«Παγίδα» υπερφορολόγησης η μεταφορά χρημάτων από κοινό οικογενειακό τραπεζικό λογαριασμό σε λογαριασμό μέλους της οικογένειας

Σε πολλές περιπτώσεις μια απλή μεταφορά χρημάτων από κοινό λογαριασμό σε ατομικό ή σε άλλο κοινό λογαριασμό μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να χαρακτηριστεί από την Εφορία ως άτυπη δωρεά ενεργοποιώντας διαδικασίες ελέγχου.

Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση η οποία έφτασε και εξετάστηκε από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) και αφορούσε τη μεταφορά χρημάτων από κοινό λογαριασμό γονέων και παιδιών σε ατομικό λογαριασμό ενός εκ των τέκνων. Η ΔΕΔ έκρινε ότι η μεταφορά ποσού ύψους 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό τραπεζικό λογαριασμό (πατέρας, μητέρα, κόρη και γιος) σε νέο κοινό λογαριασμό του γιου και της συζύγου του, συνιστά άτυπη δωρεά. Το ποσό θεωρήθηκε δωρεά, επειδή ο γιός που προσέφυγε στην ΔΕΔ, δεν είχε αποδεδειγμένα συμβάλει στην τροφοδότηση του αρχικού κοινού λογαριασμού, ενώ μετά τη μεταφορά τα χρήματα βρίσκονταν αποκλειστικά στη διάθεση του ίδιου και της συζύγου του. Oι δύο τους εκλήθησαν να πληρώσουν υπέρογκα ποσά φόρου δωρεάς, καθώς το ποσό των 240.000 ευρώ φορολογήθηκε κατά το ήμισυ στο όνομα του γιου με 10% και κατά το υπόλοιπο ήμισυ στο όνομα της συζύγου με 20%.

Η απόφαση της ΔΕΔ, η οποία  απέρριψε την προσφυγή του φορολογούμενου, υπογραμμίζει ότι δεν αρκεί το γεγονός ότι κάποιος είναι συνδικαιούχος ενός κοινού λογαριασμού για να θεωρηθεί κάτοχος όλων των χρημάτων που περιέχει ο λογαριασμός αυτός. Αν αποδεικνύεται ότι δεν συνέβαλε στις καταθέσεις και στη συνέχεια μετέφερε τα χρήματα σε λογαριασμό που ελέγχει ο ίδιος, μπορεί να προκύψει φορολογικά άτυπη δωρεά.

Ειδικότερα, όπως ορίζει το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, όταν συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού, ο οποίος δεν έχει συμβάλει στη δημιουργία του υπολοίπου, αναλαμβάνει ή μεταφέρει χρήματα για προσωπική του χρήση, η πράξη μπορεί να θεωρηθεί δωρεά και να υπερφορολογηθεί.

΄Ηδη, χιλιάδες υποθέσεις χρηματικών γονικών παροχών και άτυπων δωρεών έχουν φτάσει στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), με τους φορολογουμένους να αμφισβητούν φόρους και πρόστιμα που τους έχουν επιβάλει οι φορολογικές αρχές, ζητώντας την ακύρωσή τους. Πολλές προσφυγές αφορούν γονικές παροχές που έγιναν με μετρητά, αντί μέσω τραπεζικού συστήματος όπως ορίζει ο νόμος, καθώς και περιπτώσεις διαδοχικών γονικών παροχών σε πρόσωπα τα οποία δεν δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.

Πέντε σημεία που χρειάζονται προσοχή είναι:

Οι χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ προς συγγενείς πρώτου βαθμού (γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια) απαλλάσσονται από φόρο, εφόσον πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικού συστήματος και δηλώνονται κανονικά.

Όταν η γονική παροχή γίνεται με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικής συναλλαγής, επιβάλλεται φόρος 10% χωρίς καμία αφορολόγητη απαλλαγή.

Η αποστολή μικρών ποσών από γονείς προς παιδιά μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS, για χαρτζιλίκι ή κάλυψη καθημερινών αναγκών δεν θεωρείται δωρεά και δεν απαιτεί υποβολή δήλωσης, ιδίως όταν το παιδί είναι προστατευόμενο μέλος της οικογένειας.

Η Εφορία εξετάζει προσεκτικά περιπτώσεις στις οποίες τα χρήματα μεταφέρονται διαδοχικά μεταξύ συγγενών, προκειμένου να διαπιστωθεί αν επιχειρείται η αξιοποίηση του αφορολόγητου από πρόσωπα που δεν το δικαιούνται. Όταν αποδεικνύεται τέτοια πρακτική, μπορεί να επιβληθεί φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν τα χρήματα καταλήγουν σε κοινό λογαριασμό του δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο. Οι φορολογικές αρχές μπορούν να ελέγξουν ποιος έκανε τελικά χρήση των χρημάτων και, αν διαπιστωθεί ότι ωφελήθηκε το τρίτο πρόσωπο, να καταλογίσουν φόρο δωρεάς. Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι οι κινήσεις χρημάτων μεταξύ συγγενών και συνδικαιούχων λογαριασμών βρίσκονται όλο και συχνότερα στο επίκεντρο των ελέγχων. Για τον λόγο αυτό, οι φορολογούμενοι καλούνται να διατηρούν πλήρη τεκμηρίωση των συναλλαγών τους και να ακολουθούν πιστά τις προβλεπόμενες διαδικασίες, ώστε να αποφύγουν δυσάρεστες φορολογικές εκπλήξεις.

Όσοι δεν δικαιούνται το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ στις γονικές παροχές και δωρεές χάνουν το δικαίωμα της μηδενικής φορολόγησης και φορολογούνται με βάση τον βαθμό συγγένειας ή τον τρόπο μεταφοράς των χρημάτων, συχνά από το πρώτο ευρώ.

Το ύψος του φόρου, διαμορφώνεται ανάλογα με την αιτία που οδηγεί στην απώλεια του αφορολογήτου.

Στην παράτυπη μεταφορά χρημάτων (με μετρητά, χωρίς αποδεδειγμένο τραπεζικό έμβασμα), αν πρόκειται για συγγενείς της Α’ Κατηγορίας (γονείς, παιδιά, παππούδες, εγγόνια, σύζυγοι), χάνεται πλήρως το αφορολόγητο και επιβάλλεται φόρος από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 10% επί του συνολικού ποσού.

Για συγγενείς Β’ Κατηγορίας (αδέλφια, ανιψιοί, θείοι, πατριοί, μητριές, προπαππούδες και προγιαγιάδες, πεθεροί, πεθερές, γαμπροί, νύφες), δεν υπάρχει κανένα αφορολόγητο και οι χρηματικές δωρεές φορολογούνται αυτοτελώς με 20% από το πρώτο ευρώ.

Ο φόρος φθάνει ακόμα και το 40% για συγγενείς Γ’ Κατηγορίας ή φίλους.

Η ΑΑΔΕ ελέγχει πλέον αυστηρά τις περιπτώσεις όπου γίνεται χρήση του αφορολογήτου των 800.000 ευρώ.

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό των φορολογικών ελέγχων, φέτος αναμένεται να εξεταστούν 1.080 υποθέσεις που σχετίζονται με χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές. Οι ελεγκτικές αρχές εστιάζουν κυρίως σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις καταστρατήγησης του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ. Οι σχετικές δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myProperty. Στη συνέχεια, η ΑΑΔΕ διασταυρώνει τα στοιχεία με τις πληροφορίες που αποστέλλουν τα τραπεζικά ιδρύματα. Εφόσον η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η φορολογική διοίκηση μπορεί να επιβάλει φόρο χωρίς να αναγνωρίσει το αφορολόγητο όριο.