Σχεδόν ολόκληρη η Ιαπωνία μετακινήθηκε προς τα ανατολικά μετά τον σεισμό του 2011

Περίπου 15 λεπτά μετά τον μεγέθους 9 Ρίχτερ σεισμό του Τοχόκου στις 11 Μαρτίου 2011, σχεδόν ολόκληρη η Ιαπωνία πραγματοποίησε ένα «άλμα» μισού εκατοστού προς τα ανατολικά. Αυτή η ξαφνική μετακίνηση ήταν το αποτέλεσμα ενός απίστευτα ισχυρού σεισμικού κύματος, το οποίο ταξίδεψε 5.800 χιλιόμετρα μέχρι τον πυρήνα του πλανήτη και στη συνέχεια ανακλάστηκε πίσω προς την επιφάνεια.

Στο πλαίσιο της βιβλικής καταστροφής που προκάλεσε ο σεισμός —συμπεριλαμβανομένων τοπικών μετατοπίσεων εδάφους πολλών μέτρων και κυμάτων τσουνάμι ύψους 40 μέτρων που οδήγησαν στην τήξη τριών αντιδραστήρων στον πυρηνικό σταθμό Φουκουσίμα Νταΐτσι— τα 5 χιλιοστά μπορεί να φαίνονται ασήμαντα, σύμφωνα με το New Scientist.

Ωστόσο, αυτή η μετακίνηση σημειώθηκε σε μια έκταση 3.000 χιλιομέτρων, δηλαδή σε ένα μήκος σχεδόν επτά φορές μεγαλύτερο από τη βασική γραμμή ρήξης του σεισμού και μεγαλύτερο από οποιαδήποτε άλλη ολίσθηση έχει καταγραφεί ποτέ.

Αυτό που καθιστά επίσης την περίπτωση ασυνήθιστη είναι ο χρόνος και το μοτίβο της κίνησης, αναφέρει η Σουνγιάνγκ Παρκ από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο. «Βλέπουμε μια μικρή μετακίνηση 5 χιλιοστών προς τα ανατολικά, η οποία συμβαίνει σχεδόν ταυτόχρονα και με παρόμοιο μέγεθος σε ολόκληρη σχεδόν την Ιαπωνία, χωρίς να υπάρχει κάποιος συνηθισμένος μετασεισμός εκείνη ακριβώς τη στιγμή».

Η μετατόπιση δεν ήταν τεράστια μόνο στην έκτασή της από τον βορρά προς τον νότο, αλλά το πλάτος της περιέλαβε ολόκληρη την Ιαπωνία και επεκτάθηκε ακόμη παραπέρα, μέσα στον ωκεανό.

«Δεν μετακινήθηκε απλώς μια στενή λωρίδα γης», λέει η Παρκ. «Η μετατόπιση προς τα ανατολικά εκτείνεται τουλάχιστον σε ολόκληρη την Ιαπωνία, όπου διαθέτουμε σταθμούς GPS. Αν είχαμε παρόμοια πυκνό δίκτυο οργάνων στον πυθμένα της θάλασσας, θα μπορούσαμε να πούμε με μεγαλύτερη ακρίβεια πόσο μακριά από την ακτή εκτείνεται αυτή η κίνηση, αλλά στην ξηρά, η μετατόπιση παρατηρείται σχεδόν παντού σε ολόκληρη τη χώρα».

Αναλύοντας εκτενή δεδομένα GPS και σεισμικά δεδομένα που καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια της καταστροφής, η Παρκ και οι συνεργάτες της κατάλαβαν πώς πυροδοτήθηκε μια τόσο φαινομενικά τεράστια μετακίνηση και γιατί η ρήξη συνέβη 15 λεπτά μετά τον κύριο σεισμό.

Οι σεισμοί συχνά παράγουν κύματα που ταξιδεύουν βαθιά στο εσωτερικό της Γης και ανακλώνται στον πυρήνα, αλλά συνήθως εξασθενούν σημαντικά μέχρι να φτάσουν στο κέντρο του πλανήτη και να επιστρέψουν επάνω.

Στην περίπτωση του Τοχόκου, ωστόσο, η κύρια δόνηση ήταν τόσο ισχυρή ώστε το αρχικό κύμα, αν και εξασθενημένο, παρέμεινε αρκετά ισχυρό κατά την επιστροφή του στην επιφάνεια ώστε να προκαλέσει αυτή την παγκόσμια μετακίνηση, καθώς τέσσερις γειτονικές τεκτονικές πλάκες κινήθηκαν ταυτόχρονα.

«Πιστεύουμε ότι η σφοδρή δόνηση από τον αρχικό σεισμό του Τοχόκου ίσως είχε ήδη εξασθενήσει τα όρια των πλακών, καθιστώντας τα πιο ευάλωτα στο να μετακινηθούν όταν έφτασε το κύμα που ανακλάστηκε από τον πυρήνα», εξηγεί η Παρκ.

Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι υπάρχουν άγνωστοι μέχρι πρότινος μηχανισμοί καταστροφής που μπορούν να ακολουθήσουν έναν σεισμό, επισημαίνει η ίδια. «Δείχνει ότι, μετά από έναν μεγάλο σεισμό, ίσως χρειάζεται να είμαστε ενήμεροι για πιθανούς σεισμικούς κινδύνους που οφείλονται στην άφιξη τέτοιων κυμάτων που ταξιδεύουν σε μεγάλο βάθος, τα οποία μπορούν να πυροδοτήσουν περισσότερα συμβάντα και μάλιστα σε πολύ μεγάλες αποστάσεις».

Τώρα απαιτείται περισσότερη έρευνα για να κατανοήσουμε τις επιπτώσεις αυτού του είδους της κίνησης σε άλλα μέρη του κόσμου με παρόμοια ρήγματα, δηλώνει ο Ρόμπιν Λι από το Πανεπιστήμιο του Καντέρμπουρι στη Νέα Ζηλανδία.

«Δείχνει ότι οι μεγάλοι σεισμοί μπορούν να πυροδοτήσουν μια εκτεταμένη, καθυστερημένη κίνηση ρηγμάτων μερικά λεπτά αργότερα, και μάλιστα σε πολύ μεγαλύτερες περιοχές από ό,τι αναμενόταν», καταλήγει ο Λι.