Οι 5 διπλωματικές μάχες μετά την εκεχειρία ΗΠΑ - Ιράν

Αντί της προγραμματισμένης τελετής υπογραφής θα αρχίσει ο νέος γύρος διαπραγματεύσεων, με στόχο να εξελιχθεί σε μια οριστική ειρηνευτική συμφωνία.

Ο Τραμπ χαρακτηρίζει φθονερούς και ηλίθιους όσους επικρίνουν την προκαταρκτική συμφωνία που έφερε μετά από 4 μήνες πολέμου (περιλαμβάνονται φιλικά μέχρι χθες αμερικανικά ΜΜΕ και Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές που κάνουν λόγο για ταπεινωτική υποχώρηση από κόκκινες γραμμές). Απόδειξη της επιτυχίας του είναι η βουτιά στις τιμές πετρελαίου και το ράλι στις αγορές, υποστηρίζει.

Ο Μασούντ Πεζεσκιάν μιλά για ένα ιστορικό κείμενο, ένα μήνυμα από ένα ισχυρό Ιράν και υπογραμμίζει πως η ειρήνη θα βασιστεί στον αμοιβαίο σεβασμό.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Reuters, οι δύο πλευρές καλούνται να ξεπεράσουν μια σειρά από παγίδες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε κατάρρευση των συνομιλιών. Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι είναι ασφυκτικό για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας το χρονικό περιθώριο των 60 ημερών που προβλέπει το μνημόνιο που έδωσε τελικά στη δημοσιότητα χθες ο Πεζεσκιάν.

Περιέχει όσα είχαν διαρρεύσει τις προηγούμενες μέρες αφήνοντας τα πιο καυτά ζητήματα για τη συνέχεια. Εν ολίγοις περιλαμβάνει δέσμευση της Τεχεράνης πως δεν θα αποκτήσει πυρηνικά, κατάπαυση πυρός και στον Λίβανο, άρση ναυτικού αποκλεισμού και κυρώσεων από τις ΗΠΑ, Ταμείο Ανοικοδόμησης του Ιράν, ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ χωρίς τέλη διέλευσης.

1 Πυρηνικό   πρόγραμμα

Η ουσιαστική διαφωνία αφορά τα αποθέματα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού. Οι ΗΠΑ ζητούν να απομακρυνθούν από τη χώρα ή να καταστραφούν, ενώ η Τεχεράνη απορρίπτει και τις δύο επιλογές, αφήνοντας ανοιχτό μόνο το ενδεχόμενο αραίωσης του υλικού. Η Ουάσιγκτον έχει απαιτήσει μηδενικό εμπλουτισμό, ενώ το Ιράν απορρίπτει το ενδεχόμενο. 

2 Στενά του Ορμούζ

Το μνημόνιο προβλέπει την επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν διαφωνίες για τον τρόπο διαχείρισής της. Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι η διέλευση των πλοίων πρέπει να γίνεται χωρίς περιορισμούς, ενώ το Ιράν επιμένει ότι θα διατηρήσει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση του περάσματος με επιβολή τελών υπηρεσιών μετά το δίμηνο.

3 Αμερικανικές κυρώσεις

Η Τεχεράνη πιέζει για άμεση άρση των αμερικανικών κυρώσεων. Αντίθετα, η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι η χαλάρωση των κυρώσεων θα γίνεται σταδιακά και θα συνδέεται με την τήρηση των δεσμεύσεων του Ιράν. Η πρόβλεψη του μνημονίου για άμεσες εξαιρέσεις στις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις στους πιο σκληρούς επικριτές του Τραμπ, οι οποίοι θεωρούν ότι η Ουάσιγκτον προχωρά σε υπερβολικές παραχωρήσεις.

4 Ο παράγοντας Νετανιάχου

Σύμφωνα με το Reuters, το Ισραήλ θα μπορούσε επίσης να εξελιχθεί σε παράγοντα αποσταθεροποίησης της διαδικασίας. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει ξεκαθαρίσει ότι το Ισραήλ δεν θεωρεί πως δεσμεύεται από οποιαδήποτε συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν. Η Τεχεράνη επανέλαβε και χθες ότι νέα στρατιωτική κλιμάκωση στον Λίβανο θα μπορούσε να τινάξει τις συνομιλίες στον αέρα. Σύμφωνα με το CNN ο «φίλος Μπίμπι» επιχειρεί να τροποποιήσει τη συμφωνία μέσω μελών του αμερικανικού Κογκρέσου και αμερικανικών ΜΜΕ.

5 Δυσπιστία και πιέσεις

Οι δύο πλευρές προσεγγίζουν τις διαπραγματεύσεις με βαθιά δυσπιστία και διαφορετική διαπραγματευτική κουλτούρα. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει γρήγορη συμφωνία, η Τεχεράνη παραδοσιακά κινείται αργά. Παράλληλα, οι εσωτερικές πιέσεις από σκληροπυρηνικούς κύκλους σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη ενδέχεται να περιορίσουν τα περιθώρια συμβιβασμού.