Η Βουλή των Αντιπροσώπων με έδρα την Aνατολική Λιβύη ενέκρινε μια ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη και παράνομη ναυτική συμφωνία με την Τουρκία, η οποία θα χρησιμοποιήσει τη συμφωνία για να αυξήσει την οικονομική και στρατιωτική επιρροή της στην Ανατολική Μεσόγειο Θάλασσα, με αρκετά αυξημένο τοn κίνδυνο ναυτικών επεισοδίων, σύμφωνα με διαβαθμισμένες εκθέσεις της Ε.Ε., του ΝΑΤΟ και μεσανατολικών ινστιτούτων.
Η Τουρκία ενέκρινε αρχικά την επίμαχη ναυτική συμφωνία με την υποστηριζόμενη και αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Δυτικής Λιβύης το 2019, αλλά η ελεγχόμενη από τον Χαφτάρ κυβέρνηση στην Ανατολική Λιβύη (η προτεινόμενη ζώνη γεωγραφικά συνδέεται με τις ακτές της Κυρηναϊκής) παρακρατούσε την τελική έγκριση για λόγους νομικούς και γεωγραφικούς.
Ο πολέμαρχος Χαφτάρ επέλεξε ως διάδοχό του τον γιο του, Σαντάμ Χαφτάρ, ο οποίος ηγείται των Λιβυκών Αραβικών Ενόπλων Δυνάμεων (LAAF, επίσης γνωστό ως Εθνικός Στρατός της Λιβύης ή LNA), και συζήτησε τη συμφωνία με την Αγκυρα για τις τουρκικές επενδύσεις υδρογονανθράκων στα χωρικά ύδατα της Λιβύης όταν συναντήθηκε με Τούρκους αξιωματούχους στην Αγκυρα τον Απρίλιο.
Η Κύπρος, η Ελλάδα, το Ισραήλ, η Αίγυπτος και η Ε.Ε. επανέλαβαν τις προηγούμενες καταδίκες της συμφωνίας, με το Τελ Αβίβ να καταδικάζει «σθεναρά» τη συμφωνία και να κατηγορεί την Τουρκία ότι «εργάζεται για την αποσταθεροποίηση της περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου».
Η Κύπρος, η Ελλάδα και το Ισραήλ έχουν όλες μακροχρόνιες διαφωνίες με την Τουρκία για διάφορα θέματα στην Ανατολική Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένων ενδοκυπριακών, ως και εδαφικών διαφορών στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι τρεις σύμμαχοι πραγματοποιούν τακτικές τριμερείς συνόδους κορυφής για τον συντονισμό της διπλωματικής, αμυντικής και οικονομικής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Το Ισραήλ και η Τουρκία έχουν επίσης γίνει στρατηγικοί αντίπαλοι σε όλη τη Μέση Ανατολή και το Κέρας της Αφρικής.
Πληροφορίες του υπογράφοντα από υψηλόβαθμες μεσανατολικές πηγές υποστηρίζουν ότι η Τουρκία θα επιδιώξει να χρησιμοποιήσει τη συμφωνία για τη διεξαγωγή οικονομικής δραστηριότητας στην ΑΟΖ της Λιβύης, ως και την ενίσχυση των προκλητικών και επίμαχων αξιώσεών της στη Μεσόγειο, μεταξύ άλλων μέσω αυξημένης ναυτικής παρουσίας, καθώς έχουν υπογραφεί 11 στρατιωτικές συμφωνίες της Αγκυρας με τους Λίβυους.
Διαβάστε Επίσης
Η συμφωνία αναμένεται να επιδεινώσει τις αυξανόμενες πολιτικές και στρατιωτικές εντάσεις μεταξύ της Τουρκίας και της αντίπαλης τριάδας της Κύπρου, της Ελλάδας και του Ισραήλ βάσει εκτιμήσεων του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. Η Κύπρος, η Ελλάδα και το Ισραήλ θα συνεργαστούν για να ακυρώσουν επί του πεδίου τη συμφωνία, μεταξύ άλλων μέσω εντατικοποιημένης οικονομικής συνεργασίας.
Οι προσπάθειες της Τουρκίας για την επιβολή των αμφισβητούμενων ΑΟΖ θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σημαντικές ναυτικές αντιπαραθέσεις.
Η Ελλάδα και η Τουρκία έχουν επίσης διαφωνήσει σχετικά με το ποιος είναι νομικά υπεύθυνος για την έκδοση ναυτικών προειδοποιήσεων για τις συνεχιζόμενες ναυτικές ασκήσεις Eunomia 2026, στις οποίες συμμετέχουν η Κύπρος, η Γαλλία, η Ελλάδα και η Ιταλία σε περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου.
Η κλιμακούμενη διαμάχη πιθανότατα θα οδηγήσει σε αυξημένο ποσοστό περιστατικών γκρίζων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο. Η συμφωνία θα μπορούσε να επιδεινώσει τους δεσμούς της Τουρκίας με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, υπονομεύοντας τη συνοχή κατά μήκος της νότιας πλευράς του ΝΑΤΟ. Η Ε.Ε. έχει επίσης υποστηρίξει σθεναρά την Κύπρο και την Ελλάδα και θεωρεί την Ανατολική Μεσόγειο σημαντική για τα στρατηγικά της συμφέροντα ενεργειακής ασφάλεια.
Συμπερασματικά, αναμένονται δύσκολοι καιροί στην Ανατολική Μεσόγειο, που δεν αποκλείουν διμερείς και πολυμερείς εντάσεις ειδικά μέσα στο ΝΑΤΟ, ενώ απαιτείται προσοχή στις ρευστές αμερικανικές θέσεις.
Ισχυρή συμμαχία Αθήνας, Λευκωσίας, Τελ Αβίβ
Η Κύπρος, η Ελλάδα και το Ισραήλ έχουν επίσης υπογράψει αρκετές αμυντικές συμφωνίες που αφορούν την Ανατολική Μεσόγειο Θάλασσα. Το Ισραήλ και η Κύπρος υπέγραψαν συμφωνία για την οριοθέτηση των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών τους το 2010 και μια επακόλουθη αμυντική συμφωνία το 2011, που επιτρέπει στις ισραηλινές δυνάμεις να προστατεύουν τις κοινές μεσογειακές ενεργειακές υποδομές, συμπεριλαμβανομένου του κυπριακού εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων.
Το Ισραήλ και η Κύπρος έχουν ενισχύσει την αμυντική συνεργασία το 2026 με ένα διμερές σχέδιο εργασίας στρατιωτικής συνεργασίας που στοχεύει στην επέκταση των κοινών ασκήσεων, του στρατηγικού διαλόγου και του περιφερειακού συντονισμού ασφαλείας και μια διμερή συμφωνία όπλων που περιλαμβάνει ναυτικά σκάφη και πυραυλικά συστήματα για το κυπριακό Ναυτικό (άσκηση «Αργοναύτες»).
Η Ελλάδα και η Κύπρος είναι οι μόνες χώρες εκτός από τις ΗΠΑ που έχουν μια Συμφωνία Καθεστώτος Δυνάμεων με το Ισραήλ για την παροχή νομικής προστασίας, κατευθυντήριες γραμμές δικαιοδοσίας και σαφήνειας υλικοτεχνικής υποστήριξης για κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, αμυντική συνεργασία και ανάπτυξη εκπαίδευσης. Κύπρος, Ισραήλ και Ελλάδα υπέγραψαν τριμερή αμυντική συμφωνία τον Δεκέμβριο του 2025, που καθιέρωσε τακτικές συνόδους κορυφής και κοινά πλαίσια, με στόχο την ευθυγράμμιση των απαντήσεών τους στην Ανατολική Μεσόγειο και τον συντονισμό της προστασίας των υποδομών, μεταξύ άλλων μέσω μιας πιθανής δύναμης ταχείας αντίδρασης.
