Social media: Μπλόκο σε παιδιά κάτω των ετών 15 από την 1η Ιανουαρίου – Πώς θα γίνεται ο έλεγχος και ποιες πλατφόρμες αφορά

Στο επίκεντρο βρίσκεται η υποχρεωτική επαλήθευση της ηλικίας από τις πλατφόρμες, όπως το Instagram, το Facebook και το TikTok, με στόχο να περιοριστεί η έκθεση των ανηλίκων σε ακατάλληλο περιεχόμενο, διαδικτυακό εκφοβισμό και μηχανισμούς που ενισχύουν την υπερβολική χρήση. Η κυβέρνηση επιδιώκει, παράλληλα, να μεταφέρει το βάρος από την ατομική ευθύνη των γονέων στην ευθύνη των ίδιων των εταιρειών τεχνολογίας.

Η βασική πρόβλεψη του νομοσχεδίου είναι η απαγόρευση πρόσβασης ανηλίκων που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους στις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που παρέχονται από τις σχετικές πλατφόρμες. Για την εφαρμογή του μέτρου, οι εταιρείες θα υποχρεούνται να χρησιμοποιούν κατάλληλες, αναλογικές και αξιόπιστες μεθόδους επαλήθευσης της ηλικίας, αντί να αρκούνται στην ηλικία που δηλώνει ο χρήστης κατά την εγγραφή του.

Το κρίσιμο ερώτημα αφορά, ωστόσο, τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμόζεται ο έλεγχος στην πράξη, αλλά και το κατά πόσο θα μπορεί να παρακάμπτεται μέσω τεχνικών λύσεων, όπως τα εικονικά ιδιωτικά δίκτυα (VPN). Όπως ανέφερε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, εξετάζονται οι δυνατότητες που προσφέρουν τα διαθέσιμα εργαλεία, ενώ οι πλατφόρμες μπορούν να λαμβάνουν υπόψη και τη χώρα από την οποία συνδέεται ο χρήστης. Η χρήση VPN, πάντως, αποτελεί μία από τις προκλήσεις που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν κατά την εφαρμογή του μέτρου.

Οι κυρώσεις και το ευρωπαϊκό πλαίσιο

Συνέντευξη Τύπου με θέμα “Το νέο πλαίσιο ρυθμίσεων για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης” Στην συνέντευξη Τύπου συμμετέχουν ο Υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου. Η Συνέντευξη Τύπου πραγματοποιήθηκε στο Μποδοσάκειο Μεγάρο. (ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ / EUROKINISSI)

Στην παρουσίαση της νομοθετικής πρωτοβουλίας από τους αρμόδιους υπουργούς Επικρατείας, Άκη Σκέρτσο, Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου, σημειώθηκε το νομοσχέδιο αποτελείται από έξι άρθρα και έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι συμβατό με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, ιδίως με την Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA) και τις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές.

Η εποπτεία και η επιβολή των κανόνων συνδέονται με τον ευρωπαϊκό μηχανισμό της DSA, με ρόλο για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και, όπου προβλέπεται, τις αρμόδιες αρχές της χώρας εγκατάστασης κάθε πλατφόρμας, σε συνεργασία με την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων.

Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης υπογράμμισε ότι οι πλατφόρμες έχουν υποχρέωση να ταυτοποιούν την ηλικία των χρηστών, επισημαίνοντας ότι ενδεχόμενη προσφυγή στη Δικαιοσύνη μπορεί να οδηγήσει σε αξιώσεις αποζημίωσης. Οι συγκεκριμένες συνέπειες θα πρέπει να αποσαφηνιστούν με βάση τις τελικές διατάξεις και το ισχύον ευρωπαϊκό και εθνικό δίκαιο.

Τα στοιχεία για τον ψηφιακό εθισμό

Η κυβερνητική παρέμβαση στηρίζεται στην αυξανόμενη ανησυχία για τις επιπτώσεις της υπερβολικής χρήσης των social media στην ψυχική υγεία και την καθημερινότητα των παιδιών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν:

• 1 στους 4 εφήβους εμφανίζουν δυσφορία όταν προσωπικές πληροφορίες τους κοινοποιούνται στο διαδίκτυο χωρίς τη συναίνεσή τους.
• Το 17% των παιδιών ηλικίας 11-15 ετών υπήρξαν θύματα διαδικτυακής παρενόχλησης την περίοδο 2021-2022.
• Το 23% των 15χρονων δηλώνουν ότι αισθάνονται νευρικοί ή ανασφαλείς χωρίς πρόσβαση στο κινητό τους.
• Το 20% των 15χρονων παραμελούν άλλες σημαντικές δραστηριότητες, όπως ο αθλητισμός και τα χόμπι, εξαιτίας των social media.

Παράλληλα, ο υπουργός Υγείας ανέφερε ότι περισσότεροι από τους μισούς μαθητές ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην ηλικία των 10-12 ετών, ενώ ένας στους τέσσερις δηλώνει, σύμφωνα με έρευνα που επικαλέστηκε, ότι κάνει υπερβολική χρήση.

Από την ατομική στην εταιρική ευθύνη

Ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, έκανε λόγο για «ψηφιακή ασυμμετρία», περιγράφοντας τη σχέση ανάμεσα στις πανίσχυρες πλατφόρμες, οι οποίες αξιοποιούν αλγορίθμους για να προτείνουν περιεχόμενο βάσει των προτιμήσεων των χρηστών, και στα παιδιά, που δεν διαθέτουν πάντα την ωριμότητα να ελέγξουν τον χρόνο που περνούν online.

Όπως τόνισε, στόχος είναι να μεταφερθεί το βάρος από την ατομική ευθύνη των γονέων στην εταιρική ευθύνη και στη θέσπιση σαφών κανόνων. Η πρωτοβουλία, πρόσθεσε, έρχεται σε συνέχεια άλλων μέτρων προστασίας των ανηλίκων, όπως οι δράσεις κατά του σχολικού εκφοβισμού και η πλατφόρμα stopbullying.gov.gr, καθώς και το SafeYouth.