20 εκθέσεις-σταθμοί ιστορίας και πολιτισμού

Ξεκινώντας από την πρωτεύουσα, να σημειώσουμε ότι και φέτος «πλημυρίζει» από εκθέσεις…

• Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: Αυτήν την εβδομάδα ξεκίνησε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο η περιοδική έκθεση «Η Πύλος του Νέστορα: Ενα μυκηναϊκό βασίλειο αποκαλύπτεται» και αποτελεί ιδανική αφορμή για επίσκεψη στο μεγαλύτερο αρχαιολογικό μουσείο της χώρας λίγους μήνες προτού εισέλθει στη νέα εποχή της μεγάλης επέκτασής του.

Η έκθεση αναδεικνύει τη διαμόρφωση και την εξέλιξη της μυκηναϊκής πολιτισμικής ταυτότητας της Πυλίας (σημερινή Μεσσηνία), η οποία άρχισε να διαμορφώνεται στα τέλη της Μεσοελλαδικής και τις αρχές της Υστεροελλαδικής εποχής (17ος-15ος αι. π.Χ.) και εξελίχθηκε έως και τα τέλη του 13ου αι. π.Χ.

Περίοπτη θέση στην έκθεση κατέχουν τα πρόσφατα και εξαιρετικής σημασίας ευρήματα από τον λακκοειδή τάφο του λεγόμενου «Γρύπα-Πολεμιστή», καθώς και τα επίσης πρόσφατα εντυπωσιακά ευρήματα από τους θολωτούς τάφους στον λόφο Ανω Εγκλιανού, τα οποία παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό, καθώς και ένα μοναδικό «στέμμα» μυκηναϊκών χρόνων από το Ρούτσι Μεσσηνίας. Εως τις 31/10. 

• Μουσείο Ακρόπολης: Ενα αρχιπέλαγος πολιτιστικής κληρονομιάς απλώνεται στο Μουσείο Ακρόπολης. Το μεγαλύτερο σε επισκεψιμότητα μουσείο της χώρας ετοιμάζεται για τη νέα έκθεσή του με τίτλο «Εμπνευση: Αρχαία ελληνική τέχνη στην Ιταλία», που επικεντρώνεται στην επιρροή την οποία άσκησε η αρχαία ελληνική τέχνη στον ρωμαϊκό πολιτισμό.

Τριάντα οκτώ αριστουργήματα, κεραμικά, χάλκινα και μαρμάρινα, που δεν εξάγονται από τα ιταλικά μουσεία, συγκροτούν την έκθεση. Πρόκειται για μοναδικό πανόραμα υλικών μαρτυριών από 22 ιταλικά μουσεία.

Η έκθεση αναπτύσσεται σε έξι ενότητες και βασίζεται στη μεταφορά του «αρχιπελάγους», αντιμετωπίζοντας τα εκθέματα (33 αρχαία έργα γλυπτικής, μεταλλοτεχνίας, αγγεία και 5 έργα ζωγραφικής) ως αυτόνομες «νησίδες» που συγκροτούν ενιαίο πολιτισμικό σύνολο. Από τις 15/6. 

• Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο: Το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο παρουσιάζει την έκθεση «Η Ελλάδα και οι δρόμοι προς τη Δύση. Το ναυάγιο στο στενό του Oτράντο», την πρώτη πλήρη παρουσίαση της ανακάλυψης μετά την ολοκλήρωση της ανέλκυσης του ναυαγίου.

Το ναυάγιο εντοπίστηκε κατά τη διάρκεια εργασιών κατασκευής αγωγού φυσικού αερίου μεταξύ Αλβανίας και Απουλίας και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις των τελευταίων ετών, καθώς φωτίζει το εμπορικό δίκτυο της Ελλάδας με τη Δύση και ιδιαίτερα της Κορίνθου με την ιταλική χερσόνησο στην πρώιμη αρχαϊκή περίοδο.

Στην έκθεση θα παρουσιαστούν 127 έργα κορινθιακής κεραμικής του 7ου αιώνα π.Χ., αντιπροσωπευτικά του φορτίου των άνω των 300 ευρημάτων που ανελκύστηκε από βάθος 780 μέτρων. Από τις 15/6.

ΚΡΗΤΗ

Η ιστορία ενός άγνωστου τόπου και οι «θησαυροί» της Συλλογής Κρασάκη

• Αρχαιολογικό Μουσείο Ελεύθερνας: Ηταν το 2016, όταν το Αρχαιολογικό Μουσείο Ελεύθερνας άνοιξε τις πύλες του για πρώτη φορά. Με αφορμή τα 10 χρόνια λειτουργίας του μουσείου και τα 41 χρόνια από τον εντοπισμό του νεκροταφείου της ομηρικής εποχής, ο γενικός διευθυντής του Μουσείου Ακρόπολης, ανασκαφέας της Αρχαίας Ελεύθερνας και «ψυχή» του Μουσείου Αρχαίας Ελεύθερνας, καθηγητής Νίκος Σταμπολίδης, στρέφει τα διεθνή βλέμματα εκεί όπου η ιστορία ενός άγνωστου τόπου μετατράπηκε σε διεθνή αρχαιολογικό προορισμό.

Την Παρασκευή 26 Ιουνίου πραγματοποιείται η παράσταση του μπαλέτου Studio Daniil Simkin στον αύλειο χώρο του Μουσείου Αρχαίας Ελεύθερνας με τον διεθνή χορευτή Ντανιίλ Σίμκιν να ενσαρκώνει για πρώτη φορά έναν Κορύβαντα (προστάτευαν τον νεογέννητο Δία από τον Κρόνο). Την επόμενη μέρα ανοίγει η έκθεση «10 χρόνια Μουσείο Ελεύθερνας», με αντικείμενα από τις αποθήκες του, που αφηγούνται τις ζωές των ανθρώπων της περιοχής.

• Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου: Η έκθεση «Γραφή από Φως – Συλλογή Κρασάκη: Η Αρχαία Ελλάδα οκτώ πρωτοπόρων φωτογράφων» ξεκίνησε πριν από λίγες ημέρες στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου και μας ταξιδεύει σε αλλοτινές εποχές, εκεί όπου η αρχαιολογία συναντά τη φωτογραφία.

Από μία σπάνια φωτογραφία της πρώτης επέμβασης στον Ναό Επικούριου Απόλλωνα στις αρχές της δεκαετίας του 1880, που αποδίδεται στον Δημήτριο Κωνσταντίνου, έως τις μεταπολεμικές λήψεις του Σπύρου Μελετζή στη Φαιστό, η έκθεση συγκεντρώνει 100 έργα από τη Συλλογή Μιχάλη Κρασάκη και φωτίζει την πορεία της φωτογραφίας αρχαιοτήτων στην Ελλάδα από τα τέλη του 19ου έως τα μέσα του 20ού αιώνα.

Οι εικόνες των Δημήτριου Κωνσταντίνου, Πέτρου Μωραΐτη, Κωνσταντίνου Αθανασίου, Frédéric Boissonnas, Νικόλαου Ζωγράφου, Βούλας Παπαϊωάννου, Nelly’s και Σπύρου Μελετζή αποτυπώνουν το ελληνικό φως, τα μνημεία και τα τοπία, άλλοτε με ρομαντική, σχεδόν ζωγραφική, διάθεση και άλλοτε με το τολμηρό βλέμμα του μοντερνισμού.

ΛΕΣΒΟΣ – ΧΙΟΣ – ΤΗΝΟΣ

Στο Αιγαίο με το Πολιτιστικό Ιδρυμα Ομίλου Πειραιώς

Στο Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας Λέσβου παρουσιάζεται η έκθεση «Μίκης Θεοδωράκης, η μνήμη στην ψηφιακή εποχή», διαδραστική περιήγηση στη ζωή και το έργο του μεγάλου συνθέτη μέσα από ψηφιακές εφαρμογές και σύγχρονα μέσα. Η έκθεση συγκεντρώνει όλα τα ψηφιακά εργαλεία που έχουν αναπτυχθεί από τον Σύλλογο και τη Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη», με στόχο να καταστήσουν το έργο του Μίκη προσιτό στο ευρύ κοινό. Οι επισκέπτες περιηγούνται σε τρία θεματικά περίπτερα, αξιοποιώντας σύγχρονες τεχνολογίες και διαδραστικές εφαρμογές που φωτίζουν τη ζωή, τη δράση και τη δημιουργία του μεγάλου συνθέτη. Από τις 22/6.

Στο Μουσείο Μαστίχας Χίου, η φωτογραφική έκθεση «Καρυάτις Δ’. Χίος» του διεθνώς αναγνωρισμένου φωτογράφου Γιώργου Τατάκη αποτυπώνει την πολιτισμική πολυμορφία και την ιστορία του νησιού. Παράλληλα, αυτό το καλοκαίρι στο Μουσείο Μαρμαροτεχνίας στην Τήνο διοργανώνεται έκθεση με έργα του βραβευμένου γλύπτη Αργύρη Ραλλιά, σε επιμέλεια Χριστόφορου Μαρίνου.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Τα τελευταία χρόνια, η Θεσσαλονίκη ανακτά, μέσω ενός εκτεταμένου έργου από το υπουργείο Πολιτισμού, το ιστορικό παλίμψηστό της, αποκαλύπτοντας τη διαχρονική ταυτότητά της, από την ίδρυσή της, το 316 π.Χ., έως τις αρχές του 20ού αιώνα.

Ανάμεσα στους νέους πολιτιστικούς σταθμούς της πόλης ξεχωρίζει το Μουσείο «Θεσσαλονικέων Μητρόπολις», με μοναδικά αρχαιολογικά ευρήματα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η φωτογραφική και αρχειακή έκθεση «Η Θεσσαλονίκη στα τέλη του 19ου – αρχές του 20ού αιώνα: Κοινωνική και Πολιτιστική Ζωή», που διοργανώνει το Ιδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας (ΙΜΜΑ).

Μέσα από εφημερίδες της εποχής, σπάνιο φωτογραφικό υλικό και αρχειακά τεκμήρια αναδεικνύεται η καθημερινή ζωή της πόλης, η συνύπαρξη διαφορετικών κοινοτήτων, η πολιτιστική δημιουργία και οι νέες ιδέες που διαμορφώνουν μια κοσμοπολίτικη μητρόπολη της Ανατολικής Μεσογείου από τα τέλη του 19ου έως τις αρχές του 20ού αιώνα, εποχής καθοριστικής για τη διαμόρφωση της σύγχρονης φυσιογνωμίας της.

• Ναύπλιο: Στο Παράρτημα Ναυπλίου της Εθνικής Πινακοθήκης συναντάμε την έκθεση «Ζωηφόρος» της Ελένης Παυλοπούλου, όπου 21 έργα τέχνης συνομιλούν με τα έργα ιστορικής ζωγραφικής της μόνιμης συλλογής της Πινακοθήκης. Παρθενώνας, Αρκαδία, αλλά και μορφές όπως ο Ρήγας Φεραίος και ο Ιωάννης Καποδίστριας συνθέτουν ένα εικαστικό σύμπαν όπου η μνήμη, η ελευθερία και η σχέση ανθρώπου-φύσης λειτουργούν σαν νήματα που ενώνουν διαφορετικές εποχές. Εως 17/1/2027.

• Υδρα: Στο νησί του Αργοσαρωνικού και συγκεκριμένα στο ΓΑΚ / Ιστορικό Αρχείο-Μουσείο Υδρας, σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη, παρουσιάζεται το «Βλέμμα στον κόσμο. Οι φωτογραφίες της Joan Leigh Fermor». Πρόκειται για την έκθεση η οποία βασίζεται στο ομότιτλο λεύκωμα και αποτελεί συνολική αναφορά στο φωτογραφικό έργο της Joan Leigh Fermor, αγαπημένης του συγγραφέα Patrick Leigh Fermor.

• Μεσολόγγι: Με αφορμή τη συμπλήρωση 200 ετών από την Εξοδο του Μεσολογγίου, η πόλη φιλοξενεί τρεις εξαιρετικές εκθέσεις, ιδανικές αφορμές για ταξίδι. Ξεχωρίζει, στο Ξενοκράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο, η έκθεση που είναι αφιερωμένη στον διάσημο πίνακα του Ντελακρουά «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου». Παράλληλα, στο Μέγαρο Χρυσόγελου παρουσιάζεται η «Εξοδος 1826-2026», με ιστορικά κειμήλια και έγγραφα της εποχής, ενώ στο Τρικούπειο Πολιτιστικό Κέντρο Ιερής Πόλης Μεσολογγίου φιλοξενείται η περιοδική έκθεση «Το Μεσολόγγι της Ελευθερίας και της Οικουμένης».

• Ανδρος: Το Ιδρυμα Β&Ε Γουλανδρή διοργανώνει στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην Ανδρο έκθεση αφιερωμένη στη Germaine Richier (1902-1959), μία από τις σημαντικότερες μορφές της ευρωπαϊκής γλυπτικής του 20ού αιώνα. Η έκθεση, με τίτλο «Germaine Richier (1902-1959) – Συνομιλίες», ξεκινά στις 14 Ιουνίου και θα διαρκέσει έως τις 27 Σεπτεμβρίου.

• Σύρος: Το Ιδρυμα Αντώνιος Ε. Κομνηνός και ο Δήμος Σύρου-Ερμούπολης παρουσιάζουν μια μοναδική έκθεση γλυπτικής. Κεντρικός πρωταγωνιστής είναι ο Θεόδωρος Παπαγιάννης, ένας από τους κορυφαίους εν ζωή Ελληνες γλύπτες και ομότιμος καθηγητής Γλυπτικής στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών. Μέσα από τα έργα του, η έκθεση αναδεικνύει τη δύναμη της μορφής και της ύλης, ενώ ταυτόχρονα τιμά τα 200 χρόνια της Ερμούπολης, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν της πόλης μέσα από την τέχνη. Από τις 20/6.

• Πρέβεζα: Στο πλαίσιο του θεσμού «Ολη η Ελλάδα ένας πολιτισμός» ξεχωρίζει μία έκθεση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης. Πρόκειται για την εικαστική ομαδική έκθεση «Θάλασσα Μνήμη: χάραξη πορείας Ηχοτοπία», με χαρακτικά που έχουν ως θεματικό άξονα τη θάλασσα ως μνήμη, τόπο και βίωμα.

ΜΥΣΤΡΑΣ

Τριπλό ραντεβού στην Καστροπολιτεία

Στο ταξίδι σας στην πρωτεύουσα του βυζαντινού Δεσποτάτου, το μοναδικό σωζόμενο βυζαντινό ανακτορικό συγκρότημα στον ελλαδικό χώρο κι ένα από τα ελάχιστα διεθνώς άνοιξε τις πύλες του αποκατεστημένο και εκθεσιακά λειτουργικό. Συγκεκριμένα, στο Παλάτι του Μυστρά αναπτύσσονται τρεις εκθέσεις που λειτουργούν ως διαφορετικές πύλες ανάγνωσης της ιστορίας, της μνήμης και της αισθητικής του βυζαντινού κόσμου.

Κεντρικό πυρήνα αποτελεί η έκθεση «Ηγεμονικά αφηγήματα», η οποία φωτίζει τον ρόλο των ηγεμονικών οικογενειών στη διαμόρφωση του πολιτικού και ιδεολογικού τοπίου του Μυστρά. Παράλληλα, η έκθεση «Στα σαράγια της βασιλοπούλας» παρουσιάζει τη διαχρονική πρόσληψη του Μυστρά από την ευρωπαϊκή διανόηση, από τον 15ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα. Ακόμη, στην εμβληματική Αίθουσα του Θρόνου, η έκθεση «Στο φως της Αυλής. Απείκασμα ενδόξου περιβολής» εστιάζει στη βυζαντινή ενδυμασία ως συμβόλου εξουσίας, ταυτότητας και τελετουργίας.