Όταν ο Σι Τζινπίνγκ συναντήθηκε στον Λευκό Οίκο με τον Ντόναλντ Τραμπ, επέλεξε να αναφερθεί ξανά στην περίφημη «Παγίδα του Θουκυδίδη», μια θεωρία που χρησιμοποιεί εδώ και χρόνια για να περιγράψει τον ανταγωνισμό ανάμεσα στις δύο μεγάλες δυνάμεις.
Ο Κινέζος πρόεδρος τόνισε την ανάγκη να αποφευχθεί μια σύγκρουση μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου και έθεσε στον Τραμπ ένα ευρύτερο ερώτημα για το μέλλον των σχέσεων των δύο χωρών.
Το ερώτημα του Σι
Κατά την έναρξη της συνάντησης, ο Σι δήλωσε: «Μπορούν η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες να ξεπεράσουν τη λεγόμενη “παγίδα του Θουκυδίδη” και να διαμορφώσουν ένα νέο πρότυπο για τις σχέσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων;»
Chinese President Xi Jinping delivers a speech during a state dinner held by US President Donald Trump at the White House in Washington, D.C., US, September 24, 2026. REUTERS/Evelyn Hockstein
Ο Τραμπ αναφέρθηκε στις διαφορετικές ιστορικές παραδόσεις των δύο χωρών, λέγοντας ότι «από τη μία πλευρά, η Κίνα αντλεί από χιλιάδες χρόνια ιστορίας και παράδοσης, από τον Σουν Τσου έως τον Σουν Γιατ-σεν. Εμείς οι Αμερικανοί κληρονομούμε μια παράδοση πίστης από την Ιερουσαλήμ έως τη Ρώμη, τη δημοκρατία της αρχαίας Αθήνας, τους θριάμβους της Σπάρτης και την ελευθερία που διακηρύχθηκε στη Φιλαδέλφεια πριν από 250 χρόνια.»
Παράλληλα, εξήρε τη σχέση του με τον Κινέζο ηγέτη, σημειώνοντας ότι «ο Πρόεδρος Σι και εγώ κατανοούμε και οι δύο ότι εκπροσωπούμε διαφορετικά συστήματα, αλλά οι δεσμοί μεταξύ των λαών μας παραμένουν ισχυροί και οι σχέσεις μας δεν ήταν ποτέ καλύτερες», είπε.
US President Donald Trump delivers remarks during the state dinner for Chinese President Xi Jinping at the White House in Washington, D.C., US, September 24, 2026. REUTERS/Evelyn Hockstein
Παγίδα του Θουκυδίδη
Η συγκεκριμένη έννοια προέρχεται από τον αρχαίο Έλληνα ιστορικό Θουκυδίδη, ο οποίος περιέγραψε πώς η ραγδαία άνοδος της Αθήνας προκάλεσε ανησυχία στη Σπάρτη, οδηγώντας τελικά σε έναν πόλεμο που θεωρήθηκε σχεδόν αναπόφευκτος.
Διαβάστε Επίσης
Ο όρος υιοθετήθηκε αργότερα στη σύγχρονη διεθνή πολιτική ανάλυση από τον καθηγητή του Χάρβαρντ Γκράχαμ Άλισον το 2015, προκειμένου να περιγράψει τις εντάσεις που αναπτύσσονται όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να ανατρέψει μια ήδη κυρίαρχη. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, η συγκεκριμένη δυναμική οδηγεί συχνά σε στρατιωτική σύγκρουση.
Ο Άλισον, εξετάζοντας 16 ιστορικά παραδείγματα τέτοιων ανταγωνισμών σε διάστημα έξι αιώνων, διαπίστωσε ότι τα 12 κατέληξαν σε πόλεμο. Έκτοτε, ο όρος χρησιμοποιείται ευρέως για την περιγραφή των γεωπολιτικών εντάσεων, ιδίως στις σχέσεις ΗΠΑ–Κίνας.
Η «παγίδα του Θουκυδίδη» αποτελεί συχνό σημείο αναφοράς στις τοποθετήσεις του Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος τη χρησιμοποιεί για να τονίσει ότι η Κίνα δεν επιδιώκει την εκτόπιση των ΗΠΑ από την παγκόσμια ηγεσία, προειδοποιώντας ωστόσο ότι μια αντίδραση φόβου από την Ουάσιγκτον θα μπορούσε να οδηγήσει σε επικίνδυνη κλιμάκωση και ενδεχόμενη σύγκρουση.
Το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον
Το Πεκίνο υποστηρίζει ότι ο ανταγωνισμός με τις ΗΠΑ δεν οδηγεί αναπόφευκτα σε σύγκρουση και δίνει έμφαση στον «αμοιβαίο σεβασμό» και τη συνεργασία.
Η αναφορά στη «Παγίδα του Θουκυδίδη» εντάσσεται έτσι σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Κίνας να παρουσιάσει τις σχέσεις των δύο χωρών ως μια δοκιμασία για το αν δύο μεγάλες δυνάμεις μπορούν να συνυπάρξουν χωρίς να οδηγηθούν σε πόλεμο.
US President Donald Trump holds a binder as he stands next to Chinese President Xi Jinping before Xi delivers a speech during a state dinner at the White House in Washington, D.C., US, September 24, 2026. REUTERS/Evelyn Hockstein TPX IMAGES OF THE DAY
Τα ιστορικά παραδείγματα
Ο Γκρέιαμ Άλισον έχει εξετάσει 16 περιπτώσεις κατά τους τελευταίους πέντε αιώνες, στις οποίες μια ανερχόμενη δύναμη αμφισβήτησε την κυρίαρχη.
Η άνοδος της Γερμανίας πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο αποτελεί ένα από τα παραδείγματα που χρησιμοποιούνται για τη θεωρία. Ωστόσο, άλλοι αναλυτές θεωρούν ότι η «Παγίδα του Θουκυδίδη» απλοποιεί σύνθετες ιστορικές εξελίξεις.
Η μετάβαση ισχύος από τη Βρετανία στις ΗΠΑ, αλλά και ο Ψυχρός Πόλεμος, χρησιμοποιούνται ως παραδείγματα ότι ο ανταγωνισμός μεγάλων δυνάμεων δεν οδηγεί υποχρεωτικά σε άμεση γενικευμένη σύρραξη.
Παρά τις διαφορετικές απόψεις, ο Σι εξακολουθεί να χρησιμοποιεί συχνά τον συγκεκριμένο όρο, θέτοντας στο επίκεντρο το ερώτημα αν η άνοδος της Κίνας μπορεί να συνυπάρξει με την αμερικανική ισχύ χωρίς να οδηγήσει σε σύγκρουση.
