Οι τιμές καυσίμων και φυσικού αερίου έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ σε όλη την Ευρώπη, ασκώντας πιέσεις στους ηγέτες που πασχίζουν να περιορίσουν την αυξανόμενη λαϊκή δυσαρέσκεια και ταυτόχρονα την πρόκληση της ακροδεξιάς.
Στο πλαίσιο αυτό, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συζήτησαν την επιβολή ενός πανευρωπαϊκού φόρου υπερκερδών στις εταιρείες ενέργειας.
Με οκτώ χώρες τις ΕΕ, μεταξύ των οποίων Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Πολωνία, να βρίσκονται σε τροχιά εκλογών το 2027, οι ηγέτες σπεύδουν να προλάβουν τις πιθανές επιπτώσεις από αυτό που οι αναλυτές έχουν προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να είναι ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά σοκ της ηπείρου εδώ και δεκαετίες.
Ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Λαρς Κλινγκμπάιλ, κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ στο Δουβλίνο την Παρασκευή (18/09), να προτείνει πιθανούς τρόπους φορολόγησης αυτού που χαρακτήρισε ως υπερβολικά κέρδη των πετρελαϊκών εταιρειών.
Απαίτησε μάλιστα σχετικές προτάσεις έως τον επόμενο μήνα. «Ο κόσμος βλέπει πώς οι πετρελαϊκές εταιρείες εκμεταλλεύονται την κατάσταση, χρεώνουν υπερβολικά και αυξάνουν σημαντικά τα κέρδη τους».
Τα προθεσμιακά συμβόλαια πετρελαίου ανέκαμψαν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, περίπου 50% υψηλότερα από ό,τι πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, καθώς οι κλιμακούμενες επιθέσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή απειλούν περισσότερες οδούς εφοδιασμού, με την πτώση των τιμών να μην αναμένεται σύντομα.
Διαβάστε Επίσης
Οι τιμές στα πρατήρια έχουν ήδη φτάσει σε ιστορικά υψηλά σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στη Γερμανία, οι τιμές του ντίζελ εκτινάχθηκαν σε μέσο όρο-ρεκόρ 2,45 ευρώ ανά λίτρο την Τετάρτη (16/09), ενώ η βενζίνη έφτασε σε νέο υψηλό 2,31 ευρώ ανά λίτρο.
Οι τιμές είναι ακόμη υψηλότερες στην Ολλανδία, όπου η βενζίνη ξεπέρασε το περσινό υψηλό ρεκόρ φτάνοντας τα 2,73 ευρώ ανά λίτρο, με το ντίζελ σε μέσο όρο 2,78 ευρώ ανά λίτρο. Οι τιμές έχουν αυξηθεί ακόμη περισσότερο για τη βενζίνη στη Δανία και για το ντίζελ στη Φινλανδία.
Σε ολόκληρη την ΕΕ, οι τιμές της βενζίνης είναι 24% υψηλότερες σε σχέση με πέρυσι, ενώ το ντίζελ είναι αυξημένο κατά 38% και τα καύσιμα αεροσκαφών κοστίζουν πάνω από 100% περισσότερο. Το φυσικό αέριο αναφοράς διαπραγματεύεται στα 81 ευρώ ανά μεγαβατώρα, αυξημένο κατά 150% σε σχέση με πέρυσι, με τους αναλυτές να εκτιμούν ότι θα μπορούσε να φτάσει τα 100 ευρώ.
Ο επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων της ΕΕ, Βάλντις Νπρομπρόβσκις, δήλωσε ότι η Επιτροπή δεν έχει σχέδια «σε αυτό το στάδιο» για έναν μηχανισμό φορολόγησης σε επίπεδο ΕΕ, αλλά τόνισε ότι είναι «έτοιμη να συμμετάσχει σε συζητήσεις» και ότι τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να επιβάλουν τους δικούς τους φόρους.
Οι τιμές των καυσίμων στα ύψη αποτελούν ήδη μείζον εσωτερικό πολιτικό ζήτημα στη Γαλλία και την Ιταλία, οι οποίες αντιμετωπίζουν και οι δύο κρίσιμες εκλογές το επόμενο έτος, στις οποίες οι ανησυχίες των ψηφοφόρων είναι πιθανό να κυριαρχούνται από το εκτοξευόμενο κόστος ζωής, που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις υψηλές τιμές ενέργειας.
Μέτρα σε Ιταλία και Γαλλία
Στην Ιταλία, ο κυβερνητικός δεξιός συνασπισμός της Τζόρτζια Μελόνι, που υπολείπεται των αντιπάλων του στις δημοσκοπήσεις, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι θα καταργήσει τα τέλη κυκλοφορίας για 14,5 εκατομμύρια αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες από του χρόνου, με κόστος άνω των 2 δισεκατομμυρίων ευρώ, επιπλέον της περικοπής του φόρου στο ντίζελ που έχει ήδη κοστίσει 2,8 δισεκατομμύρια ευρώ.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, δήλωσε στους υπουργούς ότι θέλει την «πλήρη κινητοποίηση» της κυβέρνησης για τον εφοδιασμό και τις τιμές των καυσίμων, συμπεριλαμβανομένων των προσπαθειών για την εξασφάλιση προμηθειών σε διεθνές επίπεδο, ενώ εργάζεται προς την κατεύθυνση της «ειρηνικής επαναλειτουργίας» των Στενών του Ορμούζ.
Στο πιο πρόσφατο κύμα διαμαρτυρίας, Γάλλοι ψαράδες απέκλεισαν την πρόσβαση σε δύο λιμάνια και σε μια αποθήκη καυσίμων στη νότια Γαλλία την Πέμπτη (17/09), διαμαρτυρόμενοι για τις εκτοξευόμενες τιμές του ντίζελ, οι οποίες έφτασαν τα 2,37 ευρώ ανά λίτρο αυτή την εβδομάδα, λίγο κάτω από το ρεκόρ τους των 2,38 ευρώ.
Η υπουργός Αλιείας, Κατρίν Σαμπό, δήλωσε ότι οι ψαράδες συμφώνησαν μετά από έξι ώρες συνομιλιών να άρουν τους αποκλεισμούς, ύστερα από υπόσχεση ότι όσοι αντιμετωπίζουν προβλήματα ρευστότητας θα λάβουν άτοκα δάνεια και ότι τα μέτρα στήριξης θα συνδεθούν με τις αλλαγές στις τιμές των καυσίμων.
Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί παρέτεινε αυτή την εβδομάδα τις έκτακτες επιδοτήσεις καυσίμων έως το τέλος του έτους για τους τομείς της γεωργίας, της αλιείας και των κατασκευών. Ωστόσο, η κυβέρνηση διστάζει να παρέμβει για να μειώσει τις τιμές των καυσίμων για όλους.
Τον Αύγουστο, η Ισπανία διπλασίασε την έκπτωση στον φόρο ντίζελ στα 0,20 ευρώ ανά λίτρο από την 1η Σεπτεμβρίου, αφού οι τιμές του ντίζελ αυξήθηκαν κατά 15,7% τον Ιούλιο, ενώ στη Γερμανία, ο καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, υποσχέθηκε δράση «σύντομα» για να αμβλυνθεί ο αντίκτυπος των τιμών-ρεκόρ των καυσίμων.
Το Βερολίνο μείωσε τους φόρους καυσίμων για δύο μήνες τον Μάιο, αλλά αυτοί έληξαν ακριβώς τη στιγμή που οι νέες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή άρχισαν να ανεβάζουν περαιτέρω τις τιμές του πετρελαίου. Το κεντροδεξιό κόμμα του Μερτς, το CDU, ηττήθηκε βαριά αυτόν τον μήνα στις κρατικές εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ από την ακροδεξιά AfD.
Δύο ακόμη κρατικές εκλογές αυτό το Σαββατοκύριακο είναι πιθανό να φέρουν περαιτέρω κέρδη για το ακροδεξιό κόμμα, το οποίο έχει κάνει προεκλογική εκστρατεία με πλατφόρμα την επιστροφή στις φθηνές εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου, τις οποίες η Ευρώπη εγκατέλειψε σε μεγάλο βαθμό μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
