Αυτή είναι η πρώτη φορά που εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα -αντί για εγκαταστάσεις που σχετίζονται γενικότερα με τη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου- γίνονται στόχοι επιθέσεων κι αυτό, πέραν του ότι σηματοδοτεί σημαντική κλιμάκωση, ενδέχεται να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες.

Οι τιμές της ενέργειας είχαν ήδη εκτοξευθεί, επειδή το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ σημαίνει ότι το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που ήδη παράγονται δεν μπορούν να φτάσουν στους πελάτες τους εγκαίρως. Ωστόσο, το νέο κύμα επιθέσεων εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων, ασκεί πρόσθετη πίεση στην παγκόσμια προσφορά.

Τι έχει αποτελέσει στόχο τις τελευταίες ημέρες

Την Τρίτη (17/03), μια επιτυχημένη επίθεση ιρανικού drone είχε ως αποτέλεσμα την αναστολή των εργασιών στο κοίτασμα φυσικού αερίου Shah, περίπου 180 χλμ. νοτιοδυτικά του Άμπου Ντάμπι. Η εγκατάσταση μπορεί να παράγει 1,28 δισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου την ημέρα. Παρέχει περίπου το 20% του φυσικού αερίου των ΗΑΕ και το 5% του κοκκώδους θείου παγκοσμίως, το οποίο χρησιμοποιείται στα φωσφορικά λιπάσματα.

Την Τετάρτη (18/03), χτυπήθηκε μια ιρανική μονάδα παραγωγής για το κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars, το οποίο μοιράζεται με το Κατάρ. Το κοίτασμα αυτό είναι το μεγαλύτερο στον κόσμο και η μεγαλύτερη πηγή εγχώριας ενέργειας στο Ιράν, το οποίο μερικές φορές δυσκολεύεται να παράξει αρκετή ηλεκτρική ενέργεια.

Η επίθεση, η οποία προκάλεσε την απειλή της Τεχεράνης για περαιτέρω αντίποινα κατά ενεργειακών υποδομών, αναφέρθηκε ευρέως στα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης ως πράξη του Ισραήλ με τη συγκατάθεση των ΗΠΑ, αν και η Ουάσιγκτον το αρνείται. Την Πέμπτη (19/03) τρεις Ισραηλινοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ότι η επίθεση έγινε σε συντονισμό με ις ΗΠΑ, αν και ο  Ντόναλντ Τραμπ τόνισε σε ανάρτησή του χθες (18/03) ότι η Ουάσινγκτον «δεν γνώριζε γι’ αυτή την συγκεκριμένη επίθεση».

Παρότι ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν είχαν προειδοποιηθεί για την επίθεση, φαίνεται εξαιρετικά απίθανο οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες να μην είχαν γνώση της υπόθεσης ή δύο σύμμαχοι που διεξάγουν από κοινού πόλεμο, με κοινό έλεγχο της στρατιωτικής εναέριας κυκλοφορίας, να μην είχαν και οι δύο ενημερωθεί.

Μια ιρανική επίθεση προκάλεσε στη συνέχεια «εκτεταμένες ζημιές» στη γιγαντιαία εγκατάσταση υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) του Κατάρ στο Ρας Λαφάν, προκαλώντας εκτόξευση των τιμών του φυσικού αερίου και προκαλώντας σοβαρές προειδοποιήσεις για τις παγκόσμιες οικονομικές επιπτώσεις. Η τιμή του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου σημείωσε άνοδο 35%. Το Κατάρ είναι ένας από τους κορυφαίους παραγωγούς LNG στον κόσμο, μαζί με τις ΗΠΑ, την Αυστραλία και τη Ρωσία, ενώ το Ρας Λαφάν αποτελεί τον μεγαλύτερο κόμβο LNG στον κόσμο.

Ιρανικά drones χτύπησαν επίσης ένα διυλιστήριο πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα και προκάλεσαν πυρκαγιές σε δύο άλλα στο Κουβέιτ.

🚨 Hello! The main news at this hour:

1️⃣ Iran attacked the world’s largest liquefied natural gas production facility in Qatar (video).

2️⃣ After the missile strike on Qatar, Brent oil reached $112 per barrel.

3️⃣ Trump threatened Iran to destroy the entire South Pars gas field… pic.twitter.com/RhPyKn3zBq

— NEXTA (@nexta_tv) March 19, 2026

Τι είναι το κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars

Το South Pars αποτελεί μέρος των μεγαλύτερων αποθεμάτων φυσικού αερίου στον κόσμο, που βρίσκονται στα ανοιχτά του Περσικού Κόλπου και το μοιράζονται το Ιράν και το Κατάρ. Ολόκληρο το ​κοίτασμα φυσικού αερίου περιέχει περίπου 1.800 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια χρησιμοποιήσιμου φυσικού αερίου, αρκετό για να καλύψει τις παγκόσμιες ανάγκες για 13 χρόνια, σύμφωνα με το Reuters.

Το φυσικό αέριο από το South Pars είναι η μεγαλύτερη πηγή εγχώριου ενεργειακού εφοδιασμού του Ιράν. Η χώρα έχει αντιμετωπίσει στο παρελθόν ελλείψεις ηλεκτρικής ενέργειας λόγω διακοπών στον εφοδιασμό με φυσικό αέριο, επομένως οποιαδήποτε απώλεια παραγωγικής ικανότητας θα επηρέαζε την ικανότητά της να παράγει ηλεκτρική ενέργεια και να θερμαίνει κατοικίες.

Γιατί έχει σημασία σε παγκόσμιο επίπεδο

Το Κατάρ έχει επενδύσει δισεκατομμύρια στην ανάπτυξη του δικού του τμήματος του κοιτάσματος φυσικού αερίου και είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής υγροποιημένου φυσικού αερίου ή LNG στον κόσμο μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όταν οι ισραηλινές επιδρομές έπληξαν προηγουμένως τμήματα του South Pars τον Ιούνιο του 2025, αξιωματούχοι δήλωσαν στο CNN ότι η πλευρά του Κατάρ ήταν μια «ζωτική πηγή ενέργειας για τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και τον κόσμο».

Γιατί είναι σημαντικές αυτές οι επιθέσεις

Η επίθεση στον κόμβο του Κατάρ «σηματοδοτεί μια σημαντική κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή», έγραψε στο X η Τερέζα Φάλον, διευθύντρια του Κέντρου Μελετών Ρωσίας, Ευρώπης και Ασίας, προσθέτοντας: «Οι οικονομικές επιπτώσεις πιθανότατα θα γίνονται αισθητές για χρόνια».

Today marks a significant escalation in M.E. war. The economic effect will likely be felt for years.

“Iran hit the site of the world’s largest liquefied natural gas facility (LNG) in Qatar with a ballistic missile, inflicting “extensive damage” in retaliation for an attack on… pic.twitter.com/V5i74vhFyh

— Theresa Fallon (@TheresaAFallon) March 19, 2026

Αν και η παύση των εχθροπραξιών θα μπορούσε να οδηγήσει στην επανέναρξη των ανεσταλμένων αποστολών φυσικού αερίου και πετρελαίου μέσα σε λίγους μήνες, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι σημαντικές ζημιές στις υποδομές παραγωγής ενδέχεται να έχουν επιπτώσεις που θα διαρκέσουν πολύ περισσότερο.

Οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύτηκαν μετά την επίθεση στο South Pars, λόγω των φόβων ότι η διακοπή του παγκόσμιου εφοδιασμού ενέργειας θα επιδεινωθεί. Αυτό αυξάνει τα πολιτικά διακύβευματα για τον Τραμπ εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο. Οι τιμές του ντίζελ στις ΗΠΑ έχουν ξεπεράσει τα 5 δολάρια το γαλόνι για πρώτη φορά από την έξαρση του πληθωρισμού το 2022, η οποία υπονόμευσε την υποστήριξη προς τον προκάτοχό του, Τζο Μπάιντεν.

Ο Εμανουέλ Μακρόν, πρόεδρος της Γαλλίας, χαρακτήρισε την Πέμπτη (19/03) τις τελευταίες επιθέσεις αντιποίνων κατά των ενεργειακών υποδομών στον Κόλπο ως «απερίσκεπτη κλιμάκωση», σημειώνοντας σε ανάρτησή του στο Χ ότι είναι προς το κοινό συμφέρον ένα μορατόριουμ για τις επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές.

I have just spoken with the Emir of Qatar and President Trump following the strikes that hit gas production facilities in Iran and Qatar today.

It is in our common interest to implement, without delay, a moratorium on strikes targeting civilian infrastructure,…

— Emmanuel Macron (@EmmanuelMacron) March 18, 2026

Η Κατερίνα Ράιχε, υπουργός Οικονομίας της Γερμανίας, δήλωσε ότι θα μπορούσε να προκληθεί παγκόσμια ύφεση, καθώς το Ιράν απείλησε να καταστρέψει τις ενεργειακές υποδομές της περιοχής εάν οι εγκαταστάσεις του δεχθούν ξανά επίθεση.

Πώς αντέδρασαν οι χώρες της περιοχής

Μετά την επίθεση στο South Pars, το Ιράν κατέγραψε σε λίστα μια σειρά από σημαντικές εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου της περιοχής που ανήκουν στη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, τις οποίες χαρακτήρισε ως «άμεσους και νόμιμους στόχους» και για τις οποίες ζήτησε την άμεση εκκένωση. Λίγες ώρες αργότερα, ακούστηκαν δυνατές εκρήξεις στο Ριάντ, την πρωτεύουσα της Σαουδικής Αραβίας.

Το Κατάρ, στενός σύμμαχος των ΗΠΑ, το οποίο φιλοξενεί τη μεγαλύτερη αμερικανική αεροπορική βάση στην περιοχή, κατηγόρησε το Ισραήλ για την επίθεση, χωρίς να αναφερθεί στον ρόλο των ΗΠΑ. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Κατάρ χαρακτήρισε την επίθεση «επικίνδυνη και ανεύθυνη» κλιμάκωση που θέτει σε κίνδυνο την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.

Τα ΗΑΕ δήλωσαν ότι η επίθεση στο South Pars αποτελεί απειλή για την παγκόσμια ενέργεια και για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της περιοχής.

Ο πρίγκιπας Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν, υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου που έδωσε τα ξημερώματα της Πέμπτης (19/03) ότι η «ελάχιστη εμπιστοσύνη» που είχε χτίσει η χώρα με το Ιράν «καταστράφηκε σε πολλαπλά επίπεδα». Κατηγόρησε το Ιράν ότι επιτέθηκε στο Ριάντ κατά τη διάρκεια συνάντησης υψηλόβαθμων διπλωματών από την περιοχή.

Documentation shows the South Pars gas field continuing to burn overnight. According to reports, petrochemical facilities in the area were targeted. #Iran pic.twitter.com/kPv9uH8TII

— Radio Australis (@freedom4UU) March 19, 2026

Μπορεί απλώς να αποκατασταθεί η ζημιά;

Ένα δίδαγμα από την εισβολή στο Ιράκ το 2003 ήταν ότι χρειάστηκε πολύ περισσότερος χρόνος από τον αναμενόμενο για την αποκατάσταση των κατεστραμμένων υποδομών παραγωγής ενέργειας, υπενθυμίζει ο Guardian.

Η κυβέρνηση Μπους είχε υποσχεθεί ότι η ανασυγκρότηση θα χρηματοδοτούνταν από τα έσοδα του πετρελαίου, αλλά παρόλο που οι εργολάβοι είχαν πρόσβαση στις ιρακινές εγκαταστάσεις και δαπανήθηκαν 2 δισ. δολάρια σε πετρελαϊκά έργα, χρειάστηκαν πάνω από δύο χρόνια για να επανέλθει η παραγωγή στα προπολεμικά επίπεδα.

Οι προσπάθειες αποκατάστασης των υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας της Ουκρανίας που έχουν πληγεί από τη Ρωσία έχουν αναδείξει προβλήματα που σχετίζονται με την έλλειψη εξοπλισμού.

Ο ρόλος της παραγωγής ενέργειας στον Κόλπο, πέρα από τα έσοδα

Η παραγωγή ενέργειας στον Κόλπο έχει κοινωνική, πολιτική και διπλωματική σημασία που υπερβαίνει κατά πολύ τα οικονομικά οφέλη. Οι κοινωνικές δομές, όπου οι πολίτες ζουν συχνά υπό καταπιεστικές μοναρχίες, βασίζονται στην κατανομή του ενεργειακού πλούτου. Είναι ζωτικής σημασίας για το βιοτικό επίπεδο και την ικανότητα προσέλκυσης ξένων εργαζομένων.

Η ενέργεια αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των σχέσεων μεταξύ των χωρών της περιοχής. Η σύντομη ειρήνη μεταξύ Ιράν και Σαουδικής Αραβίας, η οποία επέζησε των επιθέσεων του Ισραήλ εναντίον των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν πέρυσι, αποτελούσε προτεραιότητα για τον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, τον de facto ηγέτη της Σαουδικής Αραβίας, στο πλαίσιο των σχεδίων του για τη διαφοροποίηση της σαουδαραβικής οικονομίας.

Εκτίμησε ότι οι εντάσεις με το Ιράν αποτελούσαν σπατάλη πόρων. Από την πλευρά του Ιράν, η ειρήνη οφείλεται σε μια οικονομία που καταρρέει σιγά-σιγά λόγω των κυρώσεων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.

Ιστορικά πιο κοντά στο Ιράν λόγω του κοινού ενδιαφέροντος για το κοίτασμα South Pars, η ανησυχία του Κατάρ για την επίθεση ήταν εμφανής. Το κοίτασμα έχει λειτουργήσει κατά καιρούς ως διπλωματική γέφυρα όχι μόνο μεταξύ της Ντόχα και της Τεχεράνης, αλλά και σε ευρύτερο πλαίσιο.