Ο Άγιος Ευστράτιος μετατρέπεται σταδιακά σε «πιλότο» της πράσινης μετάβασης για τα ελληνικά νησιά. Έναν χρόνο μετά την έναρξη λειτουργίας του έργου «Άη Στράτης – Πράσινο Νησί», η συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ηλεκτρικό σύστημα του νησιού έφτασε έως και το 98%, αποδεικνύοντας ότι η ενεργειακή αυτονομία των μη διασυνδεδεμένων νησιών δεν αποτελεί πλέον μακρινό στόχο.
Σύμφωνα με τον ΔΕΔΔΗΕ, η υψηλή διείσδυση των ΑΠΕ είχε ως αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση των ωρών λειτουργίας του συμβατικού θερμικού σταθμού παραγωγής, περιορίζοντας τόσο το κόστος ηλεκτροπαραγωγής όσο και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του νησιού.
Με τη συμπλήρωση ενός έτους από την έναρξη λειτουργίας του έργου, ο Διαχειριστής επισημαίνει ότι ο Άη Στράτης αποτελεί πλέον ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα ενεργειακής μετάβασης στα ελληνικά νησιά, αποδεικνύοντας ότι ο συνδυασμός ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αποθήκευσης και προηγμένων συστημάτων διαχείρισης μπορεί να μειώσει δραστικά την εξάρτηση από τα συμβατικά καύσιμα.
Ένα ολοκληρωμένο ενεργειακό σύστημα
Το έργο βασίζεται σε έναν υβριδικό σταθμό που συνδυάζει ανεμογεννήτρια και φωτοβολταϊκό σταθμό συνολικής ισχύος 1,125 MW με σύστημα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ αξιοποιεί και την περίσσεια της παραγόμενης ενέργειας για την παραγωγή θερμότητας. Παράλληλα, μέσω δεξαμενών αποθήκευσης ζεστού νερού και δικτύου τηλεθέρμανσης, το έργο φιλοδοξεί να καλύψει και τις ανάγκες θέρμανσης του οικισμού, βελτιώνοντας ακόμη περισσότερο την ενεργειακή αποδοτικότητα του νησιού.
Πρόκειται για ένα από τα πιο σύνθετα έργα που έχουν υλοποιηθεί σε μη διασυνδεδεμένο νησί, καθώς συνδυάζει παραγωγή, αποθήκευση και έξυπνη διαχείριση της ενέργειας σε ένα ενιαίο σύστημα. Το έργο υλοποιήθηκε από το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ) για λογαριασμό του Δήμου Αγίου Ευστρατίου, με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ.
Ο ρόλος του ΔΕΔΔΗΕ
Καθοριστική ήταν η συμβολή του ΔΕΔΔΗΕ, ο οποίος, ως Διαχειριστής των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών, σχεδίασε και ανέπτυξε το σύστημα διαχείρισης του ηλεκτρικού δικτύου, εξασφαλίζοντας την ασφαλή συνεργασία του υβριδικού σταθμού με τη συμβατική μονάδα παραγωγής.
Η λειτουργία του συστήματος είναι πλήρως αυτοματοποιημένη, καθώς ειδικά αναπτυγμένο λογισμικό επαναϋπολογίζει κάθε 20 λεπτά τον βέλτιστο τρόπο λειτουργίας των διαθέσιμων μονάδων παραγωγής, ανάλογα με τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και τη διαθεσιμότητα των ανανεώσιμων πηγών.
Για την υλοποίηση του έργου πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες αναβαθμίσεις στα συστήματα εποπτείας και ελέγχου του δικτύου, ενώ αναπτύχθηκαν νέοι αλγόριθμοι και διαδικασίες λειτουργίας που επιτρέπουν τη συνεχή παρακολούθηση και βελτιστοποίηση του ηλεκτρικού συστήματος.
Πρότυπο για τα μη διασυνδεδεμένα νησιά
Οι δοκιμές του υβριδικού σταθμού ξεκίνησαν τον Ιούλιο του 2025 και η κανονική λειτουργία του τον Νοέμβριο του ίδιου έτους. Η εμπειρία που αποκτήθηκε από το έργο δημιουργεί πλέον τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη αντίστοιχων ενεργειακών λύσεων και σε άλλα μη διασυνδεδεμένα νησιά της χώρας.
Παράλληλα, το έργο εισάγει καινοτομίες τόσο σε τεχνολογικό όσο και σε θεσμικό επίπεδο, καθώς συνοδεύεται από ειδικό πλαίσιο λειτουργίας και δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε το συγκεκριμένο μοντέλο να εφαρμοστεί και σε άλλα νησιά ή αυτόνομα μικροδίκτυα. Η εμπειρία που αποκτάται από τον Άγιο Ευστράτιο αναμένεται να αξιοποιηθεί στον σχεδιασμό των επόμενων έργων ενεργειακής μετάβασης της νησιωτικής Ελλάδας.
Όπως επισημαίνει ο ΔΕΔΔΗΕ, η τεχνογνωσία που αναπτύχθηκε μέσα από το έργο μπορεί να αποτελέσει τη βάση για νέα έργα υψηλής διείσδυσης Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, συμβάλλοντας στη μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο, στον περιορισμό του κόστους ηλεκτροπαραγωγής και στην επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης των ελληνικών νησιών.
Το παράδειγμα του Αγίου Ευστρατίου δείχνει ότι, με τον κατάλληλο συνδυασμό ανανεώσιμων πηγών, αποθήκευσης ενέργειας και σύγχρονων συστημάτων διαχείρισης, ακόμη και μικρά νησιά μπορούν να περιορίσουν δραστικά τη χρήση συμβατικών καυσίμων, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα πιο βιώσιμο και ενεργειακά αποδοτικό μοντέλο ηλεκτροδότησης.

