Το 2023 ο αριθμός των χωρών όπου τα αγόρια υπερτερούν στα μαθηματικά έφτασε σε επίπεδα που είχαμε να δούμε εδώ και τρεις δεκαετίες. Πρόκειται για μια δομική ανατροπή που απειλεί να ακυρώσει χρόνια προόδου σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Αυστραλία. Αν και τα κορίτσια έχουν «ιστορικά» εμφανίσει χαμηλότερες επιδόσεις σε σχέση με τα αγόρια στα μαθηματικά, το χάσμα είχε σαφώς μειωθεί κατά το διάστημα 2000-2010, τονίζουν οι συντάκτες της έκθεσης.

Η έρευνα, που συντάχθηκε από κοινού με την Διεθνή Ένωση για την Αξιολόγηση της Εκπαιδευτικής Επίδοσης (International Association for the Evaluation of Educational Achievement, IEA), στηρίζεται στα δεδομένα της έρευνας TIMSS, της διεθνούς αξιολόγησης των επιδόσεων των μαθητών στα Μαθηματικά και τις Φυσικές Επιστήμες, για την περίοδο 1995-2023 σε 47 χώρες και εδαφικές οντότητες στο τέλος της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και σε 38 χώρες στον πρώτο κύκλο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ανάμεσά τους η Ισπανία, η Κίνα, η Αυστραλία, οι ΗΠΑ.

Η στατιστική εικόνα είναι αμείλικτη: Το 2003, τα αγόρια ξεπερνούσαν τα κορίτσια στο τέλος του δημοτικού μόνο στο 26% των χωρών. Σήμερα, το ποσοστό αυτό έχει εκτοξευθεί στο 81%. Οι ανισότητες αντικατοπτρίζονται επίσης στην κατανομή των επιπέδων δεξιοτήτων. Ενώ τα αγόρια με πολύ χαμηλές επιδόσεις τείνουν να μειώνονται (2%), το ποσοστό των κοριτσιών που δεν αγγίζουν ούτε το ελάχιστο διεθνές όριο στα μαθηματικά πενταπλασιάστηκε μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια, φτάνοντας το 21% το 2023.

Στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση, η κατάσταση παρουσιάζεται πιο σύνθετη, ωστόσο η ανησυχητική τάση παραμένει. Αν και το ποσοστό των χωρών όπου τα αγόρια ξεπερνούν τα κορίτσια είναι μικρότερο σε σχέση με το δημοτικό, υπάρχει σαφής αύξηση μακροπρόθεσμα.

Οι αναλυτές αποδίδουν αυτή την ανησυχητική τάση σε έναν συνδυασμό παραγόντων, με κυριότερο τα «μετασεισμικά» αποτελέσματα της κρίσης του Covid-19. Το παρατεταμένο κλείσιμο των σχολείων φαίνεται πως δεν κόστισε μόνο σε διδακτική ύλη, αλλά έπληξε καίρια την αυτοπεποίθηση και την ενεργοποίηση των κοριτσιών.

Χωρίς τη φυσική παρουσία και την υποστήριξη των δασκάλων, οι έμφυλες προκαταλήψεις που θέλουν τα μαθηματικά να είναι «ανδρική υπόθεση» βρήκαν πρόσφορο έδαφος να επανέλθουν, επηρεάζοντας την ψυχολογία των μαθητριών ήδη από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού.

Η υστέρηση στα μαθηματικά δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα βαθμών κι επιδόσεων στο σχολείο. Είναι ένα ζήτημα οικονομικής και κοινωνικής επιβίωσης. Όπως προειδοποιεί η Unesco, οι δεξιότητες αυτές αποτελούν το «καύσιμο» για την καινοτομία και την επίλυση παγκόσμιων προβλημάτων.

Τα κορίτσια που αποθαρρύνονται σήμερα, είναι οι γυναίκες που θα αποκλειστούν αύριο από τους τομείς της Τεχνολογίας, της Μηχανικής και της Τεχνητής Νοημοσύνης (STEM), όπου συγκεντρώνονται οι καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας του μέλλοντος.

Για να μην παγιωθεί αυτή η ανισότητα, οι δύο οργανισμοί προτείνουν μια άμεση αντεπίθεση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Η λύση απαιτεί την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης των κοριτσιών μέσω διαδραστικών μεθόδων, την εκπαίδευση των δασκάλων για την καταπολέμηση των υποσυνείδητων στερεοτύπων και τη συστηματική παρακολούθηση των αποτελεσμάτων.

Είναι σαφές ότι αν δεν αναληφθεί δράση τώρα το «κενό των μαθηματικών» θα μετατραπεί σε ένα μόνιμο χάσμα ευκαιριών, στερώντας από την παγκόσμια οικονομία το 50% του ταλέντου της.