Σημαντικός οικισμός της νεότερης νεολιθικής περιόδου (5300 - 4500 π.Χ.), με θέα τη «κοιλάδα του Στρυμόνα», τη λίμνη που συνέδεε το Αιγαίο με τα Βαλκάνια, ήταν η Τούμπα Σερρών, σύμφωνα με πρόσφατες αρχαιολογικές έρευνες.
Ο πληθυσμός του συγκεκριμένου οικισμού βασιζόταν στη γεωργία και την κτηνοτροφία, ενώ υπάρχουν ενδείξεις για εξειδίκευση σε υλικές παραγωγές και ανταλλαγές μεγάλων αποστάσεων. Η φετινή ανασκαφή επιβεβαίωσε την ύπαρξη ενός μεγάλου τοίχου από ωμά πλιθιά που περιέβαλε το προϊστορικό χωριό, καθόριζε προφανώς τα όρια του κατοικημένου χώρου και ενδεχομένως το προστάτευε κατά κάποιο τρόπο. Πρόκειται για έργο μεγάλης κλίμακας που δείχνει σαφή κοινοτική οργάνωση και κοινό σχεδιασμό του συνόλου των κατοίκων. Το ενδιαφέρον της έρευνα επικεντρώθηκε επίσης σε ένα σημείο στο εσωτερικό του οικισμού, όπου εντοπίσθηκε τμήμα μιας κατοικίας και ένας μεγάλος φούρνος ίσως ειδικής χρήσης (πιθανώς για ψήσιμο κεραμικών σκευών).
Οι φετινές εργασίες του αρχαιολογικού προγράμματος πραγματοποιήθηκαν το χρονικό διάστημα 4 – 24 Ιουλίου 2024. Υπενθυμίζεται ότι πρόκειται για πενταετές πρόγραμμα (2021-2025), εγκεκριμένο από το υπουργείο Πολιτισμού, σε συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών με τη Βρετανική Σχολή Αθηνών. Θα ακολουθήσουν, κατά το χειμώνα και την επόμενη άνοιξη,φάσεις μελέτης του υλικού από ειδικούς επιστήμονες, για την καλύτερη κατανόηση των ευρημάτων και για την προετοιμασία της δημοσίευσης των αποτελεσμάτων της έρευνας. Σε συνεργασία με τον Δήμο Εμμανουήλ Παππά, εξετάζονται οι δυνατότητες δημιουργίας αρχαιολογικής έκθεσης που θα είναι επισκέψιμη για το κοινό.
Η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών Δρ. Δημητρία Μαλαμίδου, ο καθηγητής Nicolas Zorzin από το Εθνικό Πανεπιστήμιο Cheng Kung (Ταϊβάν) και ο καθηγητής James Taylor από το πανεπιστήμιο του York (Μεγάλη Βρετανία), εργάσθηκαν με την πολυεθνική ομάδα τους στο πεδίο και στο εργαστήριο που φιλοξενείται στο παλιό Δημοτικό σχολείο. Στην ομάδα συμμετείχαν ειδικοί ψηφιακών εφαρμογών από το πανεπιστήμιο του Lund (Σουηδία) και εξειδικευμένοι συνεργάτες κοινωνικών μέσων και διάχυσης της πληροφορίας από το UCL (Μεγάλη Βρετανία).
