Τα πάνω κάτω σε όσα πίστευαν οι αρχαιολόγοι για την αρχαία βρετανική κοινωνία, φέρνει μια ανάλυση DNA σε λείψανα από την Εποχή του Χαλκού, που μέχρι τώρα θεωρούνταν ότι ανήκαν σε άνδρα μεταλλουργό.
Ο ηλικίας 4.000 ετών σκελετός, που έγινε γνωστός ως ο «Σαμάνος του Άπτον Λόβελ» βρέθηκε σε έναν τύμβο, ένα ταφικό μνημείο φτιαγμένο για άτομα υψηλής κοινωνικής θέσης, όπως εξήγησε μιλώντας στο CNN ο Τομ Μπουθ, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Francis Crick του Λονδίνου.
Οι αρχαιολόγοι έφτασαν στον συγκεκριμένο τύμβο στις αρχές του 19ου αιώνα και έφεραν στο φως μια «μεγάλη ποικιλία από ενδιαφέροντα κτερίσματα», συμπεριλαμβανομένων τσεκουριών, ενός χρυσού περιδέραιου, οστέινων αιχμών, εργαλείων επεξεργασίας χρυσού και ενός μανδύα διακοσμημένου με διάτρητα οστά ζώων. Τα τσεκούρια έφεραν ίχνη χρυσού στις άκρες τους, γεγονός που υποδηλώνει ότι το άτομο αυτό εργαζόταν με χρυσό και πιθανώς με άλλα μέταλλα, όπως ο χαλκός και ο μπρούντζος.
Η πρώτη αρχαιολογική ανακάλυψη στον συγκεκριμένο τύμβο χρονολογείται πίσω στο 1803, οπότε και ο αρχαιολόγος Γουίλιαμ Κάνινγκτον συμπέρανε «από το μέγεθος των οστών» ότι ο νεκρός «φαίνεται να ήταν ένας εύσωμος άνδρας».
«Ενταφιάζονταν μαζί με τα εργαλεία τους με έναν ιδιαίτερο τρόπο επειδή θεωρούνταν εξαιρετικά επιφανείς», πρόσθεσε, με τον αριθμό και την ποικιλία των αντικειμένων να καθιστούν την ταφή μοναδική για την Εποχή του Χαλκού, τόσο στη Βρετανία όσο και στην Ευρώπη γενικότερα. «Δεν υπάρχουν άλλες ταφές που να συγκρίνονται πραγματικά ως προς το είδος των κτερισμάτων που περιέχουν».
Διαβάστε Επίσης
Αυτή η σύνδεση με την υψηλή κοινωνική θέση, καθώς και μια στοιχειώδης ανάλυση του μεγέθους των οστών, οδήγησε τους αρχαιολόγους στο συμπέρασμα ότι ο τάφος ανήκε σε άνδρα. Καθώς δεν υπήρχε η δυνατότητα εξέτασης DNA εκείνη την εποχή, το συμπέρασμα αυτό παρέμεινε, μέχρι που ο Μπουθ και οι συνεργάτες του μελέτησαν τον σκελετό στο πλαίσιο μιας ευρύτερης έρευνας αλληλούχισης γονιδιώματος.
Τα αποτελέσματα εξέπληξαν τους επιστήμονες, καθώς έδειξαν ίσως το μόνο πράγμα που δεν περίμεναν να δουν. Οι εξετάσεις έδειξαν ότι επρόκειτο για γυναίκα, «κάτι που δεν το περιμέναμε», είπε ο Μπουθ. «Ανατρέπουμε κατά κάποιο τρόπο δύο αιώνες σκέψης γύρω από αυτόν τον σκελετό, οπότε έπρεπε να είμαστε προσεκτικοί», πρόσθεσε, εξηγώντας ότι εξέτασε δύο επιπλέον δείγματα του σκελετού για να είναι σίγουρος.
«Και τα δύο επιβεβαίωσαν την αρχική εκτίμηση, ότι πρόκειται για γυναίκα, οπότε αυτό ουσιαστικά διαλύει κάθε αμφιβολία για το φύλο του σκελετού. Πρόκειται πιθανότατα για μια γυναίκα μεταλλουργό, και συγκεκριμένα τεχνίτρια χρυσού, η οποία είχε κάποιου είδους ιδιαίτερο καθεστώς στην κοινότητά της, ώστε όχι μόνο να της παραχωρηθεί ταφή μέσα από έναν από αυτούς τους κυκλικούς τύμβους, αλλά και να ταφεί με αυτή την τεράστια, μοναδική ποικιλία κτερισμάτων».
Η ανακάλυψη θέτει επίσης υπό αμφισβήτηση προηγούμενες υποθέσεις ότι οι γυναικείες ταφές που βρίσκονταν με κτερίσματα έπρεπε απαραίτητα να ανήκουν σε συζύγους σημαντικών ανδρών. «Αυτό ανατρέπει την ιδέα ότι οι γυναίκες σε αυτές τις κοινωνίες δεν μπορούσαν να είναι ισχυρές ή ξεχωριστές από μόνες τους», συμπλήρωσε.
Ο Μπουθ υπογράμμισε επίσης ότι το γεγονός πως η γυναίκα που βρέθηκε στο Άπτον Λόβελ ήταν ψηλότερη από τον μέσο όρο της εποχής —πλησιάζοντας σε ύψος τον μέσο άνδρα της Εποχής του Χαλκού, περίπου 1,63 μ.— έκανε το συμπέρασμα των προηγούμενων ερευνών ότι επρόκειτο για άνδρα να μοιάζει εύλογο.
Το γεγονός ότι πέθανε σε ηλικία περίπου 45 ετών και βρισκόταν σε μεταεμμηνοπαυσιακό στάδιο έκανε επίσης πιο δύσκολη την εξακρίβωση του φύλου της μόνο από την ανάλυση των οστών, εξήγησε ο Μπουθ, καθώς τα γυναικεία οστά αρχίζουν να μοιάζουν περισσότερο με τα ανδρικά με την πάροδο της ηλικίας.
Όσον αφορά το γεγονός ότι το άτομο ονομάστηκε «Σαμάνος του Άπτον Λόβελ», λόγω της εκτίμησης ότι τα κτερίσματά συνδέονταν με τελετουργίες και τον μυστικισμό, ο Μπουθ πιστεύει ότι η ίδια η μεταλλουργία θα είχε τελετουργικό χαρακτήρα λόγω της σημασίας της στα πανευρωπαϊκά εμπορικά δίκτυα της Εποχής του Χαλκού.
«Αυτό δείχνει κατά κάποιον τρόπο τη σημασία της μεταλλουργίας την εποχή του Χαλκού ως κάτι βαθύ που συνδέεται με την τελετουργική ζωή των ανθρώπων και, σε κάποιο βαθμό, και με την οικονομική τους ζωή», είπε και πρόσθεσε πως η συγκεκριμένη μεταλλουργός θα ήταν σε μεγάλο βαθμό ενταγμένη σε ένα τέτοιο δίκτυο εμπορίου, μεταλλουργίας και ανταλλαγών.
