Ο Ερντογάν έφθασε χθες στο Μπακού για τους εορτασμούς της «Ημέρας της Νίκης», ελπίζοντας να αμβλύνει μια ασυνήθιστα δημόσια ρήξη μεταξύ δύο στενών περιφερειακών συμμάχων. Η επίσκεψη αποσκοπεί στην αντιμετώπιση εντάσεων που σχετίζονται με τους κανονισμούς για τις σχολικές στολές.
Οι κανονισμοί απαγορεύουν ουσιαστικά τις ισλαμικές μαντίλες στις σχολικές αίθουσες Οι εντάσεις κλιμακώθηκαν τον Σεπτέμβριο, όταν το Μπακού αναθεώρησε τους κανονισμούς για τις σχολικές στολές, απαγορεύοντας προσθήκες που κρίθηκαν ασύμβατες με την κοσμική εκπαίδευση , αποκλείοντας, ουσιαστικά, τις ισλαμικές μαντίλες από τις σχολικές αίθουσες.
Η κυβέρνηση Ερντογάν έχει καταργήσει τους περιορισμούς σχετικά με τη χρήση μαντίλας (χιτζάμπ) στην Τουρκία. Η κίνηση του Μπακού προκάλεσε διαμαρτυρίες στο εσωτερικό της χώρας και επικρίθηκε από το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ερντογάν -το οποίο έχει ισλαμιστικές ρίζες-, συμπεριλαμβανομένου του συμβούλου της προεδρίας Οκτάι Σαράλ, ο οποίος απαίτησε από το Αζερμπαϊτζάν να άρει τους περιορισμούς.
Το κυβερνών κόμμα του Αλίεφ, «Νέο Αζερμπαϊτζάν» κατήγγειλε τα σχόλια αυτά ως «παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις του Αζερμπαϊτζάν». Επιπλέον, το Μπακού κήρυξε 31 Τούρκους υπηκόους -μεταξύ των οποίων έναν βουλευτή της αντιπολίτευσης και αρχηγούς κομμάτων- ως «ανεπιθύμητα πρόσωπα» εξαιτίας επικριτικών αναρτήσεών τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο Ερντογάν απομάκρυνε στη συνέχεια τον Σαράλ από τη θέση του, ωστόσο ο Αλίεφ απείχε από τη σύνοδο κορυφής των ηγετών των τουρκογενών κρατών που πραγματοποιήθηκε στις 30 Οκτωβρίου στην Άγκυρα, παρά την προσωπική πρόσκληση που είχε λάβει από τον Ερντογάν. Αντ’ αυτού, απέστειλε τον υπεξ Τζεϊχούν Μπαϊράμοφ.
Χθες ο Ερντογάν μετέβη στην επαρχία Φιζουλί του Αζερμπαϊτζάν, την οποία το Μπακού ανακατέλαβε το 2020 από τις αρμενικές αυτονομιστικές δυνάμεις. Σύμφωνα με τα μέσα ενημέρωσης του Αζερμπαϊτζάν, στο αεροδρόμιο της περιοχής είχε παραταχθεί άγημα τιμητικής φρουράς, ενώ ο Αλίεφ και η συζυγός του, Μεχριμπάν Αλίεβα, υποδέχθηκαν τον Ερντογάν και τη σύζυγό του, Εμινέ.
Διαβάστε Επίσης
Ο Τούρκος πρόεδρος εξέφρασε την πεποίθηση ότι, «αντλώντας δύναμη από τους ακλόνητους δεσμούς φιλίας και αδελφοσύνης μας, οι οποίοι θεμελιώνονται στην αρχή “ένα έθνος, δύο κράτη”», οι δύο χώρες θα συνεχίσουν να εργάζονται με «στενή συνεργασία και αλληλεγγύη».
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η διαμάχη αντανακλά επίσης βαθύτερες διαφωνίες σχετικά με τη διπλωματική ανεξαρτησία του Μπακού και τους στενούς δεσμούς του με το Ισραήλ. Οι εντάσεις μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Τουρκίας πηγάζουν από το γεγονός ότι το Μπακού δεν θεωρεί τον εαυτό του ως τον “μικρό αδελφό” σε αυτή τη συμμαχία και επιμένει σε σχέσεις μεταξύ ισότιμων εταίρων.
Οι εντάσεις σιγοβράζουν εδώ και καιρό γύρω από μια σειρά ζητημάτων, όπως η κυριαρχία του Αζερμπαϊτζάν, η επιρροή της Άγκυρας στο Μπακού, οι αποκλίνουσες πολιτικές απέναντι στο Ισραήλ και η προσέγγιση της Τουρκίας με την Αρμενία. Το Μπακού έχει αναπτύξει ισχυρούς στρατιωτικούς και οικονομικούς δεσμούς με το Ισραήλ, το οποίο προμήθευσε το Αζερμπαϊτζάν με όπλα κατά τη διάρκεια του πολέμου του 2020 με την Αρμενία, με επίκεντρο την αποσχισθείσα περιοχή του Καραμπάχ. Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει την οργή της Άγκυρας, η οποία έχει υιοθετήσει ολοένα και πιο εχθρική στάση απέναντι στο Ισραήλ με αφορμή τον πόλεμο στη Γάζα.
Η Τουρκία επιδιώκει επίσης την εξομάλυνση των σχέσεών της με την Αρμενία —τα σύνορα με την οποία είχε κλείσει τη δεκαετία του 1990 σε ένδειξη αλληλεγγύης προς το Αζερμπαϊτζάν—, συνδέοντας την πρόοδο αυτή με τις προσπάθειες ειρήνευσης μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν. Η 8η Νοεμβρίου σηματοδοτεί την κατάληψη της πόλης Σούσα στο Καραμπάχ από το Αζερμπαϊτζάν κατά τη διάρκεια του πολέμου με την Αρμενία, μια νίκη που επιτεύχθηκε με την υποστήριξη της Τουρκίας. Η Τουρκία αποτελεί βασική οδό διέλευσης για τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου του Αζερμπαϊτζάν προς τις δυτικές αγορές. Το Αζερμπαϊτζάν, πρώην σοβιετική δημοκρατία, είναι μια χώρα με κυρίως σιιτικό μουσουλμανικό πληθυσμό, ωστόσο, μετά από δεκαετίες σοβιετικής κυριαρχίας, αναδείχθηκε σε ένα από τα πιο κοσμικά κράτη του μουσουλμανικού κόσμου.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν συμφώνησαν να ξεκινήσουν μια σειρά τριμερών συναντήσεων για τη συνέχιση των εργασιών σχετικά με τη «Διαδρομή Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία» (Trump Route for International Peace and Prosperity – TRIPP), με πρώτο θέμα συζήτησης τις μεταφορές και τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η TRIPP αποτελεί έναν σχεδιαζόμενο συγκοινωνιακό διάδρομο μήκους 43 χιλιομέτρων , ο οποίος θα διασχίζει τη νότια Αρμενία, παρέχοντας στο Αζερμπαϊτζάν απευθείας πρόσβαση στον θύλακα του Ναχιτσεβάν και, κατ’ επέκταση, στην Τουρκία.Οι εργασίες για τη συγκεκριμένη σύνδεση αναμένεται να ξεκινήσουν το 2027. Η διαδρομή θα αναπτυχθεί από μια αμερικανο-αρμενική εταιρεία, γεγονός που προσδίδει στις ΗΠΑ ένα μερίδιο ελέγχου στο έργο, ενώ παράλληλα εξασφαλίζει στην Ουάσιγκτον ρόλο σε μια περιοχή όπου η Ρωσία ασκούσε παραδοσιακά σημαντική επιρροή.
Σύμφωνα με το σχέδιο, το τμήμα που διέρχεται από την Αρμενία θα περιλαμβάνει σιδηροδρομικές και οδικές συνδέσεις, καθώς και ενεργειακές και ψηφιακές υποδομές. Την Παρασκευή, αξιωματούχοι από τις τρεις χώρες εγκαινίασαν μια σειρά τριμερών ομάδων τεχνικού σχεδιασμού, με στόχο τη συνέχιση των εργασιών για τη «διατροπική διαδρομή διέλευσης» (multimodal transit route), όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του υπεξ της Αρμενίας. Η πρωτοβουλία TRIPP προέκυψε από την ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας, η οποία επιτεύχθηκε πέρυσι με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ. Η διαδρομή αναμένεται να βελτιώσει τη διασύνδεση της Ασίας με την Ευρώπη, παρακάμπτοντας -κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Ουάσιγκτον- τη Ρωσία και το Ιράν.
