Οι δύο χώρες συγκεντρώνουν περίπου το 85% των πυρηνικών κεφαλών παγκοσμίως, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθος της μεταβολής στο διεθνές σύστημα ελέγχου εξοπλισμών. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, επισήμανε τον κίνδυνο που συνεπάγεται η απουσία δεσμευτικών κανόνων, προειδοποιώντας για ενδεχόμενη αναβίωση μιας νέας κούρσας πυρηνικών εξοπλισμών. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια μεταβατική περίοδο τόσο για τις διμερείς σχέσεις ελέγχου όπλων όσο και για τις διεθνείς προσπάθειες περιορισμού πυρηνικών κινδύνων.

Παρά τη λήξη της συνθήκης, πληροφορίες που επικαλείται το Axios αναφέρουν ότι Ουάσινγκτον και Μόσχα βρίσκονται κοντά σε μια άτυπη πολιτική συνεννόηση, ώστε να συνεχίσουν προσωρινά να τηρούν τα όρια της New START για περίπου έξι μήνες. Η συμφωνία αυτή δεν θα έχει νομικό χαρακτήρα, αλλά θα λειτουργεί ως μια ανεπίσημη δέσμευση καλής πίστης, με στόχο να δοθεί χρόνος για τη διαπραγμάτευση ενός νέου πλαισίου. Ωστόσο, το σχέδιο δεν έχει λάβει ακόμη την τελική έγκριση των προέδρων Ντόναλντ Τραμπ και Βλαντίμιρ Πούτιν, κάτι που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγών. Ο Τραμπ, με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, υποστήριξε ότι δεν αρκεί μια απλή παράταση της New START — την οποία χαρακτήρισε «σοβαρά παραβιασμένη» — αλλά απαιτείται μια αναθεωρημένη και πιο σύγχρονη συμφωνία με μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα. Από την πλευρά της Ουάσινγκτον εκφράζεται η θέση ότι η υφιστάμενη συνθήκη δεν ανταποκρίνεται στις στρατηγικές συνθήκες του 21ου αιώνα, κυρίως επειδή δεν περιλαμβάνει την Κίνα, η οποία, αν και διαθέτει μικρότερο πυρηνικό οπλοστάσιο, το ενισχύει ταχέως.

Οι πιο πρόσφατες επαφές μεταξύ των δύο πλευρών πραγματοποιήθηκαν στο Άμπου Ντάμπι, στο περιθώριο συνομιλιών για την Ουκρανία. Τις ΗΠΑ εκπροσώπησαν οι προσωπικοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, χωρίς τη συμμετοχή εξειδικευμένων τεχνικών του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για θέματα ελέγχου εξοπλισμών. Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι οι δύο χώρες συμφώνησαν να κινηθούν «με καλή πίστη» και να ανοίξουν διάλογο για πιθανή επικαιροποίηση της συνθήκης.

Παράλληλα, η διοίκηση της United States European Command (EUCOM) στη Στουτγκάρδη ανακοίνωσε την επανεκκίνηση του στρατιωτικού διαλόγου ΗΠΑ–Ρωσίας, ο οποίος είχε διακοπεί από το 2021. Στόχος αυτής της πρωτοβουλίας είναι η μείωση του κινδύνου ατυχημάτων και η ενίσχυση της διαφάνειας στις στρατιωτικές κινήσεις. Η EUCOM χαρακτήρισε τα βήματα αυτά σημαντικά για τη σταθερότητα και τα συνέδεσε με θετικές ενδείξεις από τις συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι. Το Κρεμλίνο εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για τη λήξη της συνθήκης, ενώ το ρωσικό ΥΠΕΞ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ αγνόησαν ρωσικές προτάσεις, υπενθυμίζοντας την πρόταση του Βλαντίμιρ Πούτιν για μονοετή παράταση. Ο πρώην πρόεδρος Ντμίτρι Μεντβέντεφ έκανε λόγο για «χειμώνα που έρχεται», αναζωπυρώνοντας τις ανησυχίες περί νέας εξοπλιστικής κούρσας.

Η New START προέβλεπε συγκεκριμένα ανώτατα όρια σε αναπτύξιμες στρατηγικές κεφαλές και μέσα μεταφοράς, καθώς και μηχανισμούς ανταλλαγής δεδομένων και επιτόπιων επιθεωρήσεων — εργαλεία που πλέον παύουν να ισχύουν. Οι μελλοντικές διαπραγματεύσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν σύνθετα τεχνικά ζητήματα επαλήθευσης, την ένταξη νέων οπλικών συστημάτων όπως υπερηχητικά και υποηχητικά οχήματα, αλλά και το ζήτημα της πιθανής συμμετοχής της Κίνας στο νέο πλαίσιο. Η κατάληξη αυτής της διαδικασίας θα εξαρτηθεί από τις πολιτικές αποφάσεις των ηγετών και από την ικανότητα των τεχνικών ομάδων να διαμορφώσουν αξιόπιστους μηχανισμούς ελέγχου.