Πόλεμος στην Ουκρανία: «Νιέτ» στην ειρήνη, «ντα» στον πόλεμο, λέει το Κρεμλίνο

Αντιθέτως, μια ανάλυση των δηλώσεων του Ρώσου προέδρου, Βλαντιμίρ Πούτιν, και του Ρώσου ΥΠΕΞ, Σεργκέι Λαβρόφ, δείχνει ξεκάθαρα ότι η Μόσχα αναζητά νέους τρόπους για να κλιμακώσει τη σύγκρουση.

Πρόσφατα, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι ο Λευκός Οίκος σκοπεύει να εντείνει τις προσπάθειές του για την επανεκκίνηση των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας. «Τις επόμενες εβδομάδες, θα δείτε ορισμένες προσπάθειες που αποσκοπούν στον καθορισμό τού κατά πόσον μπορούμε να επαναλάβουμε τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας και να τερματίσουμε αυτόν τον πόλεμο. Κατανοούμε, όμως, ότι και οι δύο πλευρές έχουν ξεκάθαρες κόκκινες γραμμές και μέχρι να μπορέσουμε να τις φέρουμε κάπως πιο κοντά δεν θα φτάσουμε στον στόχο μας. Παρ’ όλα αυτά, είμαστε έτοιμοι να δράσουμε και ο πρόεδρος Τραμπ έχει πει στην ομάδα του: Αν δείτε μια ευκαιρία να γίνετε η δύναμη που μπορεί να δώσει ώθηση στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, τότε ας το κάνουμε», ανέφερε ο Ρούμπιο.

Εργαλειοποίηση

Είναι δύσκολο να φανταστούμε κάποια θετική εξέλιξη αναφορικά με τις νέες αμερικανικές προσπάθειες, ειδικά μετά τη δήλωση Ρούμπιο περί «κόκκινων γραμμών». Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει αναγνωρίσει ακόμη ένα θεμελιώδες σημείο. Η αιτία του πολέμου και ο λόγος που συνεχίζεται δεν είναι η κατάσταση στο πεδίο της μάχης, αλλά εντοπίζεται βαθιά μέσα στη Ρωσία. Αυτό γίνεται εμφανές από τις τελευταίες δηλώσεις Πούτιν και Λαβρόφ, για τους οποίους ο πόλεμος έχει γίνει εργαλείο για τη διατήρηση του καθεστώτος.

Το σχέδιο «αποουκρανοποίησης» και οι εκκαθαρίσεις

Στις 27 Ιουλίου, ο Βλαντιμίρ Πούτιν ήταν αξιοσημείωτα ειλικρινής σε μία ομιλία του. «Αυτή (σ.σ. η ηγεσία της Ουκρανίας) θεώρησε απαραίτητο, δυνατό και επωφελές για τον εαυτό της να κηρύξει τη Ρωσία εχθρό της και να ανακηρύξει τους Ρώσους “μη ομότιμο έθνος” στην Ουκρανία, κάτι που είναι εντελώς ανόητο, απόλυτος παραλογισμός», είπε ο Ρώσος πρόεδρος.

Ο Πούτιν εξέφρασε την πραγματική θέση του Κρεμλίνου σχετικά με τη γενοκτονία των Ουκρανών που πραγματοποιείται κάθε μέρα στα κατεχόμενα εδάφη και η οποία, σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο, ήταν μια μοίρα που προοριζόταν για το Κίεβο. Για τον Ρώσο πρόεδρο, η Ουκρανία ως έθνος δεν υπάρχει. Κατά την άποψή του, οι Ουκρανοί είναι απλώς μέρος του ρωσικού λαού και ως εκ τούτου δεν έχουν δικαίωμα για δική τους γλώσσα ή πολιτισμό.

Το σχέδιο της Ρωσίας να εξαλείψει την Ουκρανία ως κυρίαρχο κράτος εκφράστηκε στην αρχή της πλήρους κλίμακας εισβολής από έναν από τους στρατηγικούς συμβούλους του Πούτιν, τον Τιμοφέι Σεργκέιτσεφ, σε μακροσκελές άρθρο με τον τίτλο «Τι πρέπει να κάνει η Ρωσία με την Ουκρανία;». Σύμφωνα με την ιδέα του Σεργκέιτσεφ, περίπου το 5% των Ουκρανών -οι εκπρόσωποι των πολιτιστικών, στρατιωτικών και επιχειρηματικών ελίτ που φέρουν την ουκρανική εθνική ταυτότητα, περίπου δύο εκατομμύρια άνθρωποι- θεωρούνταν «εκτός επανεκπαίδευσης» και ως εκ τούτου έπρεπε να εξαλειφθούν. Με τον υπόλοιπο πληθυσμό σοκαρισμένο από την εξάλειψη αυτών των δύο εκατομμυρίων, η Μόσχα θα ήταν πιο εύκολο να εξαργυρώσει την υποτιθέμενη «αποουκρανοποίηση της Ουκρανίας».

Ομαδικοί τάφοι

Πριν από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας, η Μόσχα αναθεώρησε τα πρότυπά της για τις μαζικές ταφές και εισήγαγε νέες, προσδιορίζοντας τις διαστάσεις των λάκκων ταφής που προορίζονται για ταυτόχρονους ομαδικούς τάφους και τον κατασκευαστικό εξοπλισμό που απαιτείται για την απομάκρυνσή τους. Η Ρωσία δεν περίμενε υψηλές απώλειες κατά τη διάρκεια του πολέμου, οπότε ήταν σαφές για ποιον εγκρίθηκαν αυτά τα πρότυπα.

Στα κατεχόμενα εδάφη, αυτό συνέβη σε μεγάλο βαθμό. Οσοι Ουκρανοί τοπικοί παράγοντες, δήμαρχοι, επιχειρηματίες και διανοητές αρνήθηκαν να συνεργαστούν, δολοφονήθηκαν και αντικαταστάθηκαν από Ρώσους δασκάλους σε σχολεία και αξιωματούχους στις τοπικές διοικήσεις. Ακόμη και οι τοπικοί συνεργάτες της Μόσχας απομακρύνθηκαν σε θέσεις εργασίας αλλού στη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένης της Σιβηρίας. Η ρωσική γλώσσα έγινε κυρίαρχη στα κατεχόμενα εδάφη, ενώ η ομιλία ουκρανικών μπορεί να κοστίσει σε κάποιον τη ζωή του ή να υποστεί βασανιστήρια. Εκπρόσωποι της κατοχικής διοίκησης περιγράφουν ανοιχτά σε συνεντεύξεις τους πως αυτές οι πρακτικές πραγματοποιούνται «για τον καθαρισμό των πόλεων».

Για τον Πούτιν, ο Β’ Παγκόσμιος δεν τελείωσε

Το πιο αποκαλυπτικό μέρος της ομιλίας του Βλαντιμίρ Πούτιν στις 27 Ιουλίου αφορούσε την προοπτική να τερματιστεί ο πόλεμος. «Οταν τελειώσει η ειδική στρατιωτική επιχείρηση, τι θα κάνουμε; Θα τελειώσει, αργά ή γρήγορα, αλλά πρέπει να διατηρήσουμε αυτήν την αίσθηση ενότητας. Συναντιέμαι με ανθρώπους που βοηθούν τον στρατό στο εσωτερικό μέτωπο και το κάνουν ολόψυχα. Εκεί άκουσα τη φράση: “Οταν τελειώνει η ειδική στρατιωτική επιχείρηση, τι θα κάνουμε;” Οι Ρώσοι έχουν αφοσιωθεί σε αυτόν τον σκοπό με όλη τους την καρδιά. Εξ ου κι έχουν αυτό το αίσθημα άγχους».

Το φθινόπωρο του 2022, κατά τη διάρκεια μιας συνάντησης με στενούς συγγενείς πεσόντων στρατιωτών, ο Ρώσος πρόεδρος είχε πει ότι οι θάνατοι των συζύγων τους ήταν «καλό πράγμα». Τα ακριβή λόγια του ήταν: «Το ερώτημα είναι: “Πώς ζήσαμε;” Μερικοί άνθρωποι ζουν -ή ίσως δεν το κάνουν, είναι δύσκολο να το πουν- και πεθαίνουν από βότκα. Εζησαν πραγματικά; Μπορείς να το αποκαλέσεις αυτό ζωή; Η ζωή απλώς πέρασε και αυτό ήταν. Αλλά ο γιος σου έζησε. Και πέτυχε τον σκοπό του, που σημαίνει ότι δεν πέθανε μάταια», είπε ο Πούτιν σε μία από τις μητέρες κατά τη διάρκεια εκείνης της συνάντησης.

Προπαγάνδα

Οι δηλώσεις του Πούτιν φέρουν ένα σαφές προπαγανδιστικό μήνυμα και, σύμφωνα με κορυφαίους αναλυτές και κοινωνικούς ψυχολόγους, στοχεύουν στην εξομάλυνση του πολέμου. Ο βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης κορυφαίος Ρώσος δημοσιογράφος, Ντμίτρι Μουράτοφ, περιέγραψε αυτό το ψυχολογικό αποτέλεσμα, λέγοντας ότι ο Πούτιν αισθάνεται όπως το ψάρι στο νερό. Ο πόλεμος είναι αναπόσπαστο μέρος του καθεστώτος του. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι υπό την ηγεσία του ο σταλινισμός έχει υποστεί μια ιστορική αποκατάσταση. «Για τον Πούτιν, ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος δεν τελείωσε ποτέ, αλλά θέλει να πετύχει τη δική του νίκη σε αυτόν τον πόλεμο. Εκεί είναι τώρα. Μάχεται στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», ανέφερε ο Μουράτοφ σε μία συνέντευξή του.

Μαξιμαλιστικές απαιτήσεις από Λαβρόφ

Στις 29 Ιουλίου, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, έδωσε μια μακρά συνέντευξη στο κύριο φερέφωνο του Κρεμλίνου, το πρακτορείο TASS. Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, επανέλαβε τα μαξιμαλιστικά αιτήματα του Κρεμλίνου, μεταξύ των οποίων:

• Το «απαράδεκτο» της διεθνούς οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία.
• Το «απαράδεκτο» της άρνησης αναγνώρισης της διεκδίκησης από τη Ρωσία των κατεχόμενων εδαφών.
• Την ανάγκη για «πιο αποφασιστική δράση», ιδιαίτερα όσον αφορά τον επανεξοπλισμό της Ρωσίας.
• Κατηγόρησε τα κράτη της Δύσης για «διεξαγωγή πολέμου» κατά της Ρωσίας, χαρακτηρίζοντας τις προτάσεις τους ως «τελεσίγραφα», ενώ απέκλεισε τις ΗΠΑ ως πιθανό μεσολαβητή.

Το καθεστώς

Σύμφωνα με αναλυτές, όλα αυτά δείχνουν ότι η Ρωσία δεν ενδιαφέρεται για την ειρήνη. Η ρητορική του Λαβρόφ για τη «ρωσική υπερηφάνεια» και την «υγιή οργή», μαζί με τους ισχυρισμούς του Πούτιν ότι «ο ρωσικός λαός έχει αγκαλιάσει τον πόλεμο», επισημαίνει την επιθυμία του Κρεμλίνου να χρησιμοποιήσει τον πόλεμο ως μέσο ενίσχυσης του καθεστώτος, που σφίγγει επιπλέον τον κλοιό του. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, η Ρωσία έχει υιοθετήσει πολυάριθμους νόμους που απαγορεύουν την κριτική στις Αρχές και τον στρατό, ενώ οι μεγαλύτερες δυτικές πλατφόρμες επικοινωνίας έχουν μπλοκαριστεί.

Ολα αυτά οδηγούν σε ένα απλό συμπέρασμα: Ο πόλεμος έχει γίνει εδώ και καιρό αναπόσπαστο συστατικό -αν όχι η ίδια η ραχοκοκαλιά- του καθεστώτος Πούτιν. Αν και όταν τελειώσει, η Ρωσία θα αντιμετωπίσει βαθιά κρίση. Η οικονομία της επιδεινώνεται υπό την πίεση των κυρώσεων, ο πληθωρισμός επιταχύνεται, η εγκληματικότητα αυξάνεται λόγω του αυξανόμενου αριθμού ανέργων βετεράνων και οι συνολικές απώλειες της Ρωσίας πλησιάζουν το ενάμισι εκατομμύριο άνδρες σε παραγωγικές ηλικίες. Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο το Κρεμλίνο θα συνεχίσει τον πόλεμο για όσο διάστημα έχει την ικανότητα να το κάνει.