Μεταξύ NAVTEX διαρκείας, νέων NAVTEX, αύξησης παραβιάσεων και διακηρυγμένης πρόθεσης νομοθέτησης της «Γαλάζιας Πατρίδας» από την Αγκυρα θα κινηθούν οι σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας επί του πεδίου το αμέσως επόμενο διάστημα. Ενεργειακές υποδομές, θαλάσσιες οδοί διασύνδεσης, περιοχές έρευνας και διάσωσης θεωρούνται τα κατά την Τουρκία επίδικα «διαφιλονικούμενα», τα οποία, σε συνδυασμό με τις εξελίξεις από τα Στενά του Ορμούζ μέχρι την Ουκρανία, τη βάζουν στον πειρασμό να εγκαταλείψει την πρακτική των «ήρεμων νερών» και να επιστρέψει στην εποχή των προκλήσεων.
Οι ευθέως απειλητικές δηλώσεις του υπουργού Αμυνας της Τουρκίας Γιασάρ Γκιουλέρ από την Αδριανούπολη, την Τετάρτη που πέρασε, στις οποίες υπήρξε άμεση απάντηση από το ελληνικό υπουργείο Εθνικής Αμυνας, είναι ενδεικτικές της πρόθεσης της Αγκυρας να φλερτάρει με την ιδέα ενός «θερμού καλοκαιριού» στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Συνήθης τακτική
Ενδέχεται, βέβαια, η Τουρκία, κατά την προσφιλή τακτική της, να μετρά αντιδράσεις στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς, προτού προχωρήσει στο επόμενο βήμα. Δεν διέλαθε της προσοχής αρκετών ότι σε σχετικά μικρή απόσταση, από την Αλεξανδρούπολη, η πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, έστελνε σχεδόν ταυτόχρονα το μήνυμα ότι «οι ΗΠΑ θα είναι πάντα ακλόνητος σύμμαχος της Ελλάδας».
Το βέβαιο είναι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις διπλωματικών και αμυντικών αναλυτών για τις κινήσεις τις οποίες μεθοδεύει προσεκτικά το τελευταίο διάστημα η Αγκυρα, ότι στοχεύει ουσιαστικά σε παρατεταμένη άτυπη «διαπραγμάτευση» για τον ρόλο της στην περιοχή, μη διστάζοντας να εξετάζει και την κλιμάκωση ως υποτιθέμενο «ατού».
Η επιδίωξη της ιδιότυπης διαπραγμάτευσης δεν σχετίζεται μόνο με την Ελλάδα, αλλά απευθύνεται τουλάχιστον και στις ΗΠΑ με φόντο την επόμενη μέρα στην ευρύτερη περιοχή, εν όψει της ενδεχόμενης (και συνεχώς αναβαλλόμενης είναι αλήθεια) σύναψης εκεχειρίας ή και συμφωνίας με το Ιράν. Ενδεχομένως, η Τουρκία εκτιμά ότι αυτή είναι η καταλληλότερη στιγμή για αξιοποίηση της συναλλακτικής πρακτικής με την «πιεσμένη» από τις εξελίξεις ηγεσία των ΗΠΑ, ιδίως μετά από όσα συνέβησαν το τελευταίο διάστημα.
Διαβάστε Επίσης
Το Ισραήλ
Παράλληλα, η Αγκυρα θέλει να οριοθετήσει εγκαίρως το πού φτάνει η επιρροή του Ισραήλ στην ευρύτερη περιοχή και μέχρι ποιου σημείου μπορεί να λειτουργήσει ως άξονας με Ελλάδα και Κύπρο. Η νέα προσωπική επίθεση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον Μπέντζαμιν Νετανιάχου απέδειξε ότι η Αγκυρα δεν ξεχνά τη συγκεκριμένη παράμετρο, παρότι οι σχέσεις του Τελ Αβίβ με την Ουάσιγκτον καθιστούν την έμφαση στην αντιπαλότητα με το Ισραήλ πολύπλοκη ως εγχείρημα. Στο σκηνικό αυτό πρέπει να προστεθεί η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο στην Αγκυρα ή και το ενδεχόμενο μετάβασης του Ερντογάν στις ΗΠΑ με το πρόσχημα του Μουντιάλ, στο οποίο συμμετέχει η εθνική ομάδα της Τουρκίας.
Ουδείς βεβαίως μπορεί να αγνοεί και τις εσωτερικές εξελίξεις στη γειτονική χώρα, με τις δικαστικές εξελίξεις που αφορούν την αξιωματική αντιπολίτευση να φέρνουν στο προσκήνιο τη συγκεκριμένη διάσταση, ιδίως αν ο Τούρκος πρόεδρος επιδιώξει πρόωρες εκλογές. Είναι γνωστό ότι η απόπειρα εξαγωγής κρίσης είμαι δημοφιλής πρακτική στην Αγκυρα.
Πρόκειται όμως και για διαπραγμάτευση που εμπεριέχει στοιχεία ρίσκου, με αποτέλεσμα να παρουσιάζεται με «ντιλάρισμα», από όσους θέλουν να επισημάνουν ότι η Τουρκία έχει ως στόχο κέρδη σε διπλωματικό, αμυντικό και ενεργειακό πεδίο μέσω άσκησης πίεσης στην Ελλάδα, χωρίς να έχει διασφαλίσει ποια θα είναι η αντίδραση των άλλων «παικτών», των ΗΠΑ περιλαμβανομένων.
Ούτε βήμα πίσω
Είναι προφανές, όμως, ότι θέλει να διατηρεί ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα και ακριβώς για αυτό ουδείς μπορεί να προδικάσει το τι τελικά θα περιέχει το νομοσχέδιο, το περιεχόμενο του οποίου εξυπακούεται ότι θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό και την ελληνική αντίδραση. Ανεξαρτήτως του τελικού περιεχομένου του νομοσχεδίου, η θέση της Αθήνας είναι γνωστή: η χώρα μας δεν σύρεται σε μία εφ’ όλης της ύλης και εκτός κανόνων συζήτηση, η οποία μπορεί να γίνει μόνο για τη μία ελληνοτουρκική διαφορά, αυτή της υφαλοκρηπίδας, και μόνο σε θεσμοθετημένα όργανα (π.χ. Χάγη), με βάση το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας.
ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΤΗΣ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗΣ
Το επικίνδυνο «παιχνίδι» των παράνομων ΝΑVΤΕΧ
Οι νέες παράνομες NAVTEX της Τουρκίας σε τρεις περιοχές, στις 2, 4 και 5 Ιουνίου, την ίδια χρονική περίοδο που ο τουρκικός στόλος θα εκτελεί την άσκηση «Θαλασσόλυκος 2» σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, είναι ένα ακόμη βήμα στην κατεύθυνση της έντασης. Αξίζει να σημειωθεί ότι σε ισχύ παραμένουν οι δύο παράνομες NAVTEX διαρκείας που έχει εκδώσει η Αγκυρα με ισχύ έως τις… 31/12/2027!
Η πρώτη είναι η NAVTEX 0880/25 του σταθμού της Αττάλειας, με την οποία αναφέρονται ονομαστικά 23 νησιά, από τη Θάσο έως το Καστελλόριζο, για τα οποία η Τουρκία ισχυρίζεται ότι τελούν υπό καθεστώς μόνιμης αποστρατιωτικοποίησης και συνεπώς «δεν πρέπει να διεξάγονται στρατιωτικές δραστηριότητες στα χωρικά ύδατα αυτών των νησιών».
Η δεύτερη είναι η NAVTEX 0060/2026 του σταθμού Σμύρνης, που θέτει ζήτημα τουρκικής υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο, «τα όρια της οποίας μένει να οριοθετηθούν από τα παράκτια κράτη», με την οποία προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι «όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες στην περιοχή τουρκικής δικαιοδοσίας πρέπει να γίνονται σε συντονισμό με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές».
Πάντως, το πρόβλημα με τις NAVTEX έγκειται όχι τόσο στην ίδια την έκδοσή τους, καθώς η Τουρκία θα μπορούσε ούτως ή άλλως να πραγματοποιήσει ναυτικές ασκήσεις στα διεθνή ύδατα, αλλά κυρίως στο ότι τις εκδίδει παράνομα η ίδια, από αναρμόδιους σταθμούς, χωρίς να αναγνωρίζει την ελληνική δικαιοδοσία. Μια πρακτική με σαφή στόχευση την αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας.
Διπλός κίνδυνος
Κι ενώ η Τουρκία «γεμίζει» με ΝΑVTEX το Αιγαίο, ο ένας μεγάλος κίνδυνος είναι η συσσώρευση ναυτικών δυνάμεων στην περιοχή, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την αυξημένη πιθανότητα ατυχήματος ή και θερμού επεισοδίου. Ο δεύτερος κίνδυνος αφορά τα εθνικά μας συμφέροντα και την ενδεχόμενη στόχευση των γειτόνων για μια de facto και ad hoc έστω «αναγνώριση» τουρκικής περιοχής έρευνας και διάσωσης σε περιοχή ελληνικής δικαιοδοσίας.
Ο λόγος είναι ότι σε περίπτωση πραγματικού ή «υπαγορευόμενου» θαλάσσιου ατυχήματος οι τουρκικές ναυτικές δυνάμεις, που λόγω της άσκησης θα είναι πολυάριθμες στην ευρύτερη περιοχή, θεωρείται πιθανό να αξιοποιήσουν τη συγκυρία, εκτελώντας επιχείρηση έρευνας-διάσωσης με σαφή στόχευση. Αλλωστε, ουδείς ξεχνά ότι και το περιστατικό στα Ιμια ξεκίνησε ουσιαστικά από μια προσφορά βοήθειας από το ελληνικό Λιμενικό σε παραπλέον τουρκικό εμπορικό πλοίο.
Κύμα παραβιάσεων
Ενα στοιχείο που προκαλεί προβληματισμό στην Αθήνα είναι ότι το τελευταίο διάστημα η Αγκυρα αυξάνει τις παραβιάσεις και των εθνικών χωρικών υδάτων, χωρίς μάλιστα να έχει το «άλλοθι» της διαφοράς μεταξύ 6 και 10 μιλίων θαλάσσιου – εναέριου χώρου, όπως συμβαίνει στις παραβιάσεις μαχητικών αεροσκαφών της (που κι αυτές έχουν αυξηθεί επίσης, ενώ είχαμε πρόσφατα κι επιστροφή στις αερομαχίες).
Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι οι παραβιάσεις των εθνικών χωρικών υδάτων (από πλοία του τουρκικού ναυτικού και σκάφη της ακτοφυλακής της γείτονος) ανήλθαν από 1.642 το 2023 σε 2.499 το 2024 και σε 2.988 το 2025, ενώ μόνο το α’ τετράμηνο του 2026 έχουν ανέλθει σε 1.098!
«Σκιώδης στόλος»
Τη ίδια στιγμή, τουρκικά αλιευτικά «γεμίζουν» το Αιγαίο, σχηματίζοντας έναν άλλο «σκιώδη στόλο», ενώ εξαιρετικά μεγάλος είναι ο αριθμός των αβλαβών διελεύσεων από πλοία του τουρκικού πολεμικού ναυτικού, χωρίς προφανή λόγο πάντοτε. Πάντως, οι αβλαβείς διελεύσεις πρέπει να γίνονται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις (σταθερή πορεία – ταχύτητα, πυροβόλα όπλα σε θέση στερεώσεως και χωρίς να εκτελούνται γενικά γυμνάσια).
Πανέτοιμη η Ελλάδα
Η ελληνική πλευρά σταθμίζει με ψυχραιμία όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της για την πιθανή αντίδρασή της, όχι μόνο απέναντι στο νομοσχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας» (που θα εξαρτηθεί από το ακριβές περιεχόμενό του) αλλά και σχετικά με το ενδεχόμενο κλιμάκωσης των προκλήσεων.
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, απαντώντας στη Βουλή σε επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή της Πλεύσης Ελευθερίας, Αλέξανδρου Καζαμία, ανέφερε ότι η ελληνική κυβέρνηση ασκεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας στο πεδίο, επισημαίνοντας: «Δεν ανεχόμαστε τετελεσμένα. Να είστε ήσυχος». Την ίδια ώρα, οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις βρίσκονται σε ετοιμότητα για την αντιμετώπιση κάθε πιθανής πρόκλησης το προσεχές διάστημα, εφόσον επιχειρηθεί κλιμάκωση.
Στις Βρυξέλλες
Στα μέσα αντίδρασης περιλαμβάνεται, πέραν των όσων έχουν αναφερθεί στο προηγούμενο φύλλο του «Ε.Τ.» (μεταξύ άλλων, η υλοποίηση της επέκτασης των χωρικών υδάτων νότια της Κρήτης), να φέρει η Ελλάδα το ζήτημα των νομοθετημένων προκλήσεων, εφόσον αυτό συμβεί, στην Ε.Ε., ιδίως εν όψει του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων και της Συνόδου Κορυφής τον Ιούνιο. Στο τραπέζι είναι ακόμη η κινητικότητα στο επίπεδο των τριμερών σχημάτων συνεργασίας, ιδίως με το Ισραήλ, όπως και η εξέταση του σχεδίου για κοινή ζώνη έρευνας και διάσωσης με την Κυπριακή Δημοκρατία.
