Μειώνεται στο 10% αντί 25% η παρακράτηση σύνταξης για επιστροφές παροχών

Στις αχρεωστήτως καταβληθείσες παροχές συγκαταλέγονται επιδόματα συζύγου, τέκνου, τυχόν επιπλέον ποσά συντάξεων από λανθασμένους υπολογισμούς, διαφορές αρχικών και επανυπολογισμένων ποσών σύνταξης κ.ά.

Το ποσοστό παρακράτησης που εφαρμοζόταν για χρόνια όταν τα Ταμεία επρόκειτο να πάρουν πίσω χρήματα που ελάμβαναν οι συνταξιούχοι χωρίς να τα δικαιούνται ήταν ίσο με το 25% της σύνταξης. Με τον νόμο 5316/2026 και συγκεκριμένα με το άρθρο 43 η παρακράτηση μειώνεται στο 10%, πλην όμως δεν θα ισχύσει αναδρομικά για όσους έχουν ήδη παρακράτηση 25% από παλαιότερες οφειλές, αλλά για τις αχρεωστήτως καταβληθείσες παροχές που καταλογίστηκαν ή θα καταλογιστούν σε συνταξιούχους μετά την ημερομηνία έναρξης εφαρμογής του νόμου, ήτοι μετά τις 6 Ιουλίου του 2026.

Διευκρινίσεις για τον τρόπο εφαρμογής της διάταξης περιλαμβάνονται σε σχετική εγκύκλιο της Γενικής Διεύθυνσης Κύριας Ασφάλισης προς τον ΕΦΚΑ που δημοσιοποίησε το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης στη Διαύγεια στις 13 Οκτωβρίου.

Για την εφαρμογή της νέας διάταξης διευκρινίζεται ότι για τις παλιές οφειλές των συνταξιούχων από αχρεωστήτως καταβληθείσες παροχές θα εξακολουθήσει να ισχύει η παρακράτηση 25%, ενώ για αχρεωστήτως καταβληθείσες παροχές που θα εντοπιστούν και θα καταλογιστούν μετά τις 6 Ιουλίου 202 η παρακράτηση στις συντάξεις θα είναι 10%.

Στο έγγραφο το οποίο έχει στη διάθεσή του το ένθετο «Ασφάλιση και Συντάξεις» τονίζεται ότι στις περιπτώσεις συνταξιούχων που έχουν παλιές αλλά και νέες οφειλές (πριν και μετά τις 6 Ιουλίου 2026) από παροχές που δεν δικαιούνται δεν θα επιβάλλεται αθροιστικά παρακράτηση 35%, ήτοι 25% για τις παλιές και 10% για τις νέες, αλλά θα γίνεται επιμερισμός ως εξής:

• Για τις παλιές οφειλές θα εξακολουθήσει να γίνεται παρακράτηση σύνταξης κατά 25% μέχρι να εξοφληθούν.
• Για τις νέες οφειλές -και αφού εξοφληθεί η παλιά οφειλή- θα ξεκινήσει να γίνεται παρακράτηση 10% από τη σύνταξη.

Ο επιμερισμός αυτός θα εφαρμόζεται για να μην αυξηθεί η επιβάρυνση των συνταξιούχων που έλαβαν παροχές χωρίς να τις δικαιούνται και καλούνται να τις επιστρέψουν στον ΕΦΚΑ.

Για παράδειγμα, ένας συνταξιούχος που παίρνει σύνταξη 1.200 ευρώ και έχει λάβει αχρεωστήτως 5.000 ευρώ τα προηγούμενα χρόνια από διάφορα επιδόματα ή και από επιπλέον σύνταξη που δεν τη δικαιούται θα έχει παρακράτηση 120 ευρώ τον μήνα (10%) από τη σύνταξή του εφόσον η οφειλή καταλογίστηκε μετά τις 6 Ιουλίου 2026. Αν η οφειλή είχε καταλογιστεί πριν από τις 6 Ιουλίου θα είχε παρακράτηση 25% δηλαδή 300 ευρώ. Αν τα 2.500 ευρώ είχαν καταλογιστεί πριν από τις 6 Ιουλίου και τα άλλα 2.500 ευρώ μετά τις 6 Ιουλίου 2026, τότε αν δεν δίδονταν οι οδηγίες του υπουργείου, ο συνταξιούχος θα κινδύνευε να έχει διπλή παρακράτηση σύνταξης με 25% και 10%, δηλαδή 35%, για να επιστρέψει τις παροχές που έλαβε πριν και μετά τον Ιούλιο του 2026 και θα έδινε πίσω 420 ευρώ. Με τον επιμερισμό των επιστροφών όμως πρώτα θα εξοφλήσει τα 2.500 ευρώ με παρακράτηση 25% και όταν ολοκληρωθεί η επιστροφή τότε θα εφαρμοστεί η παρακράτηση σύνταξης 10% για τα υπόλοιπα 2.500 ευρώ που καταλογίστηκαν στον συνταξιούχο ως αχρεώστητες παροχές μετά τις 6 Ιουλίου 2026.

«Στις περιπτώσεις που υφίσταται παλαιά οφειλή λόγω αχρεωστήτως καταβληθεισών παροχών, η οποία έχει βεβαιωθεί και παρακρατείται πριν από την έναρξη ισχύος του ν. 5316/2026 (πριν από τις 6/7/2026) και στη συνέχεια βεβαιώνεται και νέα οφειλή μετά την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού, το ποσοστό παρακράτησης της παλαιάς οφειλής δεν επηρεάζεται από τη μεταγενέστερη νέα οφειλή», επισημαίνεται στο έγγραφο του υπουργείου και ξεκαθαρίζεται ότι «ως προς την εξόφλησή τους, προηγείται η παλαιότερη οφειλή μέχρι την ολοσχερή εξόφλησή της και στη συνέχεια εξοφλείται η νεότερη, σύμφωνα και με την αρχή της χρονικής προτεραιότητας. Κάθε οφειλή εξοφλείται με βάση το εκάστοτε ισχύον ποσοστό παρακράτησης κατά το χρόνο καταλογισμού της οφειλής».

Πότε παραγράφονται οι οφειλές των συνταξιούχων από αχρεωστήτως καταβληθείσες παροχές;

Η παραγραφή των αξιώσεων του ΕΦΚΑ για την επιστροφή παροχών που πληρώθηκαν οι συνταξιούχοι χωρίς να τις δικαιούνται, γίνεται μετά από μια εικοσαετία. Μέσα στο διάστημα αυτό μπορούν να αναζητηθούν από τους συνταξιούχους ποσά από επιδόματα που εισέπραξαν χωρίς να τα δικαιούνται ή και επιπλέον ποσά σύνταξης που πληρώθηκαν ακόμη και από λάθη των υπηρεσιών. Για τα λάθη των υπηρεσιών όμως υπάρχει απόφαση του ΣτΕ (η 2137/2024) που ξεκαθαρίζει ότι δεν μπορούν να αναζητηθούν αχρεωστήτως καταβληθείσες παροχές, όταν δεν υπάρχει δόλος από την πλευρά του ασφαλισμένου.