Τα Στενά Παπούτσια» της Ζωρς Σαρή ταξιδεύουν σε όλη την Ελλάδα – Πώς είναι να μεγαλώνεις με συναίσθημα, ρομαντισμό και ουσία

Σε αυτό συνηγορούν οι γεμάτες αίθουσες που μέχρι σήμερα έχει ανέβει, καθώς και τα εγκωμιαστικά σχόλια των θεατών. Ίσως, όμως, η πιο πειστική επιβράβευση να αποτυπώνεται στα λόγια των παιδιών που τελικά καταλαβαίνουν ότι τα «στενά παπούτσια» είναι η μεταφορά για κάθε περιορισμό, φόβο ή δυσκολία… Ένας έφηβος θεατής πλησιάζει τη σκηνοθέτρια Αθανασία Καλογιάννη μετά το τέλος της παράστασης και της λέει «κυρία, ένιωσα ότι αυτή η ιστορία γράφτηκε για μένα, παρόλο που διαδραματίζεται τόσα χρόνια πριν». 

Το μυθιστόρημα της Ζωρζ Σαρή μάς ταξιδεύει στο καλοκαίρι του 1936, στη γραφική Βαγία της Αίγινας. Η φιλία μιας παρέας τεσσάρων παιδιών ανθίζει, ενώ μέσα από την συναναστροφή τους, συναντούν την αδικία, τις κοινωνικές ανισότητες, τις οικονομικές δυσκολίες, τον έρωτα, τις απώλειες και την αδιάκοπη ανάγκη του ανθρώπου για πρόοδο και ελευθερία. «Όταν ένα παιδί του σήμερα καταργεί τον χρόνο και ταυτίζεται με τους ήρωες της Σαρή, νιώθω ότι ο στόχος μας έχει επιτευχθεί στο έπακρο. Είναι η μεγαλύτερη επιβράβευση» ομολογεί στον ΕΤ η σκηνοθέτρια Αθανασία Καλογιάννη και ξεκινάει μια συζήτηση για τη δύναμη της λογοτεχνίας, τις προκλήσεις της σκηνικής της μεταφοράς της και όσα εξακολουθούν να συγκινούν σήμερα το πιο απαιτητικό κοινό!

Τι ήταν αυτό που σας ενέπνευσε να μεταφέρετε τα στενά παπούτσια στη θεατρική σκηνή;

Τα Στενά Παπούτσια είναι ένα έργο βαθιά ριζωμένο στην ψυχή όσων μεγαλώσαμε με τη λογοτεχνία της Ζωρζ Σαρή. Φέτος, ένιωσα την ανάγκη να επιστρέψω σε αυτή την αθωότητα που, όμως, κρύβει μέσα της μια τεράστια αλήθεια και δύναμη. Το βιβλίο μιλάει για το πέρασμα στην ενηλικίωση, για τις πρώτες στενάχωρες “στενότητες” της ζωής –όπως τα στενά παπούτσια που μας πληγώνουν αλλά πρέπει να τα περπατήσουμε. Σε μια εποχή που τα παιδιά βομβαρδίζονται από μια πρόωρη και συχνά βίαιη ψηφιακή ενηλικίωση, ένιωσα ότι αυτή η ιστορία είναι το αντίδοτο: μια υπενθύμιση του πώς είναι να μεγαλώνεις με συναίσθημα, ρομαντισμό και ουσία.

Ποια ήταν η μεγαλύτερη σκηνοθετική πρόκληση, ώστε αυτή η διαδρομή να αποδοθεί θεατρικά;

Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να μεταφέρω στη σκηνή την εσωτερικότητα και την “ατμόσφαιρα” των αναμνήσεων της Σαρή. Το λογοτεχνικό έργο είναι γεμάτο από εσωτερικούς μονολόγους, μυρωδιές, καλοκαίρια και συναισθήματα που δεν λέγονται πάντα με λέξεις. Έπρεπε, λοιπόν, να βρω έναν θεατρικό κώδικα –μέσα από την κίνηση, τη μουσική και τις σιωπές– που να μετατρέπει το “γραπτό συναίσθημα” σε ζωντανή δράση, χωρίς να χάσει την ποιητικότητά του, κρατώντας ταυτόχρονα αμείωτο το ενδιαφέρον των παιδιών

Τι είναι αυτό που κάνει το έργο να παραμένει τόσο διαχρονικό;

Η διαχρονικότητα της Σαρή έγκειται στο ότι δεν αντιμετώπισε ποτέ τα παιδιά “αφ’ υψηλού”. Μιλάει για την αδικία, τη φτώχεια, τον έρωτα, την απώλεια και την ανάγκη για ελευθερία με απόλυτη ειλικρίνεια. Τα σημερινά παιδιά, παρόλο που ζουν σε έναν τελείως διαφορετικό κόσμο, μοιράζονται τις ίδιες ακριβώς εσωτερικές αγωνίες: Θα με αποδεχτούν; Ποιος είμαι; Πώς διαχειρίζομαι τις αλλαγές γύρω μου; Τα “στενά παπούτσια” είναι μια μεταφορά για κάθε περιορισμό που νιώθει ένας έφηβος σήμερα, και αυτό είναι που τους αγγίζει βαθιά.

Ποιο είναι το προσωπικό σας αποτύπωμα στη θεατρική μεταφορά των Στενών Παπουτσιών;

Το προσωπικό μου αποτύπωμα κρύβεται στον τρόπο που “φώτισα” τις σχέσεις των χαρακτήρων και τη δυναμική της παρέας. Θέλησα να δώσω μια έντονα ρυθμική, σχεδόν χορευτική αίσθηση στην παράσταση, παντρεύοντας τη νοσταλγία του χθες με τη ζωντάνια και την ενέργεια του σήμερα. Για μένα, το στοίχημα ήταν η παράσταση να μην είναι μια μουσειακή αναπαράσταση του παρελθόντος, αλλά ένας ζωντανός διάλογος με το παρόν.

Αν έπρεπε να ξεχωρίσετε μία σκηνή της παράστασης που συμπυκνώνει περισσότερο την έννοια του «μεγαλώνω», ποια θα ήταν και γιατί;

Είναι η σκηνή όπου οι ήρωες  στο φινάλε του έργου  καταλαβαίνουν ότι τα πράγματα γύρω τους αλλάζουν ανεπιστρεπτί.  Είναι η στιγμή που το παιχνίδι σταματά να είναι απλώς ανέμελο και αποκτά ευθύνη. Αυτή η μετάβαση, το πέρασμα από το “παίζω” στο “συναισθάνομαι και αναλαμβάνω την ευθύνη του εαυτού μου”, είναι για μένα η επιτομή του “μεγαλώνω”. Ο τίτλος του έργου λειτουργεί ως σύμβολο της μετάβασης από την παιδικότητα στην ωριμότητα. 

Πιο είναι κατά τη γνώμη σας το πιο σημαντικό «δώρο» που άφησε η Ζωρζ Σαρή στην ελληνική παιδική και νεανική λογοτεχνία;

Το μεγαλύτερο δώρο της είναι η αλήθεια και ο σεβασμός στο παιδί. Η Σαρή απομυθοποίησε την ιδέα ότι η παιδική λογοτεχνία πρέπει να είναι μόνο “ροζ” και διδακτική. Έδωσε στους νέους φωνή, τους έμαθε να σκέφτονται κριτικά, να αγαπούν την ελευθερία και να μην φοβούνται τα συναισθήματά τους. Τους χάρισε λογοτεχνία με κοινωνική και πολιτική συνείδηση, διατηρώντας όμως πάντα μια απέραντη τρυφερότητα.

Ποια είναι τα επόμενα σχέδια σας;

Η νέα θεατρική χρονιά μάς βρίσκει σε μια σπουδαία σκηνή: στο Θέατρο Βρετάνια, όπου θα παρουσιάσουμε «Το Γαϊτανάκι» της Ζωρζ Σαρή. Ένα νέο κεφάλαιο ανοίγει για την ομάδα μας, γεμάτο προκλήσεις, δημιουργία και όνειρα που γίνονται πραγματικότητα. Προχωράμε δυναμικά, με πίστη στη δύναμη του θεάτρου και στα παιδιά που το υπηρετούν με ψυχή. 

Πληροφορίες:

https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/children/ta-stena-papoutsia-tis-zorz-sari-periodeia/