Το θέμα του φετινού εορτασμού είναι «Τα μουσεία ενώνουν τον κόσμο» και αναδεικνύει τον ρόλο των μουσείων ως σημείων συνάντησης ανθρώπων και πολιτισμών. Παράλληλα, οι προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν σήμερα αυξάνονται διαρκώς. Από την οικονομική βιωσιμότητα και την κλιματική αλλαγή έως τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τη διεύρυνση του κοινωνικού τους ρόλου, τα μουσεία λειτουργούν πλέον όχι μόνο ως χώροι πολιτισμού, αλλά και ως χώροι κοινωνικής συνοχής, φροντίδας και συμπερίληψης.
Σήμερα που τα μουσεία ανοίγουν τις πόρτες τους στο κοινό με ελεύθερη είσοδο και πλήθος εκδηλώσεων, μιλούν στον «Ε.Τ.» η γενική διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, δρ Αναστασία Γκαδόλου, η διευθύντρια του Μουσείου Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού, Ελενα Μελίδη, και η πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων (ICOM), Πένυ Θεολόγη-Γκούτη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το Ελληνικό Τμήμα του ICOM Ελλάδος επέλεξε ως τιμώμενους φορείς για το 2026 το Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας και το Μουσείο Ιστορίας των Ολυμπιακών Αγώνων της Αρχαιότητας, λόγω της σπουδαιότητας των συλλογών τους αλλά και της συμβολικής σημασίας τους.
Δρ Αναστασία Γκαδόλου (Γενική διευθύντρια Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης): «Λένε ιστορίες που ξεπερνούν χρόνο και σύνορα»
Η Διεθνής Ημέρα Μουσείων αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για να αναδειχθεί ο ρόλος των μουσείων στη σύγχρονη κοινωνία και να ενισχυθεί η σχέση του κοινού με την πολιτιστική κληρονομιά. Το φετινό θέμα του εορτασμού, «Τα μουσεία ενώνουν τον κόσμο», υπογραμμίζει τη δύναμη που έχουν τα μουσεία να γεφυρώνουν αποστάσεις, να καλλιεργούν την κατανόηση και να προάγουν τον διάλογο.
Τα μουσεία δεν είναι απλώς χώροι φύλαξης αντικειμένων του παρελθόντος. Αποτελούν ζωντανά κύτταρα γνώσης, εκπαίδευσης και δημιουργικότητας. Μέσα από τις συλλογές τους αφηγούνται ιστορίες που ξεπερνούν τα σύνορα και τον χρόνο, φέρνοντας τους ανθρώπους πιο κοντά. Είτε πρόκειται για έργα τέχνης, ιστορικά κειμήλια ή αρχαιολογικά εκθέματα, κάθε αντικείμενο αποτελεί πηγή γνώσης και έχει πολλές ιστορίες να διηγηθεί, ανάλογα με το πώς θα το προσεγγίσουμε.

Σε έναν κόσμο που συχνά χαρακτηρίζεται από συγκρούσεις και διαφορές, τα μουσεία λειτουργούν ως χώροι συνάντησης και κατανόησης. Προσφέρουν τη δυνατότητα στους επισκέπτες να γνωρίσουν την πολιτιστική μας κληρονομιά, να ανακαλύψουν κοινά στοιχεία με το σήμερα και να αναπτύξουν σεβασμό προς τη διαφορετικότητα.
Μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα, εκθέσεις και δράσεις, ενθαρρύνουν τη συμμετοχή και την ανταλλαγή ιδεών, συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας πιο ανοιχτής και ανεκτικής κοινωνίας.
Η Διεθνής Ημέρα Μουσείων μάς καλεί να αναγνωρίσουμε τη σημασία αυτών των θεσμών και να συμμετάσχουμε ενεργά στις δράσεις τους. Επισκεπτόμενοι ένα μουσείο, δεν ερχόμαστε μόνο σε επαφή με το παρελθόν, αλλά γινόμαστε μέρος ενός παγκόσμιου διαλόγου που ενώνει ανθρώπους, ιδέες και πολιτισμούς.
Ελενα Μελίδη (Διευθύντρια Μουσείου Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού: «Προσφέρεται στο κοινό η αίσθηση του συνανήκειν»

Τα μουσεία είναι οι κατεξοχήν χώροι όπου διαβάζουμε την ιστορική και κοινωνική στρωματογραφία, όπου ανταλλάσσουμε εμπειρίες, βιώματα και συναισθήματα, όπου συζητάμε και χωράμε όλες και όλοι. Αυτό είναι άλλωστε και το μήνυμα της φετινής Διεθνούς Ημέρας Μουσείων: τα Μουσεία Ενώνουν τον Κόσμο. Χτίζουν γέφυρες κατανόησης του κόσμου γύρω μας και μέσα μας.
Ενα βασικό συστατικό της επιτυχίας τους είναι η σχέση με τις κοινότητες που τα περιβάλλουν, ειδικά όταν η σχέση αυτή είναι αμφίδρομη. Οταν λοιπόν το μουσείο τολμά να ξεφύγει από τον ρόλο του μοναδικού ειδικού και της αυθεντίας και να γίνει κέντρο συνάντησης, δημιουργίας και διαλόγου, τότε γίνεται και αποδέκτης της ιδιαίτερης ενέργειας που δημιουργείται από αυτές τις συναντήσεις.
Στη μετανεωτερική εποχή, το μουσείο οφείλει να λειτουργήσει ως πρεσβευτής αποκωδικοποίησης ετερόκλητων νοημάτων, διάδοσης ιδεών και πληροφοριών, κουλτούρας και ταυτότητας ανάμεσα στα έθνη και στους λαούς.
Στην Ελλάδα, ο επισκέπτης συχνά συναντά το παραδοσιακό μουσείο, όπου το αντικείμενο μετατρέπεται σε ένα σχεδόν «φετιχιστικό» έκθεμα. Στο Μουσείο Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού, όμως, η έκθεση δομείται μέσα από πολύπλευρες συλλογές που ενεργοποιούν τόσο τον νου όσο και τις αισθήσεις των επισκεπτών.

Ως ένα μοντέρνο μουσείο, δίνεται έμφαση στην ανθρωποκεντρική προσέγγιση, στη βιωματική και ψυχαγωγική μάθηση, στην εμπειρία και όχι μόνο στη μεταφορά πληροφορίας, αλλά και στη σύνδεση με την καθημερινότητα και το οικείο.
Οι άνθρωποι επισκέπτονται τα μουσεία για να ανακαλύψουν στοιχεία της πολιτισμικής τους ταυτότητας, τα κοινά που μοιράζονται με τους συνανθρώπους τους αλλά και όσα τους διαφοροποιούν από τους άλλους, αναζητώντας τελικά την αίσθηση του συνανήκειν.
Πένυ Θεολόγη-Γκούτη (Πρόεδρος Ελληνικού Τμήματος Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων (ICOM), υπεύθυνη Μουσείου Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών): «Εχουν τη δύναμη να ενώσουν όλη την ανθρωπότητα»

Φέτος συμπληρώνονται 80 χρόνια από την ίδρυση του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων (ICOM). Ιδρύθηκε το 1946 στο Μουσείο του Λούβρου από επαγγελματίες του χώρου που αγωνιούσαν για την τύχη της πολιτιστικής κληρονομιάς μετά τις τεράστιες καταστροφές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Σήμερα, σε μια εποχή κοινωνικής πόλωσης και άνισης πρόσβασης στη γνώση, κατά την οποία συγκρούσεις και πόλεμοι συνεχίζουν να συγκλονίζουν την ανθρωπότητα, τα μουσεία έχουν τη δύναμη να ενώσουν.
Ως αξιόπιστοι και ανοιχτοί χώροι, αποτελούν σημεία συνάντησης ανθρώπων και πολιτισμών, λειτουργώντας ως γέφυρες επικοινωνίας. Μέσα από τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και της συλλογικής μνήμης, με τη δημιουργία φιλόξενων και προσβάσιμων χώρων για όλους, συμβάλλουν ουσιαστικά στην ενίσχυση του διαλόγου, της συμπερίληψης και της ειρηνικής συνύπαρξης.

Οπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, τα μουσεία σε όλη τη χώρα και σε όλον τον κόσμο γιορτάζουν τη Διεθνή Ημέρα Μουσείων με πλήθος δράσεων, αναδεικνύοντας τον ρόλο τους ως χώρων που βοηθούν τις διαφορές να γίνονται κατανοητές και να αντιμετωπίζονται με σεβασμό, προάγοντας τη διαφορετικότητα, τη βιωσιμότητα και την αμοιβαία εμπιστοσύνη.

