Έβερεστ: Ο συνωστισμός ορειβατών και το κόστος ανάβασης των 60.000 δολαρίων – Τι λέει στον ΕΤ ο υπεραθλητής Μάριος Γιαννάκου

Για χιλιάδες ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο αποτελεί εμμονή, προσωπικό στοίχημα, όνειρο ζωής και, ταυτόχρονα, μία από τις πιο ακριβές και επικίνδυνες αποστολές που μπορεί να επιχειρήσει ένας άνθρωπος. Από τον Απρίλιο μέχρι και τον Μάιο, όταν ανοίγει το επονομαζόμενο «καιρικό παράθυρο» και υπάρχουν οι κατάλληλες καιρικές συνθήκες στα Ιμαλάια, εκατοντάδες ορειβάτες από δεκάδες χώρες συγκεντρώνονται στο Νεπάλ, με μοναδικό στόχο να φτάσουν στα 8.849 μέτρα, την υψηλότερη κορυφή του κόσμου.

Φέτος, το ενδιαφέρον για το Εβερεστ έσπασε κάθε προηγούμενο ρεκόρ. Η κυβέρνηση του Νεπάλ εξέδωσε συνολικά 1.181 άδειες αναρρίχησης για κορυφές των Ιμαλαΐων σε ορειβάτες από 79 χώρες, αριθμός που αποτελεί τον μεγαλύτερο στην ιστορία της χώρας. Από αυτές, οι 494 αφορούσαν αποκλειστικά το Εβερεστ, επιβεβαιώνοντας ότι το διασημότερο βουνό του κόσμου εξακολουθεί να συγκεντρώνει τη συντριπτική πλειονότητα του διεθνούς ενδιαφέροντος.

Τα τελευταία χρόνια, πλήθος ορειβατών συνωστίζεται στην πορεία προς την κορυφή του Εβερεστ.

Η κορύφωση της φετινής ορειβατικής περιόδου ήρθε στις 20 Μαΐου, όταν 274 άνθρωποι κατάφεραν να φτάσουν στην κορυφή μέσα σε ένα μόνο 24ωρο από τη νεπαλέζικη πλευρά της διαδρομής. Βέβαια, δύο από αυτούς δεν κατάφεραν να επιστρέψουν ζωντανοί, ενώ συνολικά πέντε ορειβάτες έχουν χάσει τη ζωή τους φέτος εκεί. Η εικόνα εκατοντάδων ορειβατών να περιμένουν σε ουρές λίγα μέτρα πριν από την κορυφή επανέφερε με δραματικό τρόπο τη συζήτηση γύρω από τον υπερσυνωστισμό στο Εβερεστ και τους κινδύνους που δημιουργούνται στη λεγόμενη «ζώνη θανάτου», που είναι η περιοχή άνω των 8.000 μέτρων.

Σε αυτό το υψόμετρο, η ποσότητα οξυγόνου είναι τόσο περιορισμένη, ώστε ο ανθρώπινος οργανισμός αδυνατεί να λειτουργήσει φυσιολογικά. Η παρατεταμένη παραμονή μπορεί να προκαλέσει εξάντληση, υποξία, πνευμονικό ή εγκεφαλικό οίδημα, γι’ αυτό κάθε καθυστέρηση θεωρείται δυνητικά θανατηφόρα.

Ο Μάριος Γιαννάκου με την Ελευθερία Τόσιου, το 2020, στον Ολυμπο. 

Πολλά ρεκόρ

Ο αθλητής υπεραποστάσεων και ορειβάτης Μάριος Γιαννάκου είναι ο τελευταίος Ελληνας που ανέβηκε στο Εβερεστ το 2023 και γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει να κινείσαι σε αυτά τα υψόμετρα. Ο ίδιος έχει διακριθεί σε μερικούς από τους δυσκολότερους αγώνες υπεραποστάσεων παγκοσμίως, έχοντας συμμετάσχει στον αγώνα 150 χιλιομέτρων στην Αρκτική, στον υπερμαραθώνιο 270 χιλιομέτρων στην έρημο Αλ Μαρμούμ, στον αγώνα 250 χιλιομέτρων στη ζούγκλα της Κεντρικής Αμερικής και στον εξαντλητικό αγώνα 500 χιλιομέτρων στην Αρκτική Lapland Arctic Ultra.

Η ανάβασή του στο Εβερεστ ήταν, όπως λέει στον «Ε.Τ.», κάτι που κουβαλούσε μέσα του για χρόνια. «Το Εβερεστ, για εμένα, ήταν ένα παιδικό όνειρο. Επομένως, αποφάσισα να το επιχειρήσω την καλύτερη, για εμένα, χρονική στιγμή, καθώς πρέπει να ευθυγραμμιστούν πολλά πράγματα για να επιχειρήσεις κάτι τέτοιο», εξηγεί.

Στις 19 Μαΐου 2023, ανέβηκε στα 8.848 μέτρα, σε μία από τις πιο δύσκολες και φονικές ορειβατικές περιόδους των τελευταίων δεκαετιών. Η συνολική διάρκεια της αποστολής ξεπέρασε τους δύο μήνες, ενώ ο ίδιος και η ομάδα του μετέφεραν πίσω όλα τα απορρίμματά τους, θέλοντας να στείλουν μήνυμα οικολογικής συνείδησης για το μικρόκλιμα του βουνού, που βρίσκεται πλέον υπό σοβαρή πίεση.

Η απώλεια

Η πιο δύσκολη στιγμή για τον 34χρονο ορειβάτη ήταν η κατάβαση από την κορυφή, διότι τη χαρά της κατάκτησης ακολούθησε ο πόνος της απώλειας. «Η εμπειρία στο Εβερεστ μου άφησε ανάμικτα συναισθήματα, επειδή, αν και φτάσαμε και οι τέσσερις στην κορυφή, επιστρέψαμε πίσω οι τρεις. Οι στιγμές που σκέφτηκα να φύγω ήταν πάρα πολλές, αλλά ντρεπόμουν και μόνο στην ιδέα να κάνω πραγματικά πίσω. Μετά το τέλος αφιέρωσα αυτήν την προσπάθεια στην Ελλάδα και σε όλους τους Ελληνες όπου και αν βρίσκονται, στην οικογένειά μου, στην κοπέλα μου και στον Τζέισον, που κατάφερε να πατήσει την κορυφή, αλλά, δυστυχώς, δεν κατάφερε να γυρίσει».

Οι εικόνες που καταγράφονται πλέον σχεδόν κάθε χρόνο κοντά στην κορυφή του Εβερεστ προκαλούν ανησυχία ακόμη και σε έμπειρους ορειβάτες. Οι ουρές ανθρώπων σε εξαιρετικά στενά περάσματα, με θερμοκρασίες δεκάδων βαθμών κάτω από το μηδέν και περιορισμένο οξυγόνο, αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο ατυχημάτων.

«Το Εβερεστ, για εμένα, ήταν ένα παιδικό όνειρο», λέει στον «Ε.Τ.» ο Μάριος Γιαννάκου.

Χωρίς οξυγόνο

Ο Μάριος Γιαννάκου δεν κρύβει τον προβληματισμό του για όσα συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια στο βουνό. «Η συσσώρευση τόσου κόσμου σε αυτό το υψόμετρο μπορεί να δημιουργήσει πολλά προβλήματα, τα οποία ενδέχεται να αποβούν μοιραία. Δεν θα ξεχάσω την ιστορία του Ινδού φίλου μου, του Σαράντ, ο οποίος, το 2019, έχασε τη γυναίκα του από κάτι παρόμοιο, καθώς της τελείωσε το οξυγόνο στην κορυφή και δεν μπορούσε να απεγκλωβιστεί».

Το πρόβλημα του συνωστισμού συνδέεται άμεσα με το πολύ μικρό χρονικό καιρικό παράθυρο που επιτρέπει την τελική ανάβαση προς την κορυφή. Οι περισσότεροι ορειβάτες φτάνουν στο Base Camp στα μέσα Απριλίου και παραμένουν εκεί για εβδομάδες, προκειμένου να εγκλιματιστούν στο υψόμετρο. Από τα μέσα Μαΐου έως τις αρχές Ιουνίου επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τις λίγες ημέρες κατά τις οποίες οι άνεμοι μειώνονται και οι καιρικές συνθήκες γίνονται πιο διαχειρίσιμες.

ΠΑΝΑΚΡΙΒΟ ΣΠΟΡ

Μέχρι και… 300.000 δολ. το κόστος

Πίσω από κάθε προσπάθεια κατάκτησης του Εβερεστ κρύβεται μια τεράστια οικονομική βιομηχανία, αφού είναι μία από τις ακριβότερες αθλητικές αποστολές. Σύμφωνα με στοιχεία του Exped Review για το 2026, το μέσο κόστος μιας οργανωμένης αποστολής από τη νότια διαδρομή του Νεπάλ φτάνει στις 61.267 δολάρια, ενώ η ενδιάμεση τιμή διαμορφώνεται περίπου στις 54.995 δολάρια.

Οι οικονομικότερες αποστολές κινούνται μεταξύ 30.000-40.000 δολαρίων, συνήθως όμως με περιορισμένες παροχές και μικρότερη υποστήριξη ασφαλείας. Στον αντίποδα, υπάρχουν VIP αποστολές, που περιλαμβάνουν ιδιωτικούς οδηγούς, επιπλέον φιάλες οξυγόνου, ειδικές μεταφορές και εξατομικευμένες υπηρεσίες, με το συνολικό κόστος να ξεπερνά τις 150.000 ή ακόμη και τις 300.000 δολάρια.

Αύξηση τελών

Μεγάλο μέρος των χρημάτων αφορά τα κρατικά τέλη και τις άδειες αναρρίχησης. Η κυβέρνηση του Νεπάλ αύξησε φέτος το κόστος της απαιτούμενης άδειας ανάβασης στο Εβερεστ στις 15.000 δολάρια ανά άτομο, επιχειρώντας, αφενός, να αυξήσει τα κρατικά έσοδα και, αφετέρου, να περιορίσει την ακραία προσέλευση.

Ωστόσο, η αύξηση δεν φαίνεται να λειτούργησε αποτρεπτικά. Μαζί με τις ασφαλίσεις, τα logistics, τα τέλη σύνδεσης και τις αμοιβές προσωπικού, το ποσό που απαιτείται προτού καν ξεκινήσει ένας ορειβάτης την πορεία προς το Base Camp υπολογίζεται μεταξύ 24.500 και 30.000 δολαρίων.

Ιδιαίτερα δαπανηρή είναι και η χρήση οξυγόνου. Κάθε φιάλη κοστίζει περίπου 650 δολάρια και οι περισσότεροι ορειβάτες χρησιμοποιούν τουλάχιστον πέντε στην τελική προσπάθεια προς την κορυφή, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό πάνω από 3.250 δολάρια μόνο για οξυγόνο. Σε πιο απαιτητικές αποστολές, το επιπλέον οξυγόνο για τους οδηγούς μπορεί να αυξήσει περαιτέρω το κόστος κατά 4.000-10.000 δολάρια. Παράλληλα, ο εξοπλισμός μεγάλου υψομέτρου, τα αεροπορικά εισιτήρια, οι μεταφορές, η διαμονή και οι ασφαλίσεις προσθέτουν ακόμη 3.000-9.000 δολάρια ανά άτομο.

ΜΕΓΑΛΟ ΕΥΡΟΣ ΔΡΑΣΕΩΝ

Ο υπεραθλητής με το πλούσιο κοινωνικό έργο

Εκτός από την αθλητική πορεία του, ο Μάριος Γιαννάκου έχει συνδέσει το όνομά του και με κοινωνικές δράσεις. Τον Οκτώβριο του 2020, ανέβασε στην κορυφή του Ολύμπου την 22χρονη Ελευθερία Τόσιου, το πρώτο άτομο με παραπληγία που κατάφερε να φτάσει στην υψηλότερη κορυφή των Βαλκανίων, σε μια αποστολή που προβλήθηκε από τα διεθνή ΜΜΕ. Το καλοκαίρι του 2021, ηγήθηκε αποστολής του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη στον Αρκτικό Ωκεανό, με στόχο την καταγραφή των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης στην περιοχή.

Παράλληλα, δραστηριοποιείται ως motivational speaker, έχοντας μιλήσει δύο φορές σε συνέδρια TEDx, στο Παγκόσμιο Συνέδριο Antibullying και σε πολλές εταιρίες στην Ελλάδα. Ασχολείται, επίσης, με τη ζωγραφική, την ποίηση και τη συγγραφή, ενώ είναι αρθρογράφος στην ιστοσελίδα Εναλλακτική Δράση και στο περιοδικό «iRun». Για την αθλητική και την κοινωνική προσφορά του έχει βραβευθεί από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.

Πάντως, για τον Μάριο Γιαννάκου η ζωή μετά την κατάκτηση του Εβερεστ έχει αποκτήσει διαφορετικές προτεραιότητες. Οπως λέει, «ο στόχος μου πλέον είναι να περνώ χρόνο με την οικογένεια και τους φίλους μου στον Ολυμπο, καθώς κάθε εβδομάδα έχουμε αναβάσεις στο “βουνό των θεών” με άτομα που απευθύνονται σ’ εμάς. Επομένως, μπορώ να πω ότι στα 34 χρόνια μου έχω ρίξει λίγο τους ρυθμούς».