Ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν έχει πλέον την πρωτοβουλία στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας, δήλωσε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Fox News κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στις Ηνωμένες Πολιτείες και πολυάριθμοι Ευρωπαίοι ηγέτες φαίνεται ότι συμμερίζονται αυτήν την αισιόδοξη εκτίμηση του Ουκρανού προέδρου.
«Η θέση του Κιέβου είναι ισχυρότερη από ποτέ από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος», σχολίασε ο Φινλανδός πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ.
Η πρόοδος της Ουκρανίας προσφέρει ένα σπάνιο παράθυρο ευκαιρίας ώστε να αυξηθεί η πίεση προς τον Πούτιν και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για διαπραγματεύσεις που θα τερματίσουν τη σύγκρουση. Ωστόσο, αυτό το παράθυρο είναι πιθανό να αποδειχθεί προσωρινό. Ως εκ τούτου, οι Ευρωπαίοι εταίροι του Κιέβου πρέπει να αδράξουν τη στιγμή και να αποδείξουν ότι είναι ικανοί να ενεργήσουν αποφασιστικά αυξάνοντας την υποστήριξη προς την Ουκρανία.
Σανίδα σωτηρίας
Η τελευταία πραγματική ευκαιρία για τερματισμό του πολέμου ήρθε τις τελευταίες εβδομάδες του 2022. Η επιτυχής αντεπίθεση στο Χάρκοβο και η απελευθέρωση της Χερσώνας είχαν επιτρέψει στο Κίεβο να κερδίσει την πρωτοβουλία στο πεδίο των επιχειρήσεων, οδηγώντας τον υποχωρούντα ρωσικό στρατό σε κατάσταση αποθαρρυμένης αταξίας. Ο πόλεμος φάνηκε να εισέρχεται σε μια αποφασιστική φάση, με την Ουκρανία να είναι έτοιμη να επικρατήσει. Ομως, εκείνη την κρίσιμη στιγμή, οι δυτικοί εταίροι του Κιέβου έχασαν το θάρρος τους και ο φόβος τους για κλιμάκωση έδωσε στον Πούτιν σανίδα σωτηρίας.
Η δυτική προειδοποίηση σήμαινε ότι η Ρωσία ήταν σε θέση να ανασυνταχθεί, να κινητοποιήσει πρόσθετο ανθρώπινο δυναμικό, να επεκτείνει την αμυντική παραγωγή και να κατασκευάσει εκτεταμένες οχυρώσεις. Ωσότου η Ουκρανία εξαπέλυσε μεγάλη επίθεση το επόμενο καλοκαίρι, η Ρωσία είχε ανακάμψει και η ευκαιρία είχε παρέλθει. Τώρα, καθώς η «παλίρροια» γυρίζει για άλλη μία φορά υπέρ της Ουκρανίας, οι Ευρωπαίοι ηγέτες οφείλουν να μην επαναλάβουν τα λάθη του 2022.
Από την αρχή του τρέχοντος έτους, υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις ότι η πρωτοβουλία των κινήσεων έχει περάσει από τη Μόσχα στο Κίεβο, αφού ο ρωσικός στρατός έχει υποστεί απώλειες-ρεκόρ. Αν και η Ρωσία μπορεί ακόμα να καλέσει σημαντικά αποθέματα ανθρώπινου δυναμικού, ο Πούτιν χάνει περισσότερους άνδρες σε σχέση με αυτούς που μπορεί να στρατολογήσει χωρίς να διατάξει μια πολιτικά ριψοκίνδυνη μαζική επιστράτευση.
Διαβάστε Επίσης
Στην αντεπίθεση
Επίσης, η θέση της Ουκρανίας βελτιώνεται εμφανώς και εκτός του πεδίου της μάχης. Η ταχέως εξελισσόμενη εγχώρια βιομηχανία drones κατέστησε δυνατή την έναρξη μιας εξαιρετικά αποτελεσματικής εκστρατείας χτυπημάτων μεσαίου βεληνεκούς, διαταράσσοντας τη ρωσική εισβολή και απομονώνοντας την κατεχόμενη Κριμαία. Παράλληλα, οι εκτεταμένες επιθέσεις drones μεγάλης εμβέλειας εναντίον στρατιωτικών και βιομηχανικών στόχων βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια έχουν πυροδοτήσει κρίση καυσίμων, ενώ τα χτυπήματα στη ρωσική ναυτιλία στερούν από το Κρεμλίνο ζωτικά έσοδα από τις εξαγωγές.
Σε συνδυασμό με το σωρευτικό αποτέλεσμα των διεθνών κυρώσεων, οι ουκρανικές επιθέσεις δημιουργούν αυξανόμενες δυσκολίες για την πολεμική προσπάθεια της Ρωσίας, ενώ απειλούν επίσης να αποσταθεροποιήσουν την κατάσταση στο εσωτερικό της χώρας. Ολα αυτά έχουν οδηγήσει σε ολοένα και πιο αισιόδοξες αξιολογήσεις για τις προοπτικές της Ουκρανίας. Ωστόσο, για να επωφεληθεί πλήρως από την τρέχουσα δύσκολη θέση του Πούτιν, το Κίεβο θα χρειαστεί περισσότερη υποστήριξη από τους συμμάχους του.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ένας αποτελεσματικός εταίρος, ιδιαίτερα όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών και την προηγμένη τεχνολογική υποστήριξη. Ωστόσο, από τις αρχές του 2025 είναι σαφές ότι η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ δεν διατίθεται να επωμιστεί το κύριο βάρος για τη διατήρηση της πολεμικής προσπάθειας της Ουκρανίας. Αντιθέτως, η Ευρώπη καλείται να αυξήσει την υποστήριξη. Με τον εθνικό προϋπολογισμό της Ουκρανίας υπό έκτακτη πίεση, οι ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της στρατολόγησης, της διατήρησης και της κινητοποίησης απαιτούν σημαντικούς πρόσθετους οικονομικούς πόρους για τη χρηματοδότηση ανταγωνιστικών μισθών του στρατιωτικού προσωπικού.
Η στήριξη αυτού του κόστους θα πρέπει να θεωρηθεί ως επένδυση στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και όχι ως δημοσιονομική βοήθεια στην Ουκρανία. Μια πρόσθετη χρηματοδότηση για διευρυμένες εκπαιδευτικές αποστολές, εξειδικευμένα προγράμματα για χειριστές drones και ειδικούς ηλεκτρονικού πολέμου, πρωτοβουλίες αποκατάστασης και ιατρική υποστήριξη στο πεδίο της μάχης θα ενίσχυε περαιτέρω τη στρατιωτική θέση της Ουκρανίας.
Τα στοιχήματα που πρέπει να κερδηθούν
Ενα πολύ κρίσιμο στοιχείο είναι η υποστήριξη του αμυντικού τομέα της Ουκρανίας. Αντί να βασίζονται κυρίως στις μεταφορές όπλων από τα υπάρχοντα αποθέματα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα πρέπει να επεκτείνουν τη χρήση των μηχανισμών της Ε.Ε. για την παροχή προβλέψιμης μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης για την ουκρανική αμυντική παραγωγή. Η Ευρώπη θα πρέπει επίσης να παρέχει στην Ουκρανία προνομιακή πρόσβαση σε κρίσιμες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένων των προηγμένων ηλεκτρονικών, των υποδομών υπολογιστικού νέφους, των εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης και των συστημάτων επικοινωνιών.
Η βιομηχανική ολοκλήρωση είναι εξίσου σημαντική. Οι ουκρανικές αμυντικές εταιρίες θα πρέπει να ενσωματωθούν σε ευρωπαϊκά πλαίσια προμηθειών, κοινοπραξίες, ερευνητικά προγράμματα και αλυσίδες εφοδιασμού. Η ψυχολογική ανθεκτικότητα θα πρέπει επίσης να αποτελέσει μέρος της στρατηγικής υποστήριξης της Ευρώπης προς το Κίεβο. Επειτα από περισσότερα από τέσσερα χρόνια πολέμου, το άγχος μάχης και η διαταραχή του μετατραυματικού στρες δεν είναι πλέον ατομικές προκλήσεις, αλλά στρατηγικά ζητήματα. Η Ευρώπη διαθέτει τεχνογνωσία παγκόσμιας κλάσης για την αποκατάσταση της ψυχικής υγείας. Η ενσωμάτωση αυτών των δυνατοτήτων στο στρατιωτικό σύστημα ανάκτησης της Ουκρανίας θα ενίσχυε τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητά της εξίσου με τις προμήθειες πυρομαχικών ή εξοπλισμού.
Νέες πιέσεις
Ακόμη, η Ευρώπη πρέπει να διατηρήσει την πολιτική ενότητα, αυξάνοντας παράλληλα την πίεση προς τη Μόσχα με ισχυρότερη επιβολή των υφιστάμενων κυρώσεων και πιο συντονισμένη προσπάθεια αντιμετώπισης των ρωσικών επιχειρήσεων επιρροής στο εξωτερικό. Επίσης, απαιτείται σοβαρή στρατηγική πληροφόρησης, αφού η ρωσική παραπληροφόρηση εξακολουθεί να υπονομεύει τη δημόσια υποστήριξη προς την Ουκρανία. Η Ευρώπη οφείλει να αμφισβητήσει ενεργά τη νομιμότητα της ρωσικής επιθετικότητας και τις αφηγήσεις που τη συντηρούν.
Συνολικά, τα μέτρα αυτά θα ισοδυναμούσαν με κάτι πιο σημαντικό από τη στήριξη της Ουκρανίας. Θα εκπροσωπούσαν τον ευρωπαϊκό στρατηγικό οργανισμό. Εδώ και χρόνια, οι Ευρωπαίοι ηγέτες μιλούσαν για τη στρατηγική αυτονομία και την ανάδειξη της Ευρώπης ως σοβαρού παράγοντα ασφάλειας. Οι επόμενοι μήνες μπορεί να παρέχουν τη σαφέστερη δοκιμασία για το αν αυτές οι φιλοδοξίες είναι ρεαλιστικές.
