Η μάχη της πολιτείας για την παιδική παχυσαρκία – Τι λέει στην κάμερα του ΕΤ η Ανδρονίκη Νάσκα

Η Ελλάδα κατέχει το υψηλότερο ποσοστό παχύσαρκων και υπέρβαρων παιδιών στην Ευρώπη και συγκεκριμένα 37,5% στα παιδιά 2-14 ετών.

Σε αυτό το πλαίσιο η Εθνική Επιτροπή Διατροφής του Υπουργείου Υγείας συνέταξε τον κατάλογο επιτρεπόμενων ειδών στα σχολικά κυλικεία. Με την κάμερα του ΕΤ, επισκεφθήκαμε την πρόεδρο της επιτροπής κ. Ανδρονίκη Νάσκα, καθηγήτρια υγιεινής και επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών με την οποία μιλήσαμε για την παιδική παχυσαρκία και τους νέους κανόνες που διέπουν τα κυλικεία.

Το πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο ελληνικό. Σύμφωνα με την έρευνα COSI του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας(Π.Ο.Υ) που έγινε το 2025 ένα στα τέσσερα παιδιά στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα, με τα υψηλότερα ποσοστά να καταγράφονται σε αγόρια. Τα πραγματικά ποσοστά όμως είναι ακόμα χειρότερα αφού ένα σημαντικό μέρος των γονιών δεν αντιλαμβάνονται πως το παιδί τους είναι υπέρβαρο και άρα δεν καταγράφονται, σύμφωνα με την ίδια έρευνα του Π.Ο.Υ..

«Ο οργανισμός είναι ένα ισοζύγιο, αν εισπράττεις πολλά και ξοδεύεις λίγα ο οργανισμός δημιουργεί αποθέματα λίπους, γίνεσαι υπέρβαρος κι αν αυτό συνεχιστεί γίνεσαι παχύσαρκος», αναφέρει η κ. Νάσκα, προσθέτοντας πως, η «παχυσαρκία είναι μια λέξη που έχει πλέον μπει στην καθημερινότητά μας. Οι μεγάλες ποσότητες φαγητού αναντίστοιχες της άσκησης και κίνησης ενός παιδιού είναι αυτές που ευθύνονται περισσότερο, όπως μαθαίνουμε. Είναι πολύ εύκολο να κάνουμε εικόνα αυτό το ισοζύγιο και να το συγκρίνουμε με μερικές δεκαετίες πριν, σε εποχές που υπήρχαν αλάνες και το παιχνίδι λάμβανε χώρα εκεί και όχι μέσα από ένα λάπτοπ».

Στην ίδια έρευνα του Π.Ο.Υ, στο μικροσκόπιο μπαίνει η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, γλυκισμάτων, αλμυρών σνακ, και εξετάζεται για πρώτη φορά η συχνότητα αγοράς έτοιμου φαγητού(delivery, σούπερ μάρκετ κ.α.) καθώς πλέον αποτελεί έναν σημαντικό συχνά επιβαρυντικό παράγοντα στη διατροφή. Μόνο 32% των παιδιών τρώνε λαχανικά σε καθημερινή βάση, ενώ σχεδόν ένα στα δύο παιδιά τρώει γλυκίσματα και ένα στα τρία πίνει αναψυκτικά περισσότερες από 3 φορές την εβδομάδα.

«Οι διατροφικές συνήθειες όμως έχουν να κάνουν και με το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο. Οι πιο υγιεινές επιλογές συνήθως συναντούνται σε παιδιά με γονείς ανώτερης εκπαίδευσης και άρα πιο ενημερωμένους. Αντίθετα, συναντάμε περισσότερη κατανάλωση ανθυγιεινών σνακ σε οικογένειες με χαμηλότερο μορφωτικό και οικονομικό επίπεδο. Πρόκειται για την “κοινωνική ανισότητα στην υγεία», όπως επισημαίνει η κ. Νάσκα. Οικογένειες χαμηλότερων εισοδημάτων, μπορεί να μην έχουν επαρκή ενημέρωση, να τους είναι πιο δύσκολο να απευθυνθούν σ’ έναν διαιτολόγο ή λόγω φόρτου εργασίας να μη διαθέτουν το χρόνο είτε να μαγειρέψουν είτε να ελέγξουν τι καταναλώνουν τα παιδιά τους. Όμως υπάρχουν πάντα καλύτερες διατροφικές επιλογές χωρίς να είναι πιο ακριβές. «Ένα φρούτο ως επιδόρπιο, ή ακόμα κι ένα παστέλι, είναι πολύ καλύτερη και φθηνότερη επιλογή από ένα κρουασάν σοκολάτας», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Στον νέο νόμο για τα κυλικεία έχουν δοθεί στους επαγγελματίες παραδείγματα καλών επιλογών, όπως κρέμες, ρυζόγαλα, χυμοί φρούτων, ενώ “η μεγάλη επανάσταση είναι η απαγόρευση των αλλαντικών τα οποία τεκμηριωμένα συνδέονται με τον καρκίνο του παχέως εντέρου”, αναφέρει η κ. Νάσκα. “Δε μπορεί οι δάσκαλοι στο μάθημα να μιλάνε για υγιεινή διατροφή και το κυλικείο να διαθέτει λουκανικόπιτες”, προσθέτει.

Αξίζει να αναφερθούμε στο γεγονός πως μέχρι πριν τον νέο νόμο για τα κυλικεία, προϊόντα όπως ντόνατς, αναψυκτικά, κρουασάν, μπισκότα κλπ ήταν ήδη απαγορευμένα από προηγούμενη διάταξη αλλά διατείθονταν κανονικότατα σε πολλά κυλικεία. Γι’ αυτό το λόγο ρωτήσαμε την κ. Νάσκα ποιος είναι υπεύθυνος για την τήρηση των προβλεπόμενων. Αν ένα κυλικείο διαθέτει μη προβλεπόμενα προϊόντα οφείλει ο/η διευθυντής/ντρια του σχολείου να προβεί σε σύσταση, και αν δε λυθεί το θέμα τότε αναλαμβάνουν οι αρμόδιες ελεγκτικές υπηρεσίες.

«Τρώμε παραπάνω απ’ όσο χρειαζόμαστε και οι μερίδες πρέπει να μικρύνουν», μαθαίνουμε από την κ. Νάσκα. Τα εστιατόρια σερβίρουν τα γεύματα σε τεράστια πιάτα κι έτσι τόσο τα παιδιά όσο κι εμείς οι ενήλικες συνηθίζουμε τις υπερβολικά μεγάλες μερίδες. Το θέμα της παχυσαρκίας, η οποία εδώ και κάποια χρόνια θεωρείται νόσημα, θα βρίσκεται για καιρό στο τραπέζι να μας απασχολεί και δεν “τελειώνει” στα σχολεία. Γιατί μετά το σχολείο υπάρχουν τα διάφορα ταχυφαγεία, αλλά και η υπερπροσφορά βλαβερών προϊόντων που συχνά συνοδεύονται από επιθετική παραπλανητική διαφήμιση. Ο νόμος για τα κυλικεία είναι μια καλή αρχή που ελπίζουμε να τηρηθεί, να αποδώσει καρπούς αλλά και να υπάρξουν δράσεις που θα αφορούν τη διατροφή των παιδιών γενικά.