Εγκάρδια υποδοχή στον Ντόναλντ Τραμπ επεφύλασσε ο Ερντογάν

Κατεβαίνοντας από το νέο προεδρικό αεροσκάφος, δώρο από το Κατάρ, ο Αμερικανός πρόεδρος περπάτησε στο γαλάζιο χαλί που είχε στρωθεί από την τουρκική προεδρία, για να συναντήσει τον Ερντογάν ο οποίος τον υποδέχθηκε αυτοπροσώπως στο αεροδρόμιο, σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού.

Στην Άγκυρα βρίσκονται οι ηγέτες των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ, σε μία κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής, δεδομένων των πρόσφατων εντάσεων στους κόλπους της Συμμαχίας. Δεν έχει περάσει άλλωστε πολύς καιρός από τότε που ο Αμερικανός πρόεδρος επέκρινε σφοδρά μέλη του ΝΑΤΟ για ανεπαρκή υποστήριξη των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν, ενώ είχε απειλήσει ακόμα και να αποχωρήσει από τη Συμμαχία ή να αγνοήσει το σύμφωνο συλλογικής άμυνας.

Πριν το αποψινό (07/07) δείπνο που θα σημάνει και την έναρξη της Συνόδου Κορυφής Ερντογάν και Τραμπ θα έχουν κατ’ ιδίαν συνάντηση, η οποία διεξάγεται με φόντο το αποκαλυπτικό δημοσίευμα των New York Times που μιλά για αλλαγή στάσης του Λευκού Οίκου αναφορικά με την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, που έχει δηλώσει ότι ετοιμάζεται να προσφέρει ένα δώρο που θα κάνει τον Ερντογάν «πολύ χαρούμενο», είναι έτοιμος να προχωρήσει στην ανατροπή της απαγόρευσης που ο ίδιος είχε επιβάλει στην Άγκυρα πριν από επτά χρόνια, επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφαλείας, ωστόσο ενδέχεται να συναντήσει αντίσταση στο Κογκρέσο, το οποίο θα μπορούσε να επιδιώξει να εμποδίσει αυτή την ανατροπή.

Οι τέσσερις ανώτεροι αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης που περιέγραψαν την επικείμενη αλλαγή πολιτικής, έκαναν λόγο για εβδομάδες παρασκηνιακών διαβουλεύσεων μεταξύ στελεχών της εθνικής ασφάλειας με στόχο να ξεπεραστεί το αδιέξοδο. Αν και υπήρχαν διαφορές στις λεπτομέρειες σχετικά με το πώς ο Τραμπ σκοπεύει να παρακάμψει τους νομικούς και κοινοβουλευτικούς περιορισμούς, και οι τέσσερις συμφώνησαν ότι αναμένεται τουλάχιστον να σηματοδοτήσει την πρόθεσή του να εξασφαλίσει την παράδοση των F-35 στην Τουρκία, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές πότε θα συμβεί αυτό.

Υπενθυμίζεται ότι η απόκτηση του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 από την Τουρκία το 2019 έχει επιδεινώσει τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και έχει εμποδίσει την υποστήριξη του Κογκρέσου προς την Άγκυρα. Σε απάντηση, η Ουάσιγκτον επέβαλε κυρώσεις και απέκλεισε την Τουρκία από το πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35.

Το Κογκρέσο ψήφισε επίσης νόμο που απαγορεύει οποιαδήποτε πώληση F-35 στην Τουρκία για όσο διάστημα η Άνκαρα έχει στην κατοχή της τους S-400, υποστηρίζοντας ότι το ρωσικό σύστημα αποτελεί κίνδυνο για την ασφάλεια των αμερικανικής κατασκευής πολεμικών αεροσκαφών.

Το ζήτημα αυτό παραμένει ένα σημαντικό σημείο τριβής μεταξύ των δύο χωρών, παρόλο που η Τουρκία απολαμβάνει θερμότερες σχέσεις με την Ουάσιγκτον υπό την ηγεσία του Τραμπ.

Η αναφερόμενη εξέλιξη αποτελεί ένδειξη βελτίωσης των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, ειδικά μετά την επίσημη ενημέρωση του Κογκρέσου από την κυβέρνηση Τραμπ τον περασμένο μήνα για την πρόθεσή της να πουλήσει στην Τουρκία δεκάδες κινητήρες αεροσκαφών αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων, παρά τις αντιρρήσεις ορισμένων βουλευτών, σύμφωνα με αντίγραφο της επίσημης ειδοποίησης που περιήλθε σε γνώση του Reuters.

«Η κυβέρνηση των ΗΠΑ είναι έτοιμη να αδειοδοτήσει την εξαγωγή αυτών των ειδών, έχοντας λάβει υπόψη πολιτικές, στρατιωτικές, οικονομικές παραμέτρους, καθώς και ζητήματα που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον έλεγχο των εξοπλισμών», ανέφερε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ στην ειδοποίησή του προς το Κογκρέσο, η οποία έφερε ημερομηνία 24 Ιουνίου.

Η πώληση αποτελεί μια σημαντική χειρονομία προς την Άγκυρα και προς τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον οποίο ο Τραμπ θεωρεί βασικό σύμμαχο.

Το Κογκρέσο έχει στη διάθεσή του 15 ημέρες για να καταθέσει κοινό ψήφισμα απόρριψης, εάν επιθυμεί να μπλοκάρει την πώληση. Ένα τέτοιο ψήφισμα θα έπρεπε να υπερψηφιστεί και από τα δύο σώματα (Βουλή και Γερουσία) και θα μπορούσε να ασκηθεί βέτο σε αυτό από τον Τραμπ.

Σύνοδος Κορυφής ΝΑΤΟ: Τα σχέδια της Συμμαχίας για επενδύσεις 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε συστήματα anti-drone

Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ άρχισαν να παρουσιάζουν την Τρίτη (07/07) στην Τουρκία εξοπλιστικές συμφωνίες αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, στέλνοντας το ξεκάθαρο μήνυμα ότι εισακούουν τις εκκλήσεις των ΗΠΑ να δαπανήσουν περισσότερα για την άμυνα της Ευρώπης, ενόψει της Συνόδου Κορυφής, στην οποία θα δώσει το «παρών» και ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έφθασε το μεσημέρι στην Άγκυρα.

Υπό τους ήχους έντονης μουσικής και συνοδεία εντυπωσιακών βίντεο ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε ανακοίνωσε σε φόρουμ της αμυντικής βιομηχανίας, μια σειρά από πρωτοβουλίες, καλώντας στο βήμα εκπροσώπους των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, ενώ σε μια μεγάλη οθόνη προβάλλονταν το άθροισμα της αξίας διαφόρων συμφωνιών. 

«Μπορούμε να κάνουμε περισσότερα όταν τα κάνουμε μαζί. Και πρέπει να κάνουμε περισσότερα», δήλωσε ο Ρούτε. «Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ προσχωρούν σε νέους πολυεθνικούς συνασπισμούς προμηθειών. Αυτό μας βοηθά πραγματικά να αποκτήσουμε περισσότερα από όσα χρειάζεστε σε ένα ευρύ φάσμα δυνατοτήτων».

Οι συμφωνίες, οι οποίες είχαν κρατηθεί ως επί το πλείστον μυστικές για να προκαλέσουν αίσθηση στη σύνοδο κορυφής, περιλάμβαναν την αγορά από ευρωπαϊκές χώρες drones επιτήρησης από την αμερικανική εταιρεία Northrop Grumman (NOC.N) και την αγορά αεροσκαφών από το ΝΑΤΟ από τη σουηδική Saab (SAABb.ST).

Οι ΗΠΑ βρίσκονται επίσης σε συνομιλίες με τη Γερμανία και άλλα έθνη για τη δημιουργία κοινής παραγωγής στην Ευρώπη πυραύλων που παρουσιάζουν υψηλή ζήτηση για την άμυνα της Ουκρανίας, σύμφωνα με πηγή του Reuters.

Η κίνηση αυτή ακολούθησε την αυξανόμενη ανησυχία της Ουάσιγκτον σχετικά με την ικανότητα των αμερικανικών κατασκευαστών όπλων να ανταποκριθούν στη ζήτηση, καθώς τόσο ο πόλεμος στο Ιράν όσο και ο πόλεμος στην Ουκρανία εξάντλησαν τα αμερικανικά αποθέματα όπλων.

Ο Ρούτε δήλωσε επίσης ότι οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ θα επενδύσουν περισσότερα από 40 δισεκατομμύρια δολάρια τα επόμενα πέντε χρόνια στις αντι-drone δυνατότητές τους.

Οι ανακοινώσεις αυτές δίνουν βάρος στη συχνή κριτική του Τραμπ προς την Ευρώπη για ανεπαρκείς αμυντικές συνεισφορές και υπερβολική εξάρτηση από τις ΗΠΑ για την υπεράσπισή τους μέσω του ΝΑΤΟ, το οποίο προστατεύει την ήπειρο από τα πρώτα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου.

Ο Τραμπ ενίσχυσε το μήνυμα αυτό σε ένα βίντεο που προανήγγειλε την επίσκεψή του στο Truth Social, προτρέποντας την Ευρώπη να δαπανήσει περισσότερα για τη δική της άμυνα.

Στροφή στο σχέδιο για τα αεροσκάφη F-35 προς την Τουρκία

Ο Τραμπ μετέβη αεροπορικώς στην Άγκυρα όπου θα συναντηθεί με τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν και θα συμμετάσχει με τους υπόλοιπους ηγέτες της στρατιωτικής συμμαχίας στη σύνοδο κορυφής, η οποία ξεκινά με δείπνο το βράδυ της Τρίτης (07/07).

Ο Ρούτε δήλωσε τη Δευτέρα (06/07) ότι οι Ευρωπαίοι προχώρησαν σε «εκπληκτικές» αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες, εν μέρει λόγω των φόβων για τη Ρωσία, οι οποίοι έχουν αυξηθεί κατακόρυφα μετά την εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία το 2022, αλλά και μετά την «εξαιρετικά δυναμική» ενθάρρυνση του Τραμπ.

Τον περασμένο μήνα, ο Ρούτε δήλωσε ότι τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ και ο Καναδάς δαπάνησαν 90 δισεκατομμύρια δολάρια περισσότερα για την άμυνα σε πραγματικούς όρους το 2025 σε σχέση με το 2024, φτάνοντας σε ένα σύνολο άνω των 570 δισεκατομμυρίων δολαρίων — μια αύξηση της τάξης του 20%.

Σε μια σημαντική πιθανή στροφή, ο Τραμπ αναμένεται επίσης να πει στον Ερντογάν ότι είναι έτοιμος να επιτρέψει στη χώρα να επανενταχθεί στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, ένα ζήτημα που αποτελεί εδώ και καιρό σημείο τριβής στις διμερείς σχέσεις.

Η Ουάσιγκτον είχε επιβάλει κυρώσεις και είχε απομακρύνει την Τουρκία από το πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35 μετά την απόκτηση του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 από την Τουρκία το 2019.

Ο πόλεμος στο Ιράν ώθησε τον Τραμπ να αναζωπυρώσει την κριτική του προς το ΝΑΤΟ

Οι εντάσεις στους κόλπους του ΝΑΤΟ έχουν ενταθεί από τότε που οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στο Ιράν τον Φεβρουάριο. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα επικρίνει τα μέλη του ΝΑΤΟ για ανεπαρκή υποστήριξη στον πόλεμο, απειλώντας να αποχωρήσει από τη συμμαχία ή να αγνοήσει το σύμφωνο συλλογικής άμυνας.

Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιμένουν ότι τήρησαν σε μεγάλο βαθμό τις δεσμεύσεις τους να επιτρέψουν στις ΗΠΑ να χρησιμοποιούν τον εναέριο χώρο τους και τις βάσεις στις χώρες τους, παρά το γεγονός ότι δεν είχαν ερωτηθεί για έναν πόλεμο που αναστάτωσε τις οικονομίες τους και ήταν εξαιρετικά μη δημοφιλής στην Ευρώπη.

Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν επίσης ότι θα αποσύρουν στρατεύματα από την Ευρώπη, μείωσαν τις δυνάμεις που διαθέτουν στα αμυντικά σχέδια του ΝΑΤΟ και ξεκίνησαν μια εξάμηνη αναθεώρηση της στρατιωτικής τους παρουσίας στην ήπειρο.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δηλώνουν προετοιμασμένοι για μια επανάληψη ορισμένων από τις πρόσφατες επικρίσεις του Τραμπ και δεν μπορούν να είναι σίγουροι για ένα θετικό αποτέλεσμα. Υπάρχει επίσης η ασταθής σχέση του Τραμπ με ορισμένους ηγέτες, η οποία παρατηρήθηκε πιο πρόσφατα σε μια κόντρα με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι.

Τα μέλη του ΝΑΤΟ αναμένεται να επαναβεβαιώσουν την υποστήριξή τους προς την Ουκρανία και να δεσμευτούν για βοήθεια ύψους 70 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2026.

Υπογραμμίζοντας το διακύβευμα, η Ρωσία σφυροκόπησε την περιοχή του Κιέβου με πυραύλους και drones τη Δευτέρα (06/07), σκοτώνοντας τουλάχιστον 28 ανθρώπους και εκθέτοντας την κρίσιμη έλλειψη αμερικανικής κατασκευής αναχαιτιστικών συστημάτων αεράμυνας της Ουκρανίας.