Τα οστά αναδιαμορφώνονται συνεχώς, ανανεώνονται και εξελίσσονται καθώς μεγαλώνουμε και η διατήρηση της υγείας τους είναι ζωτικής σημασίας για τη συνέχιση ενός δυνατού, ενεργού και ανεξάρτητου τρόπου ζωής καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου.
Επειδή αποδυναμώνονται με την πάροδο του χρόνου, οδηγώντας σε παθήσεις όπως η οστεοπόρωση, είναι απαραίτητη η φροντίδα τους από τη γέννηση έως τα βαθιά γεράματα.
Όταν ο οργανισμός δεν προλαβαίνει να ανασυνθέσει το οστό
Παθήσεις όπως η οστεοπενία και η οστεοπόρωση προκαλούνται όταν το σώμα αποσυνθέτει το παλιό οστό πιο γρήγορα από ό,τι μπορεί να το αντικαταστήσει με νέο. Συνέπεια αυτής της διαδικασίας είναι η μείωση της πυκνότητας και της ποιότητάς του, που αυξάνει τον κίνδυνο καταγμάτων από μηδαμινές αιτίες. Το ισχίο είναι η πιο επιρρεπής και η συχνότερα πληττόμενη άρθρωση των κάτω άκρων.
Τι αποδυναμώνει τα οστά
Βασικοί λόγοι για την αποδυνάμωση της δομής των οστών είναι η μειωμένη ικανότητα απορρόφησης ασβεστίου, φωσφορικού άλατος και άλλων μετάλλων, όπως και βιταμινών, τα οποία είναι πολύ σημαντικά στοιχεία για τη διατήρηση της αντοχής τους. Επίσης, επιβαρυντικές είναι ορισμένες ορμονικές διαταραχές, κάποια φάρμακα αλλά και μερικοί παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως η έλλειψη σωματικής άσκησης, η κακή διατροφή, το κάπνισμα και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Υπάρχουν ωστόσο τρόποι επιβράδυνσης της απώλειας της οστικής πυκνότητας που πρέπει να εφαρμόζονται από την αρχή της ζωής έως τα βαθιά γεράματα.
Γράφει ο Αθανάσιος Π. Τσουτσάνης, Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Διευθυντής ΣΤ’ Ορθοπαιδικής Κλινικής ΥΓΕΙΑ
Διατροφή
Η υγιεινή διατροφή και η διατήρηση ενός υγιούς βάρους είναι σημαντικές για τη μείωση του κινδύνου οστικών διαταραχών. Περίπου το 50% των οστών αποτελείται από πρωτεΐνη, αφού τα αμινοξέα που βρίσκονται σε αυτή διατηρούν τη δομή των οστών. Το ασβέστιο είναι το πρώτο στη λίστα των θρεπτικών συστατικών για γερά οστά, αφού είναι το κύριο μέταλλό τους. Το κρέας είναι καλή πηγή κολλαγόνου που βοηθά στην ανάπτυξη των οστών και τα λιπαρά ψάρια με τα ωμέγα-3 λιπαρών οξέων που αποτρέπουν την οστική απώλεια.
Τα λαχανικά είναι επίσης απαραίτητα. Αποτελούν μια από τις καλύτερες πηγές βιταμίνης C, η οποία διεγείρει την παραγωγή κυττάρων που σχηματίζουν τα οστά. Περιέχουν, επίσης, βιταμίνη Κ, μαγνήσιο, ψευδάργυρο, βιταμίνη D και βιταμίνη Β12, που όλα τους προωθούν την οστική πυκνότητα.
Διαβάστε Επίσης
Άσκηση
Η διατήρηση ισχυρών μυών βοηθά στην υποστήριξη των οστών και στη μείωση της καταπόνησης που ασκείται σε αυτά καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής. Ορισμένες ασκήσεις μπορούν ακόμη και να βελτιώσουν την πυκνότητα των οστών. Η άσκηση με βάρη ή η άσκηση υψηλής έντασης βοηθά στην προώθηση του σχηματισμού νέου οστού στα παιδιά και στην πρόληψη της οστικής απώλειας στους ηλικιωμένους. Αυτό συμβαίνει επειδή η ικανότητα ανάπτυξης οστού και διατήρησης της οστικής πυκνότητας εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η πίεση σε αυτό.
Ήλιος
Ο ήλιος είναι η κύρια πηγή βιταμίνης D, καθώς η υπεριώδης ακτινοβολία ενεργοποιεί τη σύνθεσή της στο δέρμα. Η μη έκθεση στον ήλιο δεν επιτρέπει αυτή τη διαδικασία, στερώντας από τον οργανισμό τη δυνατότητα να απορροφήσει το ασβέστιο. Στόχος θα πρέπει να είναι η καθημερινή ολιγόλεπτη έκθεση τις περισσότερες ημέρες την εβδομάδα, αποφεύγοντας τις ώρες που η υπεριώδης ακτινοβολία είναι έντονη, φορώντας αντιηλιακό.
Βάρος
Η διατήρηση ενός σταθερού και υγιούς βάρους μπορεί να βοηθήσει στην υποστήριξη της υγείας των οστών, αντίθετα από τις δίαιτες γιο-γιο που είναι καταστροφικές, αφού η επανειλημμένη απώλεια και επαναπρόσληψη κιλών τα βλάπτει. Κι αυτό διότι η απώλεια βάρους προκαλεί απώλεια οστικής μάζας, ενώ η μετέπειτα επαναπρόσληψη αποκαθιστά συνήθως το λίπος και όχι το χαμένο οστό.
Αυξημένες πιθανότητες για μειωμένη οστική πυκνότητα έχουν τόσο όσοι έχουν χαμηλό σωματικό βάρος όσο και οι υπέρβαροι και παχύσαρκοι. Οι μεν αντιμετωπίζουν συχνά ορμονικά και διατροφικά προβλήματα και τα οστά τους δέχονται μικρότερη μηχανική πίεση, η οποία είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της οστικής πυκνότητας. Οι δε υπέρβαροι και παχύσαρκοι, κινδυνεύουν από οστεοπόρωση λόγω μεταβολικών και φλεγμονωδών παραγόντων που σχετίζονται με το λίπος.
Κάπνισμα – αλκοόλ
Το κάπνισμα αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση οστεοπόρωσης και εύθραυστων οστών, καθώς οι ουσίες που περιέχουν τα τσιγάρα (κυρίως η νικοτίνη και το κάδμιο) επηρεάζουν αρνητικά τον μεταβολισμό τους. Υπολογίζεται ότι οι καπνιστές έχουν 25% αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων και είναι σχεδόν δύο φορές πιθανότερο να υποστούν κάταγμα ισχίου.
Οι γυναίκες καπνίστριες μπορεί επίσης να περάσουν την εμμηνόπαυση 1,5-2 χρόνια νωρίτερα από τον μέσο όρο, και αυτό αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων όπως η οστεοπόρωση νωρίτερα από τις περισσότερες γυναίκες.
