Μενδώνη: Εθνική Στρατηγική για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από την κλιματική αλλαγή

Η στρατηγική, που σχεδιάστηκε από το υπουργείο Πολιτισμού σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και με τη συνδρομή των υπουργείων Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, θέτει την πρόληψη στο επίκεντρο. Μέσω τεκμηριωμένης εκτίμησης κλιματικών κινδύνων και στοχευμένων έργων προσαρμογής, προβλέπεται η υλοποίηση αντιπλημμυρικών παρεμβάσεων, εγκαταστάσεων συστημάτων πυρασφάλειας και εργασιών ανάσχεσης κατολισθήσεων για την προστασία ευαίσθητων χώρων. Ήδη έχουν πραγματοποιηθεί αντιπλημμυρικά έργα στο Δίον και τα Μάλια, έχει εγκατασταθεί σύστημα πυρασφάλειας στους Φιλίππους και στον Μυστρά και έχουν γίνει παρεμβάσεις για την ανάσχεση κατολισθήσεων και βραχοπτώσεων στους Δελφούς.

Οι βασικοί άξονες δράσης της στρατηγικής περιλαμβάνουν την εκτίμηση της κλιματικής διακινδύνευσης, την υλοποίηση έργων υποδομών πυροπροστασίας, αντιπλημμυρικής προστασίας και αντιμετώπισης βραχοπτώσεων με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς και το σχεδιασμό προσαρμογής αρχαιολογικών χώρων και μνημείων στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Θεσπίζεται σύστημα παρακολούθησης και αξιολόγησης με βάση δείκτες για την πολιτιστική κληρονομιά και την κλιματική αλλαγή που αποφασίστηκαν κατά τις εργασίες της COP30 (2025) στο Μπελέμ της Βραζιλίας. Προβλέπεται επίσης το σύστημα επικαιροποίησης της Εθνικής Στρατηγικής και ειδικότερων στόχων, η εκπόνηση σχεδίων προσαρμογής για 19 αρχαιολογικούς χώρους μέτριας ή υψηλής κλιματικής διακινδύνευσης, το σχέδιο στοχευμένων δράσεων προληπτικής πυροπροστασίας σε πενήντα (50) αρχαιολογικούς χώρους, και το σχέδιο οργανωμένης προληπτικής απομάκρυνσης σε περίπτωση κινδύνου πυρκαγιάς σε ογδόντα (80) αρχαιολογικούς χώρους.

Παράλληλα προβλέπεται επιχειρησιακό πρόγραμμα για την κατάρτιση νέων Σχεδίων Προσαρμογής, σχέδιο προστασίας με σύγχρονες τεχνικές και πρόγραμμα εκπαίδευσης και κατάρτισης για το προσωπικό του υπουργείου Πολιτισμού. Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η Εθνική Στρατηγική για την πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί ένα συνεκτικό πλαίσιο προσαρμογής, που διαπερνά τις σχετικές πολιτικές και αναδεικνύει τη διασυνδεσιμότητα του πολιτισμού, του τοπίου, του περιβάλλοντος και του κλίματος. Στόχος μας είναι να λειτουργήσει ως πλαίσιο αναφοράς για όλα τα εμπλεκόμενα θεσμικά όργανα της Πολιτείας, ως προς την προστασία των μνημείων και των αρχαιολογικών χώρων, προάγοντας τη διασύνδεση μεταξύ της διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς και της κλιματικής ανθεκτικότητας». Ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης τόνισε: «Η προστασία των μνημείων δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στην αποκατάσταση μετά από φθορές, αλλά οφείλει να στηρίζεται στην πρόληψη, την ετοιμότητα και τον συστηματικό σχεδιασμό». Ο κ. Κεφαλογιάννης αναφέρθηκε επίσης στη θεσμοθέτηση ειδικού Κανονισμού Πυροπροστασίας για αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία που διαμορφώνεται σε συνεργασία των δύο υπουργείων, ο οποίος εισάγει ενιαίες προδιαγραφές για την αξιολόγηση κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη τη μορφολογία των χώρων, τα χαρακτηριστικά του φυσικού περιβάλλοντος και τις ιδιαιτερότητες κάθε μνημείου, και προβλέπει μέτρα όπως συστηματική διαχείριση της βλάστησης, βελτίωση πρόσβασης για μέσα πυρόσβεσης και πρόβλεψη ασφαλών διαδρομών διαφυγής για επισκέπτες και προσωπικό.