25η Μαρτίου: Τι καιρό είχαμε στην Επανάσταση του 1821 – Η αναλυτική μελέτη του Θοδωρή Κολυδά

Ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς συνδύασε ιστορικές πηγές—απομνημονεύματα, ημερολόγια και επιστολές—με σύγχρονα μετεωρολογικά μοντέλα, για να ανασυστήσει προσεγγιστικά τις καιρικές συνθήκες των ημερών του απελευθερωτικού αγώνα.

Οι πληροφορίες για τον καιρό γύρω από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης το 1821 είναι αποσπασματικές, καθώς δεν υπήρχαν συστηματικές μετεωρολογικές παρατηρήσεις. Μέσα από απομνημονεύματα, χρονικά, επιστολές και ευρωπαϊκά ναυτικά ημερολόγια αντλούνται ενδείξεις για τις καιρικές συνθήκες.

Ο Ιωάννης Φιλήμων αναφέρει βροχές στην Πελοπόννησο που καθυστέρησαν μετακινήσεις, ενώ ο Φωτάκος περιγράφει συννεφιά και υγρασία σε περιοχές της Αρκαδίας. Συμπληρωματικά στοιχεία προέρχονται από ιταλικά λιμάνια και βρετανικά στρατιωτικά ημερολόγια της Κέρκυρας.

Από αυτά προκύπτει ότι γύρω στις 24–25 Μαρτίου 1821 επικρατούσε ήπιος ανοιξιάτικος καιρός, με αρκετές νεφώσεις, πιθανές τοπικές βροχές και νότιους ή νοτιοδυτικούς ανέμους που αργότερα στράφηκαν σε βόρειους, δηλαδή ένα τυπικό ανοιξιάτικο πέρασμα διαταραχής στη Μεσόγειο.

Στην έρευνά του, ο Θοδωρής Κολυδάς παρουσιάζει ιστορικά στοιχεία για τον καιρό στην Κέρκυρα κατά την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Το πιο αξιόπιστο στοιχείο προέρχεται από την αναφορά του υπολοχαγού Mathew Miller προς τον καθηγητή Jameson της Βασιλικής Ακαδημίας της Μεγάλης Βρετανίας. Η επιστολή, που στάλθηκε το 1823, περιλαμβάνει μετρήσεις καιρικών δεδομένων από τον Αύγουστο έως τον Νοέμβριο του 1821.

Τι δείχνει η Realanalysis

Η μετεωρολογία δεν βοηθά μόνο στην πρόγνωση του καιρού, αλλά και στην κατανόηση ιστορικών γεγονότων. Μέσω σύγχρονων κλιματικών μοντέλων και αναλύσεων επανακατασκευής (reanalysis), όπως το 20th Century Reanalysis του NOAA, μπορούμε να προσεγγίσουμε τις ατμοσφαιρικές συνθήκες ακόμη και δύο αιώνες πίσω, τονίζει ο Θοδωρής Κολυδάς.

Οι χάρτες πίεσης για τις 24–25 Μαρτίου 1821 δείχνουν ότι πάνω από την Ελλάδα επικρατούσε αρχικά σχετικά χαμηλή πίεση, με νοτιοδυτικούς ανέμους που έφερναν νεφώσεις και τοπικές βροχές στη δυτική Ελλάδα, την Πελοπόννησο και τη Στερεά. Στις 25 Μαρτίου το σύστημα κακοκαιρίας απομακρυνόταν, με αύξηση της βαρομετρικής πίεσης, στροφή των ανέμων σε βορείους, βελτίωση του καιρού και φυσιολογικές θερμοκρασίες για την εποχή.

Με βάση αυτά, οι πρώτες μέρες της Ελληνικής Επανάστασης φαίνεται να εκτυλίχθηκαν κάτω από έναν τυπικό ανοιξιάτικο ουρανό με εναλλαγές νεφώσεων και διαστήματα ηλιοφάνειας. Η ανάλυση αυτή δίνει μια αξιόπιστη εικόνα της γενικής ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας της εποχής και δείχνει πώς η επιστήμη της μετεωρολογίας μπορεί να φωτίσει και τις κλιματικές συνθήκες σημαντικών ιστορικών στιγμών.

Αναλυτική η πρόγνωση του Κολυδά