Πρωινή ενημέρωση: Οι πρώτοι νικητές και το παιχνίδι των εντυπώσεων

Γι’ αυτό και οι πρώτες ημέρες μιας νέας σεζόν έχουν ενδιαφέρον, αλλά απαιτούν προσεκτική ανάγνωση. Μερικές ημέρες τηλεθέασης δεν μπορούν να προδικάσουν μια ολόκληρη χρονιά. Μπορούν, όμως, να αποκαλύψουν τάσεις, να δείξουν πού υπάρχει ήδη ισχυρός δεσμός με το κοινό και, κυρίως, να καταγράψουν πόσο διαφορετικές είναι σήμερα οι βασικές ενημερωτικές προτάσεις της πρωινής ζώνης. Γιατί το «Σήμερα» του ΣΚΑΪ, το «Κοινωνία Ώρα MEGA», η «Ώρα Ελλάδος» του OPEN και το «Καλημέρα Ελλάδα» του ΑΝΤ1 μπορεί να υπηρετούν την ίδια ανάγκη —την πρωινή ενημέρωση—, δεν κάνουν όμως την ίδια τηλεόραση.

Το «Σήμερα» και η σταθερή σχολή του ΣΚΑΪ

Η ανανεωμένη εκδοχή του «Σήμερα», με τον Δημήτρη Οικονόμου και τον Γιάννη Πιτταρά, παραμένει μια απολύτως αναγνωρίσιμη επιλογή για το κοινό του ΣΚΑΪ. Η αλλαγή στη σύνθεση δεν σήμανε και αλλαγή της βασικής ταυτότητας της εκπομπής. Πολιτική επικαιρότητα, κοινωνικά θέματα, συνεντεύξεις, σχολιασμός και ο γνώριμος ενημερωτικός τόνος του σταθμού εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό κορμό της. Πρόκειται για μια κλασική φόρμα ενημέρωσης, η οποία απευθύνεται σε σημαντικό βαθμό σε ένα περισσότερο συντηρητικό και μεγαλύτερο ηλικιακά τηλεοπτικό κοινό. Και εδώ οι αριθμοί είναι εύγλωττοι. Κάποιες από τις πρώτες ημέρες της φετινής σεζόν, το «Σήμερα» κατέγραψε στο σύνολο 18,4%, 22,1%, 24,7%, 22,6%, 17,3% και 18,7%. Στο δυναμικό κοινό, την ίδια στιγμή, οι αντίστοιχες επιδόσεις ήταν 9,4%, 13,5%, 11,8%, 9,5%, 9,8% και 12,9%.

Η απόσταση ανάμεσα στις δύο κατηγορίες κοινού επαναλαμβάνεται με τέτοια συνέπεια ώστε δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί συγκυριακή. Το «Σήμερα» διαθέτει ένα σαφές τηλεοπτικό αποτύπωμα και ένα κοινό που γνωρίζει τι πρόκειται να παρακολουθήσει. Αυτό αποτελεί πλεονέκτημα σε μια ζώνη που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη συνήθεια, χωρίς να αναιρεί το ερώτημα κατά πόσο η εκπομπή μπορεί σταδιακά να διευρύνει την απήχησή της και σε νεότερους τηλεθεατές. Η προσθήκη του Γιάννη Πιτταρά δίπλα στον Δημήτρη Οικονόμου ανανεώνει τη σύνθεση χωρίς να διαταράσσει τη φυσιογνωμία ενός προϊόντος που δεν δείχνει διάθεση να απομακρυνθεί από τη σχολή ενημέρωσης που έχει καθιερώσει ο ΣΚΑΪ. Και, τουλάχιστον στην εκκίνηση της σεζόν, η επιλογή αυτή φαίνεται να διατηρεί ενεργό τον βασικό πυρήνα του κοινού του.

«Κοινωνία Ώρα MEGA»: Ενημέρωση με τηλεοπτικό ένστικτο

Στην απέναντι πλευρά βρίσκεται ίσως η πιο ανταγωνιστική «τηλεοπτική» πρόταση της ζώνης. Ο Ιορδάνης Χασαπόπουλος και η Ανθή Βούλγαρη έχουν μετατρέψει με τα χρόνια το «Κοινωνία Ώρα MEGA» σε μια εκπομπή που δεν φοβάται να κινηθεί πέρα από τα στενά όρια μιας κλασικής ενημερωτικής ροής. Ενημερώνει, αλλά ταυτόχρονα σχολιάζει. Μπορεί να καταγγείλει, να αντιδράσει έντονα, να αφήσει χώρο στο αυθόρμητο και, όταν η στιγμή το επιτρέψει, να δημιουργήσει ένα απόσπασμα που θα αποκτήσει αυτόνομη ζωή στο διαδίκτυο. Αυτό δεν συμβαίνει πάντοτε για αυστηρά δημοσιογραφικούς λόγους. Υπάρχουν στιγμές όπου η εκπομπή πλησιάζει περισσότερο τη λογική του τηλεοπτικού θεάματος, ακόμη και μιας περισσότερο σκανδαλοθηρικής προσέγγισης. Ακριβώς όμως αυτή η ελευθερία αποτελεί μέρος της ταυτότητάς της. Το «Κοινωνία Ώρα MEGA» δεν μοιάζει με τηλεοπτικό δελτίο ειδήσεων που απλώς μεταφέρθηκε στις έξι το πρωί. Και αυτό αποτυπώνεται με ενδιαφέρον στα νεότερα κοινά. Στο δυναμικό κοινό, έχει κάνει μέχρι τώρα χαρακτηριστικά 19,1%, 17,9%, 21,3%, 17,4% και 19,8%. Στο σύνολο καταγράφει αντίστοιχα 14,6%, 15,5%, 16,5%, 20,3% και 22%. Πρόκειται για μια σειρά επιδόσεων που δείχνει ότι η εκπομπή έχει κατορθώσει να δημιουργήσει σχέση και με ένα κομμάτι του κοινού που παραδοσιακά θεωρείται δυσκολότερο για την πρωινή ενημέρωση, χωρίς παράλληλα να περιορίζεται αποκλειστικά σε αυτό.

Χασαπόπουλος και Βούλγαρη λειτουργούν πια ως ένα καθιερωμένο τηλεοπτικό δίδυμο. Η μεταξύ τους εξοικείωση επιτρέπει παρεκκλίσεις, χιούμορ και προσωπικό σχολιασμό χωρίς να δημιουργείται η αίσθηση ότι εγκαταλείπεται πλήρως η ενημέρωση. Σε μια εποχή κατά την οποία ένα τηλεοπτικό στιγμιότυπο μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να μεταφερθεί από την τηλεόραση στα social media και από εκεί στα ενημερωτικά sites, αυτή η ικανότητα παραγωγής «στιγμών» αποτελεί αναμφίβολα ένα από τα ισχυρά χαρακτηριστικά της εκπομπής.

«Ώρα Ελλάδος»: Η έντιμη επιλογή του OPEN

Διαφορετικό δρόμο ακολουθεί η «Ώρα Ελλάδος». Ο Γιάννης Κολοκυθάς και ο Μάνος Νιφλής συνεχίζουν την ενημερωτική παράδοση που έχει δημιουργήσει το OPEN στη συγκεκριμένη ζώνη, χωρίς την ανάγκη να παρουσιάσουν την εκπομπή τους ως κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό που είναι. Η «Ώρα Ελλάδος» είναι, με αυτή την έννοια, η έντιμη επιλογή της πρωινής ενημέρωσης. Δεν επιχειρεί να επανεφεύρει το είδος ούτε να δημιουργεί καθημερινά τηλεοπτικά γεγονότα. Επενδύει στη ροή της επικαιρότητας, στη δημοσιογραφική συζήτηση και στην παρουσία δύο ανθρώπων που μπορούν να διαχειριστούν την πληροφορία χωρίς να χρειάζεται να μετατρέψουν κάθε θέμα σε τηλεοπτική σύγκρουση.

Τα ποσοστά της δείχνουν επίσης συγκεκριμένο προφίλ κοινού. Στο σύνολο έχει καταγράψει 15,4%, 12,1%, 11%, 12,2%, 14,9% και 13%, ενώ στο δυναμικό 7,3%, 8,9%, 7,3%, 4,6%, 6,7% και 12,3%. Η εικόνα είναι περισσότερο ευμετάβλητη στις νεότερες ηλικίες, με την τελευταία επίδοση του 12,3% να ξεχωρίζει αισθητά από τις προηγούμενες. Αντίθετα, στο σύνολο υπάρχει μεγαλύτερη συνέπεια. Και αυτή ίσως είναι η σημαντικότερη πρώτη ένδειξη για την εκπομπή: διαθέτει ένα κοινό που την αναγνωρίζει και επιστρέφει σε αυτήν. Για έναν σταθμό όπως το OPEN, ωστόσο, η διατήρηση μιας διακριτής και αναγνωρίσιμης ενημερωτικής ταυτότητας σε μια τόσο ανταγωνιστική ζώνη αποτελεί σημαντικό στοιχείο.

Το δύσκολο στοίχημα του νέου «Καλημέρα Ελλάδα»

Η περίπτωση του ΑΝΤ1 είναι διαφορετική. Το «Καλημέρα Ελλάδα» δεν είναι απλώς ο τίτλος μιας πρωινής ενημερωτικής εκπομπής. Είναι ένα από τα ιστορικότερα brands της ιδιωτικής τηλεόρασης και ακριβώς γι’ αυτό κάθε αλλαγή του κουβαλά ένα βάρος που δεν έχουν οι υπόλοιπες προτάσεις της ζώνης. Με τον Άκη Παυλόπουλο και τον Βασίλη Χιώτη, ο ΑΝΤ1 επιχειρεί μία ακόμη επανεκκίνηση και, ουσιαστικά, προσπαθεί να ξαναχτίσει τη σχέση του «Καλημέρα Ελλάδα» με το κοινό. Η επιλογή των δύο δημοσιογράφων παρουσιάζει ενδιαφέρον. Πρόκειται για ένα ομολογουμένως ωραίο δίδυμο, με δύο διαφορετικές προσωπικότητες που μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά. Στις πρώτες εκπομπές, ωστόσο, είναι εμφανές ότι ακόμη αναζητούν τον κοινό τους βηματισμό — κάτι απολύτως αναμενόμενο για δύο ανθρώπους που μόλις ξεκινούν μια καθημερινή, πολύωρη τηλεοπτική συνύπαρξη.

Τα πρώτα ποσοστά δείχνουν παράλληλα το μέγεθος της πρόκλησης. Στα πρώτα δείγματα όπου το «Καλημέρα Ελλάδα» εμφανίζεται στους πίνακες, κινείται στο δυναμικό με 12,2%, 6,5%, 7%, 7% και 8,4%, ενώ στο σύνολο καταγράφει 8,6%, 5,7%, 7,4%, 7,2% και 8,3%. Η εκκίνηση καταγράφει απόσταση από τους βασικούς ανταγωνιστές, αλλά θα ήταν βιαστικό να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα σε μια τόσο πρώιμη φάση. Άλλωστε εδώ δεν κρίνεται μόνο ένα νέο παρουσιαστικό δίδυμο. Κρίνεται η δυνατότητα ενός ιστορικού τίτλου να επανασυστήσει τον εαυτό του σε μια αγορά που στο μεταξύ έχει αλλάξει. Οι ανταγωνιστές έχουν δημιουργήσει σταθερές συνήθειες, τα κοινά έχουν μετακινηθεί και η πρωινή ενημέρωση είναι πλέον πολύ διαφορετική από εκείνη πάνω στην οποία οικοδομήθηκε η ιστορία του «Καλημέρα Ελλάδα».

Ο Παυλόπουλος και ο Χιώτης χρειάζονται χρόνο ώστε να αποκτήσουν τον αυτοματισμό που διαθέτουν ήδη τα περισσότερο δοκιμασμένα δίδυμα του ανταγωνισμού. Το κρίσιμο για τον ΑΝΤ1 δεν είναι επομένως μόνο εάν μια ημέρα θα καταγράψει 7% και κάποια άλλη ένα διψήφιο ποσοστό, αλλά εάν μέσα στις επόμενες εβδομάδες αρχίσει να δημιουργείται μια σταθερή ανοδική βάση και, κυρίως, μια νέα σχέση εμπιστοσύνης με τον τηλεθεατή.

Η δεύτερη μάχη της ενημέρωσης μετά τις 10

Η ενημερωτική κούρσα, βέβαια, δεν ολοκληρώνεται με το τέλος των πολύ πρωινών εκπομπών. Μετά τις 10.00, ο ανταγωνισμός συνεχίζεται με δύο προτάσεις που ακολουθούν διαφορετικούς δρόμους και επιχειρούν να διατηρήσουν το ενδιαφέρον ενός κοινού που έχει ήδη περάσει αρκετές ώρες μπροστά στην τηλεοπτική ενημέρωση.

Οι «Αταίριαστοι» του ΣΚΑΪ, με τον Γιάννη Ντσούνο και τον Χρήστο Κούτρα, συνεχίζουν ακάθεκτοι το εναλλακτικό ενημερωτικό μοντέλο που έχουν πλέον καταφέρει να κάνουν απολύτως δικό τους. Η επικαιρότητα παραμένει στο επίκεντρο, αλλά η εκπομπή δεν φοβάται το χιούμορ, τον αυτοσαρκασμό ή την περισσότερο ανάλαφρη αντιμετώπιση ενός θέματος όταν η περίσταση το επιτρέπει. Η πολυετής τηλεοπτική συνύπαρξη των δύο δημοσιογράφων έχει δημιουργήσει έναν αυτοματισμό που δύσκολα κατασκευάζεται: ο ένας γνωρίζει πότε να αφήσει χώρο στον άλλον και η εκπομπή μπορεί να αλλάξει τόνο χωρίς να χάνει την ενημερωτική της ταυτότητα. Οι πρώτες μετρήσεις επιβεβαιώνουν τη δυναμική τους, με την εκπομπή να καταγράφει στα δείγματα που εξετάζουμε ποσοστά που φτάνουν ακόμη και πάνω από το 20% στο σύνολο. Η εικόνα δείχνει μεγαλύτερη δύναμη στο σύνολο του κοινού, χωρίς όμως οι «Αταίριαστοι» να χάνουν την επαφή τους με το δυναμικό. Κυρίως, διαθέτουν κάτι που στην καθημερινή τηλεόραση αποκτάται μόνο με τον χρόνο: ξεκάθαρη ταυτότητα και ένα κοινό που γνωρίζει ακριβώς τι θα συναντήσει όταν τους επιλέξει.

Στο OPEN, το «10 Παντού» με τον Νίκο Στραβελάκη και την Κατερίνα Παπακωστοπούλου επιχειρεί από την πλευρά του να συνεχίσει τη σημαντική πορεία που έχει δημιουργήσει ο σταθμός στην καθημερινή ενημέρωση. Η πρώτη εικόνα είναι θετική ως προς το συνολικό τηλεοπτικό αποτέλεσμα, παρότι η συνύπαρξη των δύο παρουσιαστών δεν έδειξε εξαρχής την απόλυτη χημεία που απαιτεί ένα καθημερινό ζωντανό πρόγραμμα. Η απουσία του Νίκου Στραβελάκη για κάποιες ημέρες, με τον Αντώνη Κρητικό να τον αντικαθιστά, έφερε επιπλέον μια αλλαγή ισορροπιών σε μια εκπομπή που βρίσκεται ακόμη στη διαδικασία διαμόρφωσης του ρυθμού της. Παρά τις αλλαγές αυτές, το «10 Παντού» παρουσιάζει ένα καλό πρώτο αποτέλεσμα.

Οι πρώτες ημέρες δείχνουν τις αφετηρίες, όχι τον τερματισμό

Η πρώτη εικόνα της σεζόν έχει τελικά μεγαλύτερο ενδιαφέρον από μια απλή κατάταξη ποσοστών. Το «Σήμερα» δείχνει πόσο ισχυρή παραμένει η δύναμη της συνήθειας και η σύνδεση του ΣΚΑΪ με ένα παραδοσιακό ενημερωτικό κοινό. Το «Κοινωνία Ώρα MEGA» αποδεικνύει ότι η πρωινή ενημέρωση μπορεί να αποκτήσει πιο εξωστρεφή και καθαρά τηλεοπτικά χαρακτηριστικά, προσεγγίζοντας παράλληλα με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα το δυναμικό κοινό. Η «Ώρα Ελλάδος» εξακολουθεί να υπηρετεί με συνέπεια μια κλασικότερη δημοσιογραφική πρόταση, ενώ το «Καλημέρα Ελλάδα» βρίσκεται στην αρχή μιας διαδικασίας επαναπροσδιορισμού που θα χρειαστεί χρόνο για να κριθεί.

Λίγο αργότερα, οι «Αταίριαστοι» δείχνουν την αξία που μπορεί να αποκτήσει ένα τηλεοπτικό δίδυμο όταν η χημεία και η ταυτότητά του έχουν δοκιμαστεί στον χρόνο, ενώ το «10 Παντού» βρίσκεται μπροστά στη δική του πρόκληση: να σταθεροποιήσει τη φόρμα και τη σχέση των προσώπων του και να συνεχίσει την παρουσία του OPEN στους πίνακες τηλεθέασης.

Το βέβαιο είναι ότι η πρωινή ενημέρωση δεν αποτελεί πια ένα ενιαίο τηλεοπτικό προϊόν. Κάτω από την ίδια γενική ταμπέλα συνυπάρχουν διαφορετικές αντιλήψεις για το τι σημαίνει ενημέρωση το πρωί, διαφορετικοί τόνοι, διαφορετικές τηλεοπτικές ταχύτητες και, όπως αποδεικνύουν οι μετρήσεις, διαφορετικά κοινά. Οι πρώτες ημέρες δεν γράφουν το αποτέλεσμα μιας σεζόν. Δείχνουν όμως τις αφετηρίες της και αυτές φέτος παρουσιάζουν περισσότερο ενδιαφέρον από όσο θα μπορούσε να υποθέσει κανείς κοιτάζοντας απλώς ποιος βρέθηκε πρώτος σε έναν ημερήσιο πίνακα τηλεθέασης.

Σαββατοκύριακο: Η ενημέρωση αλλάζει πρόσωπα, όχι ένταση

Το Σαββατοκύριακο η πρωινή ενημέρωση αποκτά διαφορετικούς πρωταγωνιστές, με τις πρώτες ημέρες να δείχνουν ήδη μια αρκετά ανταγωνιστική εικόνα. Στην early morning ζώνη, το «MEGA Σαββατοκύριακο» κινήθηκε στο 14,2% και 12,9% στο δυναμικό κοινό και στο 15,9% και 18,3% στο σύνολο, ενώ το «Καλημέρα» του ΣΚΑΪ επιβεβαίωσε την ιδιαίτερη δύναμη του σταθμού στο σύνολο, με 9,8% και 11,4% στο δυναμικό και 17% και 19,2% στο σύνολο. Το «Τώρα Μαζί» του OPEN κατέγραψε αντίστοιχα 8,8% και 10,3% στο δυναμικό και 14,1% και 13% στο σύνολο.

Αργότερα, το «Σαββατοκύριακο με τον Μάνεση» ξεκίνησε με 12% και 17,5% στο δυναμικό και 16,5% και 18,6% στο σύνολο, παρουσιάζοντας αισθητή άνοδο τη δεύτερη ημέρα στις νεότερες ηλικίες. Απέναντί του, το «Ρεπορτάζ στις 10» του ΣΚΑΪ κατέγραψε 10,4% και 13,8% στο δυναμικό και 15,5% και 19% στο σύνολο, ενώ στην πρεμιέρα του το «Μια Ελλάδα Παρέα» του OPEN ξεκίνησε με 4,4% στο δυναμικό και 6,5% στο σύνολο. Δύο ημέρες ασφαλώς δεν αρκούν για συμπεράσματα, δείχνουν όμως ότι και το Σαββατοκύριακο η πρωινή ενημέρωση παραμένει μια ζώνη ισχυρών συνηθειών, στην οποία οι μετακινήσεις του κοινού μπορούν να αλλάξουν αισθητά την εικόνα από τη μία ημέρα στην άλλη.