Υπουργείο Παιδείας: Την αποκοπή της, διαρκούς πορείας αυξανόμενης απόκλισης από τον μέσο όρο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) στις εξετάσεις του Διεθνούς Προγράμματος για την Αξιολόγηση των Μαθητών (Programme for International Student Assessment – PISA) «έδειξαν» τα αποτελέσματα της έρευνας για το 2025, που παρουσιάστηκαν σήμερα, Τρίτη (8/9).
Ειδικότερα, οι επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών είναι κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΑΣΑ, ωστόσο η εικόνα δε είναι ίδια σε όλους τους τομείς.
Σύμφωνα με την παρουσίαση του υπουργείου Παιδείας, για πρώτη φορά μετά από δέκα χρόνια ανακόπτεται η συνεχής διεύρυνση της απόστασης της Ελλάδας από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ στα Μαθηματικά καταγράφεται τάση σύγκλισης. Στην έρευνα συμμετείχαν 6.858 μαθητές από 229 σχολεία της χώρας, καλύπτοντας το 95% του πληθυσμού-στόχου, δηλαδή περίπου 101.850 15χρονους. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό συμμετοχής της Ελλάδας από το 2000. Οι μαθητές αξιολογήθηκαν στις Φυσικές Επιστήμες, που ήταν το κύριο αντικείμενο της φετινής έρευνας, στα Μαθηματικά, στην Κατανόηση Κειμένου και, για πρώτη φορά, στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα.
Σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα του 2022, οι Έλληνες μαθητές σημείωσαν πτώση και στα τρία βασικά πεδία. Στα Μαθηματικά η επίδοση μειώθηκε κατά 6 μονάδες. Η πτώση ήταν μικρότερη από εκείνη που καταγράφηκε στις χώρες του ΟΟΣΑ-23, όπου έφτασε τις 11 μονάδες, και στην Ε.Ε.-27, όπου έφτασε τις 12. Στις Φυσικές Επιστήμες η Ελλάδα έχασε 7 μονάδες, έναντι 5 μονάδων στον ΟΟΣΑ-23 και 5 στην Ε.Ε.-27. Στην Κατανόηση Κειμένου η πτώση ήταν μεγαλύτερη, φτάνοντας τις 16 μονάδες. Αντίστοιχη μείωση, 16 μονάδων, καταγράφηκε στον ΟΟΣΑ-23, ενώ στην Ε.Ε.-27 η πτώση έφτασε τις 18 μονάδες.
Σ. Ζαχαράκη: «Οι παρεμβάσεις που έχουν γίνει αρχίζουν να αποδίδουν»
«Η σημερινή εικόνα χρειάζεται καθαρή και υπεύθυνη ανάγνωση», υπογράμμισε η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη προλογίζοντας την παρουσίαση. Όπως ανέφερε, τα στοιχεία δείχνουν ότι «οι παρεμβάσεις που έχουν ήδη γίνει έχουν αρχίσει να αποδίδουν» και παράλληλα, ότι «η απόσταση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ παραμένει σημαντική».
«Αναγνωρίζουμε τις αδυναμίες, αξιοποιούμε τα θετικά και προχωρούμε με σχέδιο, τεκμηρίωση και μετρήσιμο αποτέλεσμα. Δεν προετοιμάζουμε τους μαθητές για μία εξέταση. Χτίζουμε τις γνώσεις και τις δεξιότητες που χρειάζονται για να κατανοούν, να σκέφτονται, να επιλύουν προβλήματα και να συμμετέχουν με αυτοπεποίθηση στη σύγχρονη ζωή», τόνισε η υπουργός Παιδείας.
Διαβάστε Επίσης
«Πίσω από κάθε ποσοστό και κάθε δείκτη υπάρχουν μαθητές και μαθήτριες, εκπαιδευτικοί και σχολικές κοινότητες. Γι’ αυτό τα αποτελέσματα αυτά δεν τα βλέπουμε ως μια απλή στατιστική αποτύπωση, αλλά ως μια ευθύνη απέναντι σε κάθε παιδί που πρέπει να έχει τη δυνατότητα να κατανοεί, να προχωρά και να συμμετέχει», συμπλήρωσε.
Η κα. Ζαχαράκη μίλησε για τις παρεμβάσεις του υπουργείου Παιδείας για την υποστήριξη της εκπαιδευτικής κοινότητας, κάνοντας αναφορά στα 51 νέα και επικαιροποιημένα Προγράμματα Σπουδών και το Πολλαπλό Βιβλίο, την Ψηφιακή Τράπεζα Θεμάτων Skills4Life που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, με δραστηριότητες στα Μαθηματικά, στις Φυσικές Επιστήμες και στην Κατανόηση Κειμένου, οι οποίες, όπως είπε, «συνδέουν τη σχολική γνώση με πραγματικά προβλήματα και καλλιεργούν την εφαρμογή, τον συλλογισμό και την επίλυση προβλημάτων».
Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν επιμορφώσεις εκπαιδευτικών για τις εξετάσεις της PISA, ενώ εν όψει της επόμενης PISA το 2029, θα υλοποιηθεί το πρόγραμμα οικονομικού εγγραμματισμού, FINstart, για 40.000 μαθητές, παράλληλα με την ενίσχυση του μαθήματος των Οικονομικών στη Γ΄ Γυμνασίου.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι προηγήθηκε και η ενίσχυση των ψηφιακών υποδομών των σχολείων που συμμετείχαν στις εξετάσεις και η θέσπιση αποζημίωσης των εκπαιδευτικών, που συμμετείχαν στη διαδικασία.
Ακόμη, το ΙΕΠ συνεχίζει τις Εθνικές Εξετάσεις Διαγνωστικού Χαρακτήρα για τη ΣΤ΄ Δημοτικού και τη Γ΄ Γυμνασίου, στη Νεοελληνική Γλώσσα, στην Κατανόηση Κειμένου και στα Μαθηματικά. Όπως ανέφερε η κα. Ζαχαράκη, το επόμενο βήμα θα είναι η πρώτη οργανωμένη εθνική αξιολόγηση της ανάπτυξης δεξιοτήτων από το Νηπιαγωγείο έως το Λύκειο, συμπεριλαμβανομένης της Ειδικής Αγωγής, με χρηματοδότηση 539.400 ευρώ.
Υπενθύμισε, τέλος, ότι η Ελλάδα συμμετέχει στην TALIS, τη διεθνή έρευνα του ΟΟΣΑ για την καθημερινότητα και τις ανάγκες των εκπαιδευτικών, με συμμετοχή 246 Γυμνασίων.
Για πρώτη φορά ανακόπτεται η απόσταση από τον ΟΟΣΑ
Παρά την πτώση, το υπουργείο Παιδείας στέκεται σε ένα διαφορετικό στοιχείο των αποτελεσμάτων. Για πρώτη φορά την τελευταία δεκαετία, η Ελλάδα ανακόπτει τη συνεχή πορεία απομάκρυνσής της από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της Ε.Ε.-27. Η τάση είναι περισσότερο εμφανής στα Μαθηματικά, όπου η πτώση των Ελλήνων μαθητών ήταν αισθητά μικρότερη από εκείνη του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ελληνικές επιδόσεις έχουν φτάσει στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Η απόσταση παραμένει, αλλά δεν διευρύνεται πλέον με τον ρυθμό που καταγραφόταν τα προηγούμενα χρόνια.
47η η Ελλάδα στα ψηφιακά προβλήματα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα, ένα πεδίο που εξετάστηκε για πρώτη φορά στην PISA το 2025. Οι Έλληνες μαθητές συγκέντρωσαν κατά μέσο όρο 461 μονάδες, έναντι 500 μονάδων στον ΟΟΣΑ. Με αυτή την επίδοση, η Ελλάδα βρέθηκε στην 47η θέση μεταξύ των 91 χωρών και οικονομιών που συμμετείχαν στην έρευνα. Η συγκεκριμένη εξέταση αξιολογεί την ικανότητα των μαθητών να αντιμετωπίζουν προβλήματα μέσα σε ψηφιακά περιβάλλοντα και να χρησιμοποιούν πληροφορίες και εργαλεία προκειμένου να βρουν λύσεις.
Ένα στα έξι σχολεία κοντά ή πάνω από τον μέσο όρο
Τα αποτελέσματα της PISA αποκαλύπτουν παράλληλα μεγάλες διαφορές μεταξύ των ελληνικών σχολείων. Από τα 229 σχολεία που συμμετείχαν, περίπου 38, δηλαδή σχεδόν ένα στα έξι, παρουσίασαν στα επιμέρους αντικείμενα επιδόσεις από πολύ υψηλότερες έως κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Από αυτά τα 38 σχολεία, τα 32 ήταν δημόσια. Το στοιχείο δείχνει ότι η εικόνα δεν είναι ενιαία σε ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα και ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές στις επιδόσεις από σχολείο σε σχολείο.
Απουσίες, καθυστερήσεις και προβλήματα πειθαρχίας
Στην Ελλάδα οι απουσίες από το σχολείο και τα μαθήματα, καθώς και οι καθυστερήσεις των μαθητών, εμφανίζονται συχνότερα σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Σύμφωνα με την παρουσίαση των αποτελεσμάτων, τα φαινόμενα αυτά έχουν επιδεινωθεί κατά την τελευταία δεκαετία και συνδέονται με χαμηλότερες σχολικές επιδόσεις. Αντίθετα, τα σοβαρότερα περιστατικά παραβατικότητας παραμένουν σε χαμηλότερα επίπεδα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Ο σχολικός εκφοβισμός βρίσκεται περίπου στα ίδια επίπεδα με τον μέσο όρο του Οργανισμού, ενώ σε σχέση με το 2022 έχει βελτιωθεί τόσο το αίσθημα ασφάλειας των μαθητών όσο και το αίσθημα ότι ανήκουν στη σχολική κοινότητα.
4.500 laptops στα σχολεία που συμμετείχαν
Για τη διεξαγωγή της PISA 2025, τα σχολεία του ελληνικού δείγματος ενισχύθηκαν με 4.500 φορητούς υπολογιστές και 2.500 ακουστικά. Παράλληλα, θεσμοθετήθηκε αποζημίωση για τους 549 εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν στη διοργάνωση της έρευνας και δημιουργήθηκε η πλατφόρμα Skills4Life με ασκήσεις τύπου PISA, ώστε μαθητές και σχολεία να εξοικειωθούν με τη λογική των θεμάτων. Συνολικά στην PISA 2025 συμμετείχαν 765.000 μαθητές από 91 χώρες και οικονομίες, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν περίπου 33 εκατομμύρια μαθητές σε όλο τον κόσμο. Σε 22 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, εξετάστηκε επίσης η ικανότητα των μαθητών στα Αγγλικά. Τα αποτελέσματα αυτού του μέρους της έρευνας θα ανακοινωθούν τον Μάιο του 2027.
Τι δείχνει η PISA για τους μαθητές σε όλο τον κόσμο
Η πτώση των επιδόσεων δεν αποτελεί μόνο ελληνικό πρόβλημα. Τα αποτελέσματα της PISA 2025 δείχνουν ότι οι μαθητές δυσκολεύονται όλο και περισσότερο σε βασικές δεξιότητες σε πολλές χώρες. Στις χώρες του ΟΟΣΑ, ένας στους πέντε 15χρονους έχει πλέον χαμηλές επιδόσεις και στα τρία βασικά πεδία, δηλαδή στις Φυσικές Επιστήμες, στα Μαθηματικά και στην Κατανόηση Κειμένου. Το 2022 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 16%. Ιδιαίτερα μεγάλη είναι η πτώση στην ανάγνωση. Από το 2015 έως το 2025, η μέση επίδοση των μαθητών στις χώρες του ΟΟΣΑ μειώθηκε κατά 28 μονάδες, διαφορά που αντιστοιχεί περίπου σε ενάμιση χρόνο μάθησης. Στα Μαθηματικά η πτώση έφτασε τις 22 μονάδες μέσα στην ίδια δεκαετία, διαφορά που αντιστοιχεί σε περισσότερο από έναν χρόνο μάθησης. Οι Φυσικές Επιστήμες εμφανίζουν μεγαλύτερη αντοχή, ωστόσο και εκεί η μέση επίδοση στον ΟΟΣΑ μειώθηκε από τις 489 μονάδες το 2015 στις 482 το 2025.
Κινητά και οθόνες αποσπούν τους μαθητές
Η PISA 2025 καταγράφει και την επίδραση της ψηφιακής καθημερινότητας μέσα στις σχολικές αίθουσες. Περισσότεροι από ένας στους τέσσερις μαθητές, ποσοστό 28%, δηλώνουν ότι οι συμμαθητές τους αποσπώνται από ψηφιακές συσκευές στα περισσότερα ή σε όλα τα μαθήματα Φυσικών Επιστημών. Οι μαθητές που βρίσκονται σε τάξεις όπου υπάρχει συχνή ψηφιακή διάσπαση έχουν χαμηλότερες επιδόσεις, συμμετέχουν λιγότερο στη μαθησιακή διαδικασία και αισθάνονται μικρότερη σύνδεση με το σχολείο τους. Αντίθετα, σε σχολεία όπου υπάρχουν σαφείς κανόνες για τη χρήση των κινητών τηλεφώνων, είτε πρόκειται για απαγόρευση είτε για συγκεκριμένες οδηγίες, λιγότεροι μαθητές δηλώνουν ότι αποσπώνται από τις ψηφιακές συσκευές.
Τι έδειξε η PISA για την τεχνητή νοημοσύνη
Για πρώτη φορά η τεχνητή νοημοσύνη καταλαμβάνει σημαντικό μέρος της εικόνας που δίνει η PISA για τη ζωή των μαθητών. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η σχέση ανάμεσα στη χρήση AI και στις σχολικές επιδόσεις δεν είναι απλή. Οι μαθητές που δηλώνουν ότι δεν χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για συγκεκριμένες σχολικές εργασίες, όπως η συγγραφή κειμένων, έχουν καλύτερες επιδόσεις από εκείνους που τη χρησιμοποιούν. Ωστόσο, μεταξύ των μαθητών που χρησιμοποιούν συχνά εργαλεία AI, καλύτερες επιδόσεις εμφανίζουν εκείνοι που έχουν μάθει πώς να αξιολογούν την ποιότητα και την αξιοπιστία των απαντήσεων που παράγει η τεχνητή νοημοσύνη. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η τεχνολογία και η AI μπορούν να βοηθήσουν τη μάθηση όταν χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένο σκοπό και με μέτρο, αλλά όχι όταν αντικαθιστούν την προσπάθεια και την κατανόηση του ίδιου του μαθητή.
Οι χώρες που βρίσκονται στην κορυφή
Παρά τη γενικευμένη πτώση, ορισμένα εκπαιδευτικά συστήματα εξακολουθούν να καταγράφουν πολύ υψηλές επιδόσεις. Η Εσθονία, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Σιγκαπούρη, η Κινεζική Ταϊπέι και το Ηνωμένο Βασίλειο, μαζί με κινεζικές περιοχές που συμμετέχουν στην PISA, βρέθηκαν μεταξύ των δέκα καλύτερων εκπαιδευτικών συστημάτων και στα τρία βασικά πεδία: Φυσικές Επιστήμες, Μαθηματικά και Κατανόηση Κειμένου. Υπάρχουν μάλιστα χώρες που κατάφεραν να κινηθούν αντίθετα από τη γενική τάση. Η Τουρκία, η Σλοβακία, το Μαυροβούνιο, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αύξησαν το ποσοστό των μαθητών με πολύ υψηλές επιδόσεις στις Φυσικές Επιστήμες και ταυτόχρονα μείωσαν το ποσοστό εκείνων με χαμηλές επιδόσεις. Συνολικά στην PISA 2025 συμμετείχαν περισσότεροι από 760.000 15χρονοι από 91 χώρες και οικονομίες, αντιπροσωπεύοντας περίπου 33 εκατομμύρια μαθητές σε όλο τον κόσμο.
