AfD εναντίον Μπαουχάους: Σύγκρουση για την πολιτιστική ταυτότητα της Γερμανίας

Το κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD), το οποίο θεωρείται φαβορί για τη νίκη στις εκλογές στο ανατολικό κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ τον Σεπτέμβριο, έχει υποσχεθεί μια «νέα πατριωτική πολιτιστική πολιτική» με στόχο την αποκατάσταση της γερμανικής αυτοπεποίθησης και έχει θέσει το Μπαουχάους ως έναν από τους στόχους του.

«Το Μπαουχάους αντιπροσωπεύει την αποξένωση από τις ρίζες. Το Μπαουχάους αντιπροσωπεύει την εξάρθρωση της αρχιτεκτονικής», δήλωσε στο Reuters ο Χανς-Τόμας Τίλσναϊντερ, εκπρόσωπος του AfD για θέματα πολιτισμού. «Το Μπαουχάους είναι η αρχιτεκτονική της παγκοσμιοποίησης – των “οπουδήποτε”, ας πούμε».

Ιδρυθείσα στην ανατολική Γερμανία μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο ως ένα κοινωνικό ουτοπικό εγχείρημα που είχε ως στόχο να ενώσει τη μορφή και τη λειτουργικότητα στο ντιζάιν, η σχολή Μπαουχάους βοήθησε στη διάδοση της χρήσης του σκυροδέματος, του γυαλιού και του χάλυβα ως δομικών υλικών σε λιτά σχέδια με ευθείες γραμμές, τα οποία μεταμόρφωσαν την παγκόσμια αρχιτεκτονική.

Η επιρροή προσωπικοτήτων του Μπαουχάους, συμπεριλαμβανομένων των Μαρσέλ Μπρόιερ και Λούντβιχ Μις βαν ντερ Ρόε, στον οικιακό σχεδιασμό υπήρξε εξίσου μεγάλη, από τις καρέκλες τους από χάλυβα μέχρι τα φωτιστικά και τις καφετιέρες που βρίσκονται σήμερα σε νοικοκυριά σε όλο τον κόσμο.

Απαγορευμένοι υπό τους Ναζί, οι χώροι του Μπαουχάους στη Βαϊμάρη, το Ντεσάου και το Μπερνάου συμπεριλήφθηκαν στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 1996.

Η επίθεση σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πολιτιστικά εξαγωγικά προϊόντα της Γερμανίας, υπογραμμίζει το εθνοκεντρικό όραμα του AfD, ενός κόμματος που ιδρύθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης της ευρωζώνης πριν από περίπου μια δεκαετία και το οποίο αντιτίθεται στη μαζική μετανάστευση στη Γερμανία.

Μπαουχάους και AfD έχουν αντίθετες ιδέες για τη γερμανική ιστορία

Το AfD στοχεύει όχι μόνο τον θεσμό του Μπαουχάους «αλλά και ένα ποικιλόμορφο πολιτιστικό τοπίο», δήλωσε η Μπάρμπαρα Στάινερ, διευθύντρια του Μπαουχάους στο Ντεσάου, στη Σαξονία-Άνχαλτ.

«Το Μπαουχάους και όλα όσα αντιπροσωπεύει δεν συνάδουν με τις ιδέες του AfD για τη γερμανική ιστορία», δήλωσε στο Reuters.

Αντί για τον αναβρασμό της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, όπου το Μπαουχάους ιδρύθηκε από τον αρχιτέκτονα Βάλτερ Γκρόπιους, το πρόγραμμα του AfD αναφέρει ότι οι αξίες του πηγάζουν από τους μεσαιωνικούς ηγεμόνες Ερρίκο Α’ και Όθωνα Α’, καθώς και από τον μεταρρυθμιστή της Εκκλησίας Μαρτίνο Λούθηρο και τον «Σιδηρό Καγκελάριο» του 19ου αιώνα Ότο φον Μπίσμαρκ.

Στρέφεται ενάντια στην άψυχη σύγχρονη αρχιτεκτονική, τα θέατρα που, όπως λέει, δεν ανεβάζουν γερμανικά έργα και τις κρατικές επιχορηγήσεις για αυτό που αποκαλεί «αντιγερμανική τέχνη και πολιτισμό». Ξεχωρίζει ιδιαίτερα το Μπαουχάους επειδή «αποφεύγει κάθε σημάδι εθνικής ρίζας».

Αντί για το γυαλί και το σκυρόδεμα, αναφέρει ότι θα ακολουθούσε το παράδειγμα του διατάγματος του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ το 2020, το οποίο προωθούσε την κλασική και παραδοσιακή αρχιτεκτονική για τα κυβερνητικά κτίρια.

Ωστόσο, ο Τίλσναϊντερ δήλωσε ότι το ινστιτούτο Μπαουχάους, το οποίο χρηματοδοτείται μέσω ενός συνδυασμού ομοσπονδιακών, κρατιδιακών και δημοτικών επιχορηγήσεων, θα είναι ασφαλές υπό μια κρατιδιακή κυβέρνηση του AfD.

«Έχουμε πολύ ξεκάθαρες ιδέες για το τι θέλουμε να υποστηρίξουμε και τι δεν θέλουμε να υποστηρίξουμε, αλλά δεν θέλουμε να απαγορεύσουμε τίποτα», είπε.

Συναγερμός

Το AfD συγκεντρώνει επί του παρόντος ποσοστό περίπου 40% στις δημοσκοπήσεις στη Σαξονία-Άνχαλτ, πολύ μπροστά από οποιοδήποτε άλλο κόμμα, αλλά πιθανώς ακόμα λίγο πίσω από αυτό που θα χρειαζόταν για να κυβερνήσει μόνο του. Σε εθνικό επίπεδο, βρίσκεται γύρω στο 28%, έναντι περίπου 22% για τους συντηρητικούς του Καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς.

Σε μια χώρα που παλεύει με μια στάσιμη οικονομία και είναι αβέβαιη για το μέλλον της, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, η πολιτιστική πολιτική από μόνη της μπορεί να μην είναι καθοριστική για τις εκλογές.

Ωστόσο, η εστίαση του κόμματος σε ζητήματα ταυτότητας —υποστηρίζει ότι η ανατολική Γερμανία αντιπροσωπεύει «την καλύτερη Γερμανία»— σηματοδοτεί την πιθανότητα για βαθύτερες αλλαγές στο μέλλον, δήλωσε ο Μίχαελ Κόλκμαν, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Μαρτίνος Λούθηρος του Χάλε-Βίτενμπεργκ.

«Το AfD θα προσπαθούσε σίγουρα να χρησιμοποιήσει τη Σαξονία-Άνχαλτ ως ένα είδος προσχεδίου, για να δοκιμάσει κάτι που θα μπορούσε επίσης να εφαρμοστεί και σε άλλα ομοσπονδιακά κρατίδια», δήλωσε.

Υπό το γερμανικό ομοσπονδιακό σύστημα, οι κρατιδιακές κυβερνήσεις έχουν ευρείες εξουσίες σε πολιτιστικά θέματα και στην εκπαίδευση, και η προοπτική να αναλάβει το AfD την εξουσία στη Σαξονία-Άνχαλτ έχει σημάνει συναγερμό στα πολιτιστικά ιδρύματα και τα πανεπιστήμια, τα οποία βρίσκονται επίσης στο στόχαστρο του κόμματος.

Ενώ το AfD αναφέρει ότι θα προστατεύσει τα πανεπιστήμια, δηλώνει ότι επιθυμεί την κατάργηση των μαθημάτων για τις σπουδές φύλου και τη μετααποικιοκρατία, και θέλει να αφαιρέσει την επιρροή αυτού που θεωρεί ως αριστερή, ριζοσπαστική διδασκαλία της δεκαετίας του 1960.

«Αυτό, φυσικά, απειλεί την ελευθερία και την αυτονομία που απολαμβάνουμε, με την έννοια της ακαδημαϊκής ελευθερίας», δήλωσε η Κλαούντια Μπέκερ, πρύτανης του Πανεπιστημίου Μαρτίνος Λούθηρος. Η επιστημονική έρευνα πρέπει να «κινείται και να καθοδηγείται από την ίδια την επιστήμη, και όχι από ιδεολογίες», σημείωσε.

Το σύνταγμα της Γερμανίας και η κατανομή των εξουσιών μεταξύ της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και των κρατιδιακών κυβερνήσεων περιορίζουν τις αλλαγές στους κανονισμούς των πανεπιστημίων και πολλών πολιτιστικών ιδρυμάτων.

Ο Κόλκμαν ανέφερε ότι «μακροχρόνιες δικαστικές διαδικασίες» θα ήταν πιθανό να αμφισβητήσουν οποιαδήποτε συντονισμένη προσπάθεια για ριζική αλλαγή.

Όσον αφορά το Μπαουχάους, η τεράστια δημοτικότητα του μουσείου του κινήματος στο Ντεσάου και τα προσεκτικά αποκαταστημένα κτίρια στην πόλη, τα οποία προσελκύουν δεκάδες χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο, προσφέρουν επιπλέον προστασία.

Η διευθύντρια του Μπαουχάους, Στάινερ, δήλωσε ότι είναι δύσκολο να προβλεφθεί τι –αν μη τι άλλο– θα μπορούσε να συμβεί υπό μια διοίκηση του AfD, αλλά πρόσθεσε: «Το Μπαουχάους είναι παγκοσμίως γνωστό και, ως εκ τούτου, οποιαδήποτε επίθεση εναντίον του, ή οποιαδήποτε προσπάθεια υποτίμησής του ή αμφισβήτησης της ίδιας της ύπαρξής του, είναι εγγυημένο ότι θα τραβήξει την παγκόσμια προσοχή».