνευστικού ή του καρδιαγγειακού συστήματος.
Πώς προκαλείται η βλάβη στον οργανισμό
Οι ειδικοί εξηγούν ότι η εισπνοή προϊόντων καύσης μπορεί να προκαλέσει τόσο θερμική όσο και χημική βλάβη στο αναπνευστικό σύστημα.
Η θερμική βλάβη σχετίζεται με την εισπνοή πολύ θερμού αέρα ή ατμού κοντά στην εστία της φωτιάς και επηρεάζει κυρίως τους ανώτερους αεραγωγούς.
Αντίθετα, η χημική βλάβη οφείλεται στην εισπνοή οργανικών μικροσωματιδίων διαφορετικής σύστασης και μεγέθους, αλλά και ερεθιστικών χημικών ουσιών, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν τόσο τους αεραγωγούς όσο και το πνευμονικό παρέγχυμα.
Οι σοβαρότεροι κίνδυνοι από την εισπνοή καπνού
Σύμφωνα με την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία, η συχνότερη άμεση αιτία θανάτου κατά τη διάρκεια μιας πυρκαγιάς είναι η ασφυξία, η οποία προκαλείται από τον συνδυασμό της σημαντικής μείωσης του διαθέσιμου οξυγόνου κοντά στην εστία και της εισπνοής μεγάλης ποσότητας καπνού.
Παράλληλα, ενδέχεται να εμφανιστεί χημική ασφυξία, καθώς ουσίες που παράγονται από ατελή καύση, όπως το μονοξείδιο του άνθρακα ή το υδροκυάνιο από την καύση πλαστικών και άλλων υλικών που περιέχουν άζωτο, εμποδίζουν την αξιοποίηση του οξυγόνου από τα κύτταρα.
Ακόμη και σε μεγαλύτερη απόσταση από τη φωτιά, η έκθεση σε μικροσωματίδια και τοξικά αέρια μπορεί να προκαλέσει βλάβες τόσο στο αναπνευστικό όσο και στο καρδιαγγειακό σύστημα.
Η σοβαρότητα των επιπτώσεων εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων το μέγεθος και η διάμετρος των σωματιδίων, η διάρκεια της έκθεσης, η διαλυτότητα των τοξικών αερίων και η ύπαρξη υποκείμενων νοσημάτων. Οι βλάβες μπορεί να εντοπίζονται στον ανώτερο αεραγωγό, στο τραχειοβρογχικό δέντρο ή ακόμη και στο πνευμονικό παρέγχυμα.
Συνεχής παρακολούθηση των εξελίξεων
Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία διαμηνύει ότι παρακολουθεί διαρκώς την εξέλιξη της κατάστασης και παραμένει στο πλευρό των ασθενών. Παράλληλα, επισημαίνει ότι εφόσον προκύψουν νέα επιστημονικά δεδομένα ή απαιτηθούν πρόσθετες οδηγίες, θα προχωρήσει σε νέα ενημέρωση των πολιτών.
