Πειραματικό χάπι δημιουργεί ελπίδα για τον καρκίνο του παγκρέατος

«Αν και δεν θεραπεύει τον καρκίνο, αποτελεί ένα πολύ μεγάλο βήμα προς τα εμπρός», δήλωσε ο Δρ Ζεβ Γουέινμπεργκ, από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες (UCLA), ο οποίος βοήθησε στην καθοδήγηση της μελέτης.

Το φάρμακο ονομάζεται daraxonrasib και μπλοκάρει μια μεταλλαγμένη πρωτεΐνη που τροφοδοτεί την ανάπτυξη του όγκου σε περισσότερο από το 90% των περιπτώσεων καρκίνου του παγκρέατος — ένας στόχος που διέφευγε από τις θεραπείες για δεκαετίες.

Τα καθημερινά χάπια σχεδόν διπλασίασαν τον χρόνο επιβίωσης, με λιγότερες σοβαρές παρενέργειες, σε μια έρευνα που μελέτησε είτε το πειραματικό φάρμακο είτε περισσότερη χημειοθεραπεία που δόθηκαν τυχαία σε 500 ασθενείς, των οποίων ο μεταστατικός (δηλαδή ο εξαπλωμένος) καρκίνος είχε σταματήσει να ανταποκρίνεται σε προηγούμενες θεραπείες. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο New England Journal of Medicine και παρουσιάστηκαν στο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) στο Σικάγο.

Όσοι έλαβαν το daraxonrasib έζησαν κατά μέσο όρο (διάμεση επιβίωση) 13,2 μήνες, σε σύγκριση με τους 6,7 μήνες για όσους έλαβαν χημειοθεραπεία. Αν και αυτό μπορεί να φαίνεται μικρή βελτίωση, ο Γουέινμπεργκ δήλωσε ότι σηματοδοτεί το πρώτο φάρμακο που παρουσιάζει ουσιαστικό πλεονέκτημα έναντι της χημειοθεραπείας.

«Έχοντας ασχοληθεί με τον καρκίνο του παγκρέατος για 16 χρόνια, στην πραγματικότητα άρχισα να κλαίω» όταν είδα για πρώτη φορά τα αποτελέσματα της μελέτης, δήλωσε από το συνέδριο της ASCO η Δρ Ράτσνα Σροφ από το Κέντρο Καρκίνου του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα. Εντυπωσιάστηκε από το πώς «οι ασθενείς παρέμειναν σε αυτή τη θεραπεία επειδή τους παρείχε διαρκές και ουσιαστικό όφελος».

Η δράση των χαπιών τελικά εξασθενεί, αλλά οι λήπτες τα χρησιμοποίησαν για σημαντικά μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι η ομάδα σύγκρισης παρέμεινε στη χημειοθεραπεία, αναφέροντας λιγότερο πόνο και καλύτερη ποιότητα ζωής καθώς οι όγκοι τους συρρικνώνονταν. Πολλοί εξακολουθούσαν να παίρνουν το φάρμακο μετά την ανάλυση των δεδομένων, γεγονός που, σύμφωνα με τον Γουέινμπεργκ, σημαίνει ότι το χάσμα επιβίωσης ενδέχεται να διευρυνθεί καθώς οι ερευνητές συνεχίζουν να τους παρακολουθούν.

Ο Δρ Μπράιαν Γουόλπιν, από το Ινστιτούτο Καρκίνου Dana-Farber, παρουσίασε τα ευρήματα. Δήλωσε ότι το φάρμακο θα πρέπει να γίνει «ένα νέο πρότυπο περίθαλψης» για τον ήδη θεραπευμένο μεταστατικό καρκίνο του παγκρέατος, προσθέτοντας ότι οι ερευνητές θα διερευνήσουν επίσης τη χρήση του σε πρωιμότερα στάδια της νόσου, συμπεριλαμβανομένου του να δουν αν η συρρίκνωση του όγκου θα μπορούσε να επιτρέψει σε περισσότερους ασθενείς να κριθούν κατάλληλοι για χειρουργική επέμβαση.

Οι παρενέργειες που είναι πιο πιθανό να επηρεάσουν τη χρήση του χαπιού ήταν ένα εξάνθημα, το οποίο μπορεί να είναι σοβαρό, και οι στοματικές πληγές, είπε ο ίδιος.

Η παρασκευάστρια εταιρεία Revolution Medicines χρηματοδότησε τη μελέτη και ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) σχεδιάζει να επισπεύσει την αξιολόγηση του φαρμάκου. Εν τω μεταξύ, ο οργανισμός επιτρέπει αυτό που ονομάζεται «διευρυμένη πρόσβαση» στο πειραματικό φάρμακο για ασθενείς που πληρούν ορισμένα κριτήρια. Το φάρμακο συγκέντρωσε την προσοχή του κοινού όταν ο πρώην γερουσιαστής των ΗΠΑ Μπεν Σας περιέγραψε στην εκπομπή «60 Minutes» πώς έχει λιγότερο πόνο από τότε που το παίρνει. Οι ογκολόγοι κατακλύζονται από αιτήματα καθώς ξεκινά το πρόγραμμα ειδικής πρόσβασης.

Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι από τις πιο θανατηφόρες μορφές σε μεγάλο βαθμό επειδή είναι δύσκολο να ανιχνευθεί προτού αρχίσει να εξαπλώνεται σε άλλα όργανα. Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία εκτιμά ότι περίπου 67.000 νέες περιπτώσεις θα διαγνωστούν στις ΗΠΑ φέτος και περισσότεροι από 52.000 άνθρωποι θα πεθάνουν από τη νόσο. Το συνολικό ποσοστό πενταετούς επιβίωσης είναι 13%.

Σε αντίθεση με άλλους καρκίνους που έχουν επφεληθεί από μια ποικιλία εναλλακτικών λύσεων αντί της χημειοθεραπείας, ο καρκίνος του παγκρέατος αποδείχθηκε δυσκολότερος στην αντιμετώπιση.

Ειδικοί στον καρκίνο που δεν συμμετείχαν στη νέα έρευνα εξέφρασαν την αισιοδοξία ότι αυτό μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής στην αναζήτηση νέων επιλογών, με δεκάδες πειραματικά φάρμακα να βρίσκονται υπό ανάπτυξη.

Το νέο φάρμακο στοχεύει σε μεταλλάξεις στην οικογένεια γονιδίων RAS, η οποία κανονικά ρυθμίζει την κυτταρική ανάπτυξη. Οι λεγόμενες μεταλλάξεις KRAS είναι ιδιαίτερα κρίσιμες για την τροφοδότηση του καρκίνου του παγκρέατος. Όμως, μια δομή που καθιστούσε δύσκολο για τα φάρμακα να «κολλήσουν» στις μεταλλαγμένες πρωτεΐνες σήμαινε ότι αυτός ο οδηγός του καρκίνου θεωρούνταν επί μακρόν «μη στοχεύσιμος».

Το φάρμακο της Revolution Medicines χρησιμοποιεί αυτό που ουσιαστικά είναι μια μοριακή κόλλα για να συνδεθεί με πολλαπλούς υποτύπους του KRAS. Ο Γουέινμπεργκ δήλωσε ότι οι ερευνητές θα εξετάσουν στη συνέχεια αν το φάρμακο λειτούργησε καλύτερα σε ορισμένους από αυτούς τους υποτύπους.

Το φάρμακο θα αλλάξει τη θεραπεία του καρκίνου του παγκρέατος, δήλωσε ο Δρ Άντριου ΚόβελStatus από το Κέντρο Καρκίνου Fred Hutchinson, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα. «Αυτό το πράγμα λειτουργεί με δραστικά διαφορετικό τρόπο», είπε στο CNN.

Ο Γουέινμπεργκ πρόσθεσε ότι άλλα φάρμακα υπό ανάπτυξη στοχεύουν σε συγκεκριμένους υποτύπους του KRAS. Άλλες προσεγγίσεις σε πρωιμότερα στάδια δοκιμών περιλαμβάνουν εμβόλια σχεδιασμένα να προλαμβάνουν την υποτροπή μετά από χειρουργική επέμβαση καρκίνου του παγκρέατος, εκπαιδεύοντας το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει τη μεταλλαγμένη πρωτεΐνη.