Βρίσκομαι στο κέντρο της Αθήνας, σε μια ιδιωτική ΩΡΛ κλινική. Κρατάω το χέρι του ανήλικου γιου μου, ο οποίος υποβάλλεται για πέμπτη φορά σε χειρουργική επέμβαση. Πέντε χειρουργεία. Πέντε φορές η ίδια αγωνία, η ίδια αναμονή, η ίδια προσευχή να πάνε όλα καλά. Πέντε φορές ένα παιδί καλείται να αντιμετωπίσει μια δοκιμασία που κανένα παιδί δεν θα έπρεπε να θεωρεί φυσιολογική.
Η ψυχολογος Μαρία Κάκου
Και όσο περιμένω, οι σκέψεις έρχονται η μία μετά την άλλη. Όχι μόνο ως μητέρα, αλλά και ως πολίτης αυτής της χώρας. Είμαστε δύο γονείς ασφαλισμένοι. Εργαζόμαστε όλη μέρα, μοχθούμε για να ανταποκριθούμε στις υποχρεώσεις μας, πληρώνουμε εισφορές και φόρους, προσπαθώντας να εξασφαλίσουμε στα παιδιά μας μια αξιοπρεπή ζωή. Κι όμως, όταν προκύπτει ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας, καταλήγουμε στον ιδιωτικό τομέα. Σε ιδιωτικές κλινικές, ακόμη και σε χώρους που στεγάζονται σε πολυκατοικίες, επιλέγοντας τελικά όχι απαραίτητα αυτό που θα θέλαμε, αλλά αυτό που μπορούμε οικονομικά να αντέξουμε.
Δεν μιλάμε για πολυτέλεια. Μιλάμε για την υγεία ενός ανήλικου παιδιού. Και υπάρχει μια ειρωνεία σε όλο αυτό που δύσκολα μπορείς να προσπεράσεις. Στον προθάλαμο της κλινικής, ανάμεσα σε γονείς που περιμένουν με αγωνία για τα παιδιά τους, μια τηλεόραση παίζει αδιάκοπα. Παρακολουθούμε σοκαρισμένοι τις ειδήσεις για την υπόθεση της ΜΚΟ «Παιδική Χαρά» και τις καταγγελίες για απάτη. Είναι σχεδόν αδιανόητο: άνθρωποι που δουλεύουν ασταμάτητα για να μπορούν να πληρώσουν την περίθαλψη των παιδιών τους, την ίδια στιγμή ενημερώνονται για ανθρώπους που φέρονται να εκμεταλλεύτηκαν ακριβώς την παιδική ευαλωτότητα και την κοινωνική ευαισθησία. Η αντίφαση είναι ανατριχιαστική.
Από τη μία, γονείς που μετρούν τις οικονομικές τους αντοχές έξω από ένα χειρουργείο. Από την άλλη, εκείνοι που, εφόσον αποδειχθούν οι καταγγελίες, μετέτρεψαν την εμπιστοσύνη, την αλληλεγγύη και τον ανθρώπινο πόνο σε πεδίο προσωπικού οφέλους.
Και δεν είναι μόνο αυτό. Είναι οι κάθε λογής επιτήδειοι που ανακαλύπτουν στην ανθρώπινη ανάγκη μια επικερδή δραστηριότητα. Είναι οι απατεώνες που εκμεταλλεύονται την απόγνωση των γονιών, την ασθένεια και την ανάγκη για ελπίδα. Είναι εξοργιστικό να βλέπεις ανθρώπους να φορούν τον μανδύα του ανθρωπισμού, ενώ πίσω από αυτόν ενδέχεται να κρύβονται πρακτικές που προσβάλλουν κάθε έννοια αξιοπρέπειας.
Και τότε γεννιέται ένα ακόμη πιο σκληρό ερώτημα: Πού μπορεί τελικά να αισθανθεί ασφαλής ο πολίτης;
Αν δεν έχεις χρήματα, κινδυνεύεις να μείνεις χωρίς την περίθαλψη που χρειάζεσαι. Αν έχεις, δεν σημαίνει ότι είσαι προστατευμένος από την εξαπάτηση ή ότι θα βρεθείς απαραίτητα σε αξιόπιστα χέρια. Από τη μία ένα δημόσιο σύστημα που συχνά αδυνατεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες σου και από την άλλη μια πραγματικότητα όπου ακόμη και η ανάγκη για φροντίδα μπορεί να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης.
Και όλα αυτά σε μια χώρα που αντιμετωπίζει σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα. Πώς ζητάς από τους ανθρώπους να κάνουν παιδιά, να επενδύσουν στο μέλλον, όταν δεν μπορείς να τους εξασφαλίσεις ούτε τα στοιχειώδη; Όταν η υγεία, η παιδεία και η ασφάλεια μοιάζουν πολλές φορές να εξαρτώνται από την οικονομική δυνατότητα, τις γνωριμίες ή, απλώς, την τύχη;
Δεν ζητάμε προνόμια. Ζητάμε τα αυτονόητα.Μια κοινωνία όπου η αλληλεγγύη δεν θα αποτελεί πρόσχημα για αρπαχτές και η ανθρώπινη ανάγκη δεν θα μετατρέπεται σε ευκαιρία κέρδους.
Γράφω ως εργαζόμενη, ως ασφαλισμένη πολίτης και πάνω απ’ όλα ως μητέρα που βρίσκεται έξω από ένα χειρουργείο, κρατώντας την αγωνία για το παιδί της.
Αν δεν έχεις χρήματα, κινδυνεύεις να στερηθείς την περίθαλψη. Αν έχεις, κινδυνεύεις να πέσεις στα χέρια εκείνων που εμπορεύονται την ανάγκη σου. Και σε κάθε περίπτωση, μοιάζει να είσαι μόνος.
Όσο το κράτος απομακρύνεται από τον πολίτη και εγκαταλείπει τον ρόλο της ουσιαστικής προστασίας του, τόσο περισσότερο χώρο βρίσκουν να αναπτυχθούν τα τέρατα της κοινωνίας. Εκεί όπου απουσιάζει η θεσμική προστασία, ανθίζουν η εκμετάλλευση, η απάτη και η απανθρωπιά. Οι επιτήδειοι μετατρέπουν την εγκατάλειψη και την ανθρώπινη ανάγκη σε ευκαιρία πλουτισμού.
Αυτό είναι ίσως το πιο πικρό συμπέρασμα: είμαστε ασφαλείς από τύχη. Και ένα κράτος στο οποίο η υγεία, η παιδεία και η ασφάλεια εξαρτώνται από την τύχη, έχει πολύ δρόμο να διανύσει για να μπορεί να αποκαλείται κράτος προστασίας των πολιτών του.
Γιατί τα παιδιά μας δεν είναι αριθμοί σε δημογραφικές εκθέσεις, ούτε ευκαιρίες κέρδους για ανθρωπόμορφα αρπακτικά.
Είναι ζωές. Είναι το μέλλον. Και τους το χρωστάμε.
