Ηλεκτρικά πατίνια: Οι νομικές παγίδες και ο γρίφος της αποζημίωσης σε περίπτωση τροχαίου

Σε διαρκή βάση, ακόμη και στις πλέον πολυσύχναστες λεωφόρους, παρατηρούμε συνεχώς ηλεκτρικά πατίνια να κινούνται ανάμεσα στα αυτοκίνητα, πολλές φορές ακόμη και από ανήλικα παιδιά, που δεν έχουν διδαχθεί καν τους κανόνες του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.

Το πρόβλημα εμφανίζεται όλο και συχνότερα, με την πρόκληση τροχαίων ατυχημάτων να είναι, δυστυχώς, καθημερινό φαινόμενο.  Αντίστοιχα, τεράστια προβλήματα προκαλούνται και από το γεγονός ότι οι οδηγοί των πατινιών, αμέσως μόλις ολοκληρώσουν τη διαδρομή τους, παρατούν τα πατίνια πάνω στα πεζοδρόμια, μπροστά σε ράμπες αναπήρων, σε σημεία όπου απαγορεύεται η στάθμευση και γενικώς προκαλούν ακόμη μεγαλύτερη επιβάρυνση σε έναν αστικό ιστό (ειδικά στην Αθήνα) ήδη αφόρητα επιβαρυμένο.

Μέτρα

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος έχουν ήδη συζητηθεί αρκετές λύσεις, με τον Δήμο Αθηναίων να ορίζει μια σειρά μέτρων τον Νοέμβριο του 2025, μεταξύ των οποίων η απαγόρευση να κινούνται τα ηλεκτρικά πατίνια σε δρόμους με όριο ταχύτητας μεγαλύτερο από 50 χλμ./ώρα. Παράλληλα, αποφασίστηκε η απαγόρευση της χρήσης τους σε πεζοδρόμια, πεζόδρομους, πάρκα και άλση.

Ωστόσο, τα μέτρα αυτά προς το παρόν δεν έχουν δείξει να περιορίζουν το πρόβλημα, κυρίως λόγω των ελλείψεων στη νομοθεσία.  Οπως εξηγούν νομικοί, μέχρι σήμερα δεν υφίσταται ειδικό νομοθετικό πλαίσιο που να ρυθμίζει ειδικώς την κυκλοφορία των ηλεκτρικών πατινιών, όπως αντίστοιχα δεν υφίσταται πλήρης και σαφής ρύθμιση και για τα ποδήλατα, συνολικά για τα μέσα μικροκινητικότητας στο οδικό δίκτυο.

«Ελλείψει ειδικών διατάξεων, εφαρμόζονται κατ’ αναλογία γενικές διατάξεις του ΚΟΚ, οι οποίες επιχειρούν να καλύψουν το υφιστάμενο ρυθμιστικό κενό με τρόπο αποσπασματικό και, σε πολλές περιπτώσεις, παρωχημένο», σημειώνει ο δικηγόρος Ηλίας Σιδέρης.

«Ελλείψει ειδικών διατάξεων, εφαρμόζονται κατ’ αναλογία γενικές διατάξεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, οι οποίες επιχειρούν να καλύψουν το υφιστάμενο ρυθμιστικό κενό με τρόπο αποσπασματικό και, σε πολλές περιπτώσεις, παρωχημένο», αναφέρει ο δικηγόρος Ηλίας Σιδέρης.

Το νομικό αυτό κενό σημαίνει, κατ’ αρχάς, ότι καθίσταται δυσχερές να αποδοθεί ευθύνη για χρηματική αποζημίωση, στην περίπτωση πρόκλησης τροχαίου δυστυχήματος. Θεωρητικά, αρμόδιος να αποζημιώσει είναι ο υπαίτιος του τροχαίου: στην περίπτωση που υπάρχει όχημα ενοικιαζόμενο (όπως είναι το πατίνι, με την ευρεία έννοια), η ευθύνη αυτή βαραίνει και την ιδιοκτήτρια εταιρία.

Oμως, στα ηλεκτρικά πατίνια, με το που πληρώνει ο οδηγός με την κάρτα του μπορεί πλέον να χρησιμοποιήσει το «όχημα». Με την ενέργεια αυτή, ακόμη και αν δεν το γνωρίζει, ο οδηγός «συνομολογεί» ότι η εταιρία απαλλάσσεται και ότι όλη η ευθύνη για τυχόν αποζημίωση, σε περίπτωση τροχαίου δυστυχήματος, βαρύνει τον ίδιο τον οδηγό! Αυτός είναι ο κανόνας που ορίζουν οι εταιρίες ενοικίασης ηλεκτρικών πατινιών και, σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα, αυτό σημαίνει ότι η εταιρία δεν έχει καμία ευθύνη για ασφαλιστική κάλυψη. Aρα, χρήματα μπορεί κανείς να ζητήσει μόνο από τον οδηγό του πατινιού, εάν και εφόσον αυτός διαθέτει τα χρήματα για να αποζημιώσει.

«Το πρόβλημα καθίσταται εντονότερο όταν ο οδηγός είναι ανήλικος ή αλλοδαπός τουρίστας, οπότε η θεμελίωση και η πρακτική ικανοποίηση των αξιώσεων αποζημίωσης καθίστανται ιδιαιτέρως δυσχερείς, αν όχι αδύνατες», εξηγεί ο κ. Σιδέρης.

Ακόμη, όμως, και αν δεν φτάσουμε στην περίπτωση του τροχαίου, αλλά στο πραγματικά καθημερινό περιστατικό ενός πεζοδρομίου που έχει γίνει πια αδιάβατο από τα πατίνια, καταλήγουμε σε άλλης τάξης νομικό ζήτημα, εξίσου… ακανθώδες.

«Στην περίπτωση που ένα πατίνι έχει κλείσει τον δρόμο ή ένα πεζοδρόμιο, ο πρώτος που ευθύνεται για τη μη εύρυθμη λειτουργία της κυκλοφορίας και αυτός που οφείλει να αποζημιώσει είναι ο εκάστοτε δήμος», δηλώνει ο δικηγόρος Χάρης Σύψας.

«Στην περίπτωση που ένα πατίνι έχει κλείσει τον δρόμο ή ένα πεζοδρόμιο, ο πρώτος που ευθύνεται για τη μη εύρυθμη λειτουργία της κυκλοφορίας και αυτός που οφείλει να αποζημιώσει είναι ο εκάστοτε δήμος», μας αναφέρει ο νομικός Χάρης Σύψας. «Ωστόσο, στη συνέχεια ο δήμος μπορεί να στραφεί κατά της εταιρίας, εφόσον αυτή δεν έχει τηρήσει τις συμβατικές υποχρεώσεις της».

Ανακοίνωση

Τον περασμένο Νοέμβριο, η αρμόδια αντιδήμαρχος του Δήμου Αθηναίων, Μάρω Ευαγγελίδου, παράλληλα με τις ανακοινώσεις των μέτρων απαγόρευσης των πατινιών, ανακοίνωσε ότι σε περίπτωση που εντοπίζονται πατίνια σε ράμπες ΑμεΑ, ζώνες τυφλών κ.λπ. θα απομακρύνονται από τα συνεργεία του δήμου και, αν οι εταιρίες επιθυμούν, θα μπορούν να ζητούν αποζημίωση από τους πελάτες τους… Το κατά πόσο εφαρμόζεται το μέτρο αυτό είναι άγνωστο, με δεδομένο ότι πατίνια εντοπίζονται κάθε λεπτό σε αντικανονικές θέσεις.

Ο Δήμος Αθηναίων πρότεινε ακόμα να εφαρμοστεί μηχανισμός αυτόματης χρέωσης, ώστε «ο πελάτης να συνεχίζει να πληρώνει μέχρι να επιστρέψει το πατίνι στη σωστή θέση», καθώς και να εξοπλιστούν τα πατίνια με τσιπ εντοπισμού και κόφτες ταχύτητας, όπως προβλέπει η νομοθεσία.  Παρά τις εκκλήσεις, ωστόσο, δεν έχει υπάρξει μέχρι στιγμής κάποια μέριμνα από πλευράς των εταιριών, όσο παραμένουμε σε αυτήν τη νομική γκρίζα ζώνη, ως προς το πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία των πατινιών.  Μένει να δούμε εάν το νομοσχέδιο, που αναμένεται να ψηφιστεί την ερχόμενη άνοιξη, θα δώσει λύση σε όλα τα ζητήματα που έχουν προκύψει…