Φυτεύσεις υποβρύχιων κήπων Ποσειδωνίας – Τι λέει στον ΕΤ και το Eleftherostypos.gr ο διευθυντής του Ινστιτούτου Αρχιπέλαγος, Θοδωρής Τσιμπίδης

Τα λιβάδια Ποσειδωνίας, γνωστά και ως «πνεύμονες» της θάλασσας, παίζουν καθοριστικό ρόλο στην παραγωγή οξυγόνου, στην προστασία της ακτογραμμής από τη διάβρωση και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον κ. Τσιμπίδη, παραμένει όμως το αγκυροβόλιο από τα σκάφη καθώς ξεριζώνουν τα φυτά και ενώ υπάρχει θεσμικό πλαίσιο, αυτό δεν εφαρμόζεται στη χώρα, όπως γίνεται στην Κροατία ή στα νησιά της Ισπανίας.

Ερωτηθείς για το πώς εξελίσσονται σήμερα οι φυτεύσεις, αποκρίθηκε ότι πάνε καλά, ότι αυτές προστατεύονται και η ομάδα του «Αρχιπέλαγος» έχει φροντίσει να μην μπορούν στα σημεία που γίνονται να φτάσουν σκάφη – παρά μόνο επιστήμονες με τους οποίους συνεργάζονται.

Στο διαδικαστικό κομμάτι, ο διευθυντής του «Αρχιπέλαγος» επεσήμανε ότι οι φυτεύσεις γίνονται όλο τον χρόνο σε διάφορα βάθη και ότι τα ιζήματα πρέπει να έχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, επίσης πρέπει να βοηθούν και τα ρεύματα, δηλαδή να μην είναι πολλά αλλά ούτε λίγα, για να υπάρχει κυκλοφορία των νερών. «Στην ουσία πάμε στις ίδιες περιοχές που προϋπήρχαν οι Ποσειδωνίες αλλά αποξηλώθηκαν. Τα πολύ μικρά από σπόρους, τα προστατεύουμε γιατί πάνε τα ψάρια και τα τρώνε», είπε.

Ειδικότερα, η βιωσιμότητά τους εξαρτάται από τα θαλάσσια ρεύματα, την ποιότητα του ιζήματος, τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν κυρίως κατά τα πρώτα χρόνια ανάπτυξης, καθώς και από την αφθονία συγκεκριμένων φυτοφάγων ειδών πανίδας στην περιοχή. Τα λιβάδια Ποσειδωνίας χαρακτηρίζονται από εξαιρετικά αργούς ρυθμούς ανάπτυξης (περίπου 6cm/έτος), γεγονός που καθιστά την αποκατάστασή τους μια πρόκληση μακράς διάρκειας.

Από το 2018, το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος αναπτύσσει και εφαρμόζει πειραματικές και καινοτόμες τεχνικές υποβρύχιας φύτευσης, σε συνεργασία με επιστήμονες από κορυφαία πανεπιστήμια της Ευρώπης. Για τη φύτευση χρησιμοποιούνται θραύσματα Ποσειδωνίας που έχουν ξεριζωθεί από άγκυρες σκαφών και παραμένουν ζωντανά για σύντομο χρονικό διάστημα.

Μέσα από αυτή την πρωτοβουλία, το Αρχιπέλαγος στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: η προστασία της θάλασσας δεν είναι παιχνίδι εντυπώσεων αλλά απαιτεί σοβαρή, μακροχρόνια δέσμευση και επιστημονική προσέγγιση. Οι υποβρύχιοι κήποι της Ποσειδωνίας δεν είναι απλώς φυτεύσεις – είναι η ελπίδα για την αναγέννηση ενός μοναδικού οικοσυστήματος, που θα συνεχίσει να στηρίζει τη ζωή στη Μεσόγειο για τις επόμενες γενιές.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΤΙ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΤΑ ΛΙΒΑΔΙΑ ΤΗΣ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΣ

Τα υποθαλάσσια λιβάδια που σχηματίζει η Ποσειδωνία, συγκαταλέγονται στα πλέον παραγωγικά θαλάσσια οικοσυστήματα της Μεσογείου. Φιλοξενούν περισσότερα από 1.300 πανίδας και χλωρίδας, απορροφούν έως και 35 φορές περισσότερο άνθρακα από τα τροπικά δάση, ελευθερώνουν πολύτιμο οξυγόνο, έχουν δυνατότητα αποθήκευσης μεγάλων ποσοτήτων μικροπλαστικών ινών και θραυσμάτων, λειτουργούν ως «φυσικός φράχτης», αποτρέποντας τη διάβρωση των παραλιών, ενώ σε αυτά οφείλεται και η καθαρότητα των θαλασσών μας.

Η έρευνα, η προστασία και η ανάσχεση της καταστροφής των θαλάσσιων λιβαδιών Ποσειδωνίας, είναι βασικές προτεραιότητες του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος τα τελευταία 25 χρόνια. Με σειρά δράσεων, σε συνεργασία με διεθνή πανεπιστήμια και ερευνητικούς φορείς, χαρτογραφούνται οι εκτάσεις λιβαδιών Ποσειδωνίας σε διάφορες περιοχές των ελληνικών θαλασσών και παρακολουθείται η κατάσταση διατήρησής τους, αναπτύσσονται πρωτοποριακές μέθοδοι καταγραφής της ποσότητας άνθρακα που αποθηκεύουν, ενώ διενεργείται καινοτόμα έρευνα για τη μελέτη της λειτουργίας τους ως «συλλεκτών μικροπλαστικής ρύπανσης» (microplastic litter sinks). Τα τελευταία χρόνια υλοποιείται συστηματική επαναφύτευση υποθαλάσσιων κήπων Ποσειδωνίας με τη χρήση βιώσιμων τμημάτων του φυτού που ξεβράζονται στα ρηχά νερά, ως «μοσχευμάτων», ενώ προωθείται και η χρήση και εγκατάσταση αειφορικών αγκυροβολίων τουριστικών σκαφών σε περιοχές που υπάρχουν λιβάδια Ποσειδωνίας.

Τα διάφορα είδη θαλάσσιων λιβαδιών καλύπτουν < 0,2% του συνόλου του θαλάσσιου πυθμένα του πλανήτη. Ομως απορροφούν και συγκρατούν περίπου το 10% του συνόλου του άνθρακα που αποθηκεύεται στις θάλασσες και τους ωκεανούς του πλανήτη κάθε χρόνο, διεκδικώντας βασικό ρόλο στις προσπάθειες αντιμετώπισης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Επιπλέον, προσφέρουν υπηρεσίες οικοσυστήματος με υπολογίσιμη οικονομική αξία. Σύμφωνα με σχετική έρευνα, η αξία των αντίστοιχων υπηρεσιών των λιβαδιών Ποσειδωνίας εκτιμάται ότι φτάνει τα 150.000.000€/χλμ2. Επομένως, τα οφέλη από την προστασία και διατήρηση των λιβαδιών Ποσειδωνίας είναι πολλαπλά.