«Ιώσηπος»: Η Ιστορία… αρνείται να ξεχαστεί – Η ψηφιακή κιβωτός μνήμης με προσωπικά αντικείμενα κρατουμένων από το Αουσβιτς

Δίπλα της, οι πλαστές κατοχικές ταυτότητες του ζεύγους Ματάλων από την Αθήνα του 1943 θυμίζουν την απέλπιδα προσπάθεια για επιβίωση, ενώ ένα μικρό μπουκαλάκι που περιέχει τέφρα νεκρών από το στρατόπεδο εξόντωσης Αουσβιτς-Μπίρκεναου στέκει ως βουβός μάρτυρας του απόλυτου αφανισμού.

Προσωπικά αντικείμενα κρατουμένων από το Αουσβιτς, ένα συγκινητικό ποίημα του Νίκου Καραγιάννη γραμμένο στο νοσοκομείο Ebensee για τον Χ. Κούνιο και οι ψυχρές ληξιαρχικές πράξεις θανάτου Ελλήνων Εβραίων συμπληρώνουν το παζλ μιας ιστορίας που αρνείται να ξεχαστεί. Αυτά τα κειμήλια πλαισιώνουν την έναρξη λειτουργίας του «Ιώσηπου», του νέου ψηφιακού αποθετηρίου που παραδόθηκε και είναι ανοικτό και προσβάσιμο στο κοινό και την παγκόσμια ερευνητική κοινότητα.

Το εμβληματικό έργο, το οποίο υλοποιήθηκε από την Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του προγράμματος «Ψηφιακός Μετασχηματισμός» του υπ. Ψηφιακής Διακυβέρνησης, αποτελεί μια πολύτιμη παρακαταθήκη 212.000 μοναδικών τεκμηρίων και 2.000.000 ψηφιακών λήψεων. Μέσα από οκτώ εξειδικευμένες εφαρμογές, ο «Ιώσηπος» ανασυνθέτει την καθημερινότητα, τον πολιτισμό και την τραγωδία των εβραϊκών κοινοτήτων στην Ελλάδα.

Η πρώτη εφαρμογή, το κεντρικό Ψηφιακό Αποθετήριο των Ισραηλιτικών Κοινοτήτων Ελλάδος, αποτελεί την «καρδιά» του έργου, προσφέροντας ελεύθερη πρόσβαση σε αρχειακές πηγές, φωτογραφίες και ηχητικά ντοκουμέντα. Ο Λαογραφικός Ατλας αποτυπώνει την άυλη και υλική πολιτιστική κληρονομιά μέσα από προφορικές μαρτυρίες, φωτογραφίες και καταγραφές, αναδεικνύοντας την καθημερινότητα και τις παραδόσεις των εβραϊκών κοινοτήτων. Ακολουθεί η πλατφόρμα τηλεκπαίδευσης, η οποία προσφέρει μαθήματα για τη γλώσσα, τις γιορτές και τον πολιτισμό, μεταφέροντας τη γνώση στις νεότερες γενιές. Στο ίδιο πνεύμα, η εφαρμογή των προσωπογραφιών φωτίζει εμβληματικές προσωπικότητες του ελληνικού εβραϊσμού, αναδεικνύοντας τη συμβολή τους στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή της χώρας.

Να σημειωθεί ότι το ψηφιακό αποθετήριο ονομάστηκε «Ιώσηπος» προς τιμήν του σημαντικότερου ιστορικού του εβραϊκού κόσμου, του οποίου το έργο θεμελίωσε την ιστορική μνήμη του λαού του. Ως ο πρώτος μεγάλος «αρχειογράφος», η κληρονομιά του συνεχίζεται μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας, η οποία στοχεύει στη διάσωση, τεκμηρίωση και διάδοση της ιστορίας των εβραϊκών κοινοτήτων στην Ελλάδα.

ΜΟΥΣΙΚΗ

Ξεχωριστή θέση κατέχει η ψηφιακή καταγραφή της μουσικής παράδοσης, που συγκεντρώνει σπάνιες ηχογραφήσεις και αφηγήσεις, συνδέοντας τη μουσική με τη συλλογική μνήμη.

ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΑ

Οι διαδραστικές εφαρμογές επαυξημένης πραγματικότητας (AR) δίνουν τη δυνατότητα στους χρήστες να αλληλεπιδρούν με εκθέματα, μετατρέποντας τη γνώση σε βιωματική εμπειρία.

ΤΟΠΟΣΗΜΑ

Ο διαδραστικός χάρτης εβραϊκών τοπόσημων μνήμης και πολιτισμού μετατρέπει την περιήγηση στην Αθήνα σε μια βιωματική εμπειρία ιστορίας, συνδέοντας γεωγραφικά σημεία με ιστορικά γεγονότα.

Ψηφιακή ανασύνθεση των εβραϊκών συνοικιών

Ιδιαίτερη σημασία έχει η τρισδιάστατη ψηφιακή ανασύνθεση των εβραϊκών συνοικιών της Θεσσαλονίκης, η οποία αξιοποιεί τις δηλώσεις περιουσίας που υποχρεώθηκαν να καταθέσουν οι Εβραίοι πριν από την εκτόπισή τους. Η συγκεκριμένη εφαρμογή «ανασταίνει» εικονικά τις χαμένες γειτονιές, τα σχολεία και τα καταστήματα της πόλης, προσφέροντας μια συγκλονιστική περιήγηση στον χρόνο.