Η εκδήλωση αποτέλεσε την κορύφωση της διεθνούς πρωτοβουλίας #StolenMemory των Αρχείων Arolsen, η οποία στοχεύει στον εντοπισμό των οικογενειών θυμάτων του ναζισμού και στην επιστροφή προσωπικών αντικειμένων που βρέθηκαν στα στρατόπεδα μετά το τέλος του πολέμου. Στην ελληνική περίπτωση, το εγχείρημα κατέγραψε μια ιστορική επιτυχία: εντοπίστηκαν και οι τέσσερις οικογένειες των Ελλήνων, των οποίων τα αντικείμενα φυλάσσονταν στα Αρχεία Arolsen, καθιστώντας την Ελλάδα την πρώτη χώρα που ολοκλήρωσε με απόλυτη επιτυχία αυτή τη διαδικασία.
Καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία της προσπάθειας διαδραμάτισαν μαθητές και μαθήτριες δημόσιων σχολείων από όλη τη χώρα, οι οποίοι, υπό την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών τους, ανέλαβαν την έρευνα για τον εντοπισμό των συγγενών των θυμάτων. Μέσα από πολύμηνη αναζήτηση στοιχείων και τεκμηρίων, οι νεαροί ερευνητές κατάφεραν να φέρουν εις πέρας μια αποστολή με έντονο ιστορικό και ανθρωπιστικό χαρακτήρα, αναδεικνύοντας μια διαφορετική προσέγγιση στη διδασκαλία της ιστορίας.
Η δράση υλοποιήθηκε υπό την εποπτεία της Γενικής Γραμματείας Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και της Υπηρεσίας Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου του Υπουργείου Εξωτερικών, σε συνεργασία με τα Αρχεία Arolsen, τον μεγαλύτερο παγκοσμίως φορέα τεκμηρίωσης των ναζιστικών εγκλημάτων.
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης αποδόθηκαν τα προσωπικά αντικείμενα τεσσάρων Ελλήνων θυμάτων. Το Εσπερινό Επαγγελματικό Λύκειο Ευόσμου Θεσσαλονίκης εντόπισε τους συγγενείς του Ευάγγελου Κερασιώτη, με το ρολόι του να παραδίδεται στη σύζυγο του αδελφού του, Καίτη Κερασώτη. Το 2ο Γενικό Λύκειο Κορωπίου εντόπισε την οικογένεια του Δημήτριου Βαφειάδη και παρέδωσε στον ανιψιό του Δημήτριο Βαχαρέλη ένα πορτοφόλι με νομίσματα, ένα δαχτυλίδι και ένα ρολόι τσέπης με την αλυσίδα του.


Αντίστοιχα, το 7ο Γυμνάσιο Νέας Ιωνίας εντόπισε τους συγγενείς του Γιώργου Σαγματόπουλου και παρέδωσε στην Παναγιώτα Γαλάνη, εγγονή της αδελφής του, το προσωπικό του ρολόι. Το 1ο Γενικό Λύκειο Υμηττού ολοκλήρωσε την αναζήτηση για τον Νικόλαο Φασουλιώτη, με τα προσωπικά του αντικείμενα – ένα βραχιόλι και μια μικρή καρφίτσα – να παραδίδονται στην κόρη του, Κωνσταντία Τσιοπτσή, και τον σύζυγό της.
Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η στιγμή κατά την οποία οι οικογένειες παρέλαβαν, πέρα από τα προσωπικά αντικείμενα, και αντίγραφα των πρωτότυπων εγγράφων που αφορούν τους συγγενείς τους και φυλάσσονται στα Αρχεία Arolsen. Τα αρχεία αυτά περιλαμβάνουν περισσότερα από 30 εκατομμύρια έγγραφα και αποτελούν τη σημαντικότερη βάση δεδομένων παγκοσμίως για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων.
Στην εκδήλωση παρέστησαν εκπρόσωποι της πολιτειακής και πολιτικής ηγεσίας, καθώς και φορείς που συμμετείχαν στην υλοποίηση της δράσης. Τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη εκπροσώπησε ο Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων Γιώργος Καλαντζής, ενώ τον Υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη εκπροσώπησε η ειδική απεσταλμένη για την Καταπολέμηση του Αντισημιτισμού και την Προάσπιση της Μνήμης του Ολοκαυτώματος, πρέσβης Χρυσούλα Αλειφέρη. Παρών ήταν επίσης ο νέος διευθυντής των Αρχείων Arolsen, Moritz Wein, ο οποίος ταξίδεψε ειδικά στην Αθήνα για την τελετή.


Η ελληνική συμμετοχή στο πρόγραμμα #StolenMemory αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε διεθνές επίπεδο για δύο λόγους. Αφενός, αποτελεί την πρώτη περίπτωση όπου η συμμετοχή μαθητών στον εντοπισμό οικογενειών θυμάτων του ναζισμού οργανώθηκε μέσα από ένα κεντρικά σχεδιασμένο κρατικό πρόγραμμα. Αφετέρου, η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα που κατάφερε να εντοπίσει το σύνολο των οικογενειών των πολιτών της, των οποίων προσωπικά αντικείμενα βρίσκονταν στα Αρχεία Arolsen.
Με την ολοκλήρωση της δράσης, έκλεισε ένας κύκλος αναζήτησης που διήρκεσε περισσότερες από οκτώ δεκαετίες. Παράλληλα, άνοιξε ένας νέος δρόμος για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης, αποδεικνύοντας πως ακόμη και μετά από 82 χρόνια, η ιστορία μπορεί να βρει τον δρόμο της επιστροφής στις οικογένειες που τη βίωσαν.



