Το χιονισμένο τοπίο μοιάζει γαλήνιο, αλλά κρύβει τεράστια, αόρατη δύναμη και μεγάλους κινδύνους που συχνά δεν φαίνονται με το μάτι. Όταν οι συνθήκες αλλάζουν, το χιόνι χάνει την ισορροπία του και μετατρέπεται σε μια ορμητική δύναμη που παρασύρει τα πάντα στο πέρασμά της. Αυτό ακριβώς είδαμε να συμβαίνει τις τελευταίες ημέρες με δραματικό τρόπο.
Στην Καλιφόρνια, μια ομάδα σκιέρ στο Κασλ Πικ βρέθηκε ξαφνικά θαμμένη κάτω από ένα κύμα πάγου και βράχων. Μετά την χιονοστιβάδα, οι επιζώντες προσπάθησαν να βρουν τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας τους και να φτιάξουν ένα αυτοσχέδιο καταφύγιο, ενώ περίμεναν τους διασώστες. Παρά την τεράστια επιχείρηση διάσωσης που κράτησε 11 ώρες μέσα σε χιονοθύελλα, εννέα άνθρωποι εξακολουθούν να αγνοούνται, σύμφωνα με το CNN ενώ δύο από τους έξι διασωθέντες μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο εξαιτίας των σοβαρών τραυμάτων τους.
Την ίδια ώρα, στην Ιταλία, μια τεράστια χιονοστιβάδα στο Βαλ Βένι «κατάπιε» την πλαγιά κοντά σε αναβατήρα, σκορπώντας τον πανικό σε δεκάδες σκιέρ. Το περιστατικό σημειώθηκε λίγες ημέρες μετά το προηγούμενο δυστύχημα στο ίδιο θέρετρο, σε γνωστή διαδρομή freeride, όπου δύο σκιέρ έχασαν τη ζωή τους παρά τις εκτεταμένες προσπάθειες διάσωσης με ειδικά εκπαιδευμένα σκυλιά και ελικόπτερα.
🚨 Courmayeur, Aosta Valley, Italy 🇮🇹
This video is truly shocking
Not so much because of the avalanche, but because of the complete lack of survival instinct shown by the people
Chilling pic.twitter.com/ysHTbhDyjb
— Mambo Italiano (@mamboitaliano__) February 17, 2026
Και στις δύο περιπτώσεις, η αιτία είναι κοινή: Ο καιρός και τα ασταθή στρώματα χιονιού.
Τι είναι οι χιονοστιβάδες
Οι χιονοστιβάδες είναι μάζες χιονιού, πάγου και βράχων που πέφτουν με μεγάλη ταχύτητα από τις πλαγιές των βουνών και αποτελούν απειλή για όσους βρίσκονται στις χιονισμένες πλαγιές των βουνών. Αν και είναι όμορφες να τις βλέπεις από μακριά, μπορούν να είναι θανατηφόρες λόγω της έντασής τους, αλλά και λόγω του ότι είναι απρόβλεπτες.
Αξιοσημείωτο είναι πως οι άνθρωποι προκαλούν το 90% των καταστροφών από χιονοστιβάδες, που ευθύνονται για δεκάδες θανάτους κάθε χρόνο παγκοσμίως. Τα περισσότερα θύματα είναι ορειβάτες, σκιέρ και οδηγοί χιονοκίνητων οχημάτων. Η ενημέρωση για τις χιονοστιβάδες και τις συνθήκες που τις προκαλούν μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να απολαμβάνουν με μεγαλύτερη ασφάλεια τις δραστηριότητες αναψυχής στην ύπαιθρο.
Τύποι χιονοστιβάδων
Η συνταγή για μια χιονοστιβάδα μπορεί να φαίνεται απλή: Μια πλαγιά βουνού και ένα παχύ στρώμα χιονιού. Ωστόσο, ο Σάιμον Τράουτμαν, ειδικός σε χιονοστιβάδες στο Εθνικό Κέντρο Χιονοστιβάδων της Δασικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ και στο Κέντρο Χιονοστιβάδων Βορειοδυτικής Αμερικής στην Ουάσιγκτον, εξήγησε στο National Geographic ότι στην πραγματικότητα είναι τρία τα στοιχεία που προκαλούν χιονοστιβάδες: Το έδαφος, το στρώμα χιονιού και οι καιρικές συνθήκες. Οι χιονοστιβάδες συμβαίνουν φυσιολογικά, αλλά όταν βάλουμε και τον άνθρωπο στην εξίσωση, μπορούν να γίνουν θανατηφόρες.
Οι χιονοστιβάδες έχουν διάφορα σχήματα και μεγέθη. Πολλές είναι μικρές κατολισθήσεις χιονιού που κινούνται ως άμορφη μάζα προς τα κάτω. Οι λάτρεις των υπαίθριων δραστηριοτήτων συχνά προκαλούν αυτές τις μικρές «κατολισθήσεις», καθώς και χιονοστιβάδες μεσαίου μεγέθους.
View this post on Instagram
Καταστροφικές χιονοστιβάδες συμβαίνουν όταν τεράστιες πλάκες χιονιού αποκολλούνται από την πλαγιά ενός βουνού. Η μάζα του χιονιού θρυμματίζεται σαν σπασμένο γυαλί καθώς κατεβαίνει με ταχύτητα. Αυτά τα επικίνδυνα θραύσματα μπορούν να ταξιδέψουν τόσο γρήγορα όσο τα αυτοκίνητα σε έναν αυτοκινητόδρομο, με ταχύτητα έως και 100 μίλια ανά ώρα, λέει ο Τράουτμαν.
Οι χιονοστιβάδες μπορούν να ξεκινήσουν σε πλαγιές βουνών με κλίση τουλάχιστον 30 μοιρών, αλλά συμβαίνουν πιο συχνά σε πλαγιές 35-50 μοιρών. Αν και οι χιονοστιβάδες χρειάζονται μια πλαγιά για να ξεκινήσουν, οι μεγάλες χιονοστιβάδες επιταχύνουν προς τα κάτω με επαρκή ορμή για να διασχίσουν επίπεδο έδαφος για μικρές αποστάσεις.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένα μεγάλο κομμάτι πάγου ή ένας μικρός παγετώνας αποσπάται από την πλαγιά ενός βουνού, συγκεντρώνει χιόνι και ορμή και κατεβαίνει με επικίνδυνη ταχύτητα. Μία από τις πιο θανατηφόρες χιονοστιβάδες στο Έβερεστ, που σκότωσε 16 Σέρπα (ορεινός λαός του Νεπάλ), συνέβη όταν μια μάζα πάγου με βάρος 657 λεωφορείων έπεσε πάνω σε πεζοπόρους.
Χαρακτηριστικά των χιονοστιβάδων
Οι χιονοστιβάδες έχουν τρία βασικά χαρακτηριστικά: τη ζώνη εκκίνησης, τη διαδρομή της χιονοστιβάδας και τη ζώνη τερματισμού. Οι χιονοστιβάδες ξεκινούν από τη ζώνη εκκίνησης. Αυτή είναι συνήθως η πιο ασταθής περιοχή και γενικά βρίσκεται σε υψηλότερο υψόμετρο στο βουνό.
Μόλις η χιονοστιβάδα αρχίσει να γλιστρά, συνεχίζει την πορεία της κατά μήκος της διαδρομής της χιονοστιβάδας, της φυσικής διαδρομής που ακολουθεί προς τα κάτω. Μετά τις χιονοστιβάδες, οι μεγάλες εκτάσεις ή οι λείες πλαγιές χωρίς δέντρα παρέχουν ενδείξεις για την τροχιά της χιονοστιβάδας. Η χιονοστιβάδα τελικά σταματά στο κάτω μέρος της πλαγιάς, στη ζώνη τερματισμού, όπου συσσωρεύονται το χιόνι και τα συντρίμμια.
Ποιες συνθήκες προκαλούν χιονοστιβάδα
Οι χιονοστιβάδες είναι πιο συχνές κατά τη διάρκεια του χειμώνα, από τον Δεκέμβριο έως τον Απρίλιο στο Βόρειο Ημισφαίριο, αλλά συμβαίνουν όλο το χρόνο.
Για να προκληθεί χιονοστιβάδα, χρειάζεται ένα στρώμα χιονιού στην επιφάνεια, ένα πιο αδύναμο στρώμα που μπορεί να καταρρεύσει και ένα στρώμα χιονιού από πάνω. Η περίοδος υψηλότερου κινδύνου είναι κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά από μια χιονοθύελλα. Το υποκείμενο στρώμα χιονιού, υπερφορτωμένο από μια γρήγορη χιονοθύελλα, μπορεί να προκαλέσει τη φυσική θραύση ενός αδύναμου στρώματος κάτω από το στρώμα χιονιού.
Οι χιονοστιβάδες που προκαλούνται από τον άνθρωπο ξεκινούν όταν κάποιος περπατά ή οδηγεί πάνω από μια πλάκα με ένα υποκείμενο αδύναμο στρώμα. Το αδύναμο στρώμα καταρρέει, προκαλώντας τη θραύση της επικαλυπτόμενης μάζας χιονιού και την έναρξη της ολίσθησης. Οι σεισμοί μπορούν επίσης να προκαλέσουν ισχυρές χιονοστιβάδες.
Σκάβοντας ένα λάκκο στο χιόνι, οι επιστήμονες μπορούν να εξετάσουν τη σύνθεση των διαφορετικών στρωμάτων χιονιού που σχηματίστηκαν κατά τη διάρκεια μιας σεζόν, σαν να κοιτάζουν τα στρώματα ενός κέικ. Το μέγεθος και το σχήμα των νιφάδων χιονιού σε κάθε στρώμα παρέχουν ενδείξεις για τα καιρικά φαινόμενα που συνέβησαν: Μεγάλες χιονοπτώσεις, ξηρασία, βροχή, ισχυρός παγετός ή χαλαρό, χιόνι πούδρα. Οι μεγαλύτεροι, πιο χαλαροί κρύσταλλοι χιονιού είναι πιο αδύναμοι, επειδή έχουν λιγότερα σημεία επαφής για να αλληλεπιδράσουν με τα άλλα στρώματα χιονιού. Η αλληλεπίδραση των στρωμάτων χιονιού μπορεί να βοηθήσει στην πρόβλεψη των πιθανοτήτων χιονοστιβάδας.
«Το χιόνι είναι ένα εξαιρετικά δυναμικό και περίπλοκο μέσο, πράγμα που σημαίνει ότι το ίδιο ισχύει και για τις χιονοστιβάδες», λέει ο Τράουτμαν. Τονίζει ότι οι συνθήκες μπορούν να αλλάξουν γρήγορα ανάλογα με τον καιρό, και αυτό μπορεί να αποβεί μοιραίο.
Οι πλαγιές που δεν εκτίθενται στον άμεσο ήλιο παραμένουν πιο δροσερές, εμποδίζοντας τη σύνδεση μεταξύ των στρωμάτων χιονιού και οδηγώντας σε περισσότερες χιονοστιβάδες σε συνθήκες κρύου. Αντίθετα, κατά τη διάρκεια της άνοιξης, οι ηλιόλουστες πλαγιές των βουνών έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο χιονοστιβάδων λόγω της ταχείας θέρμανσης και τήξης. Ο αριθμός των κατολισθήσεων «υγρού χιονιού» ενδέχεται να αυξηθεί στο μέλλον με την κλιματική αλλαγή, προειδοποιούν οι ειδικοί.
Ο τύπος και η ένταση των βροχοπτώσεων, η θερμοκρασία, ο άνεμος, η κλίση και ο προσανατολισμός της πλαγιάς (η κατεύθυνση προς την οποία βλέπει), το έδαφος, η βλάστηση και οι γενικές συνθήκες του χιονιού μπορούν να επηρεάσουν το αν και πώς το χιόνι κινείται προς τα κάτω σε μια πλαγιά. Καθώς κινείται στο έδαφος, μικρές αλλαγές στην κλίση ή στον προσανατολισμό της πλαγιάς προς τον ήλιο μπορούν να δημιουργήσουν δραστικά διαφορετικές συνθήκες.

![Αγνοούνται 10 σκιέρ στην Καλιφόρνια – Παρασύρθηκαν από χιονοστιβάδα [βίντεο]](https://www.eleftherostypos.gr/wp-content/uploads/2022/01/xionodromiko-skier.jpg)