Ο γηρασμένος στόλος των τρακτέρ – Από τα 130.000 το 50% είναι άνω των 25 ετών [γραφήματα]

Σύμφωνα με πληροφορίες του ET Magazine του EleftherosTypos.gr, ο ρυθμός αυτός είναι ιδιαίτερα χαμηλός σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ξεπερνά το 5%, και σημαίνει ότι θα χρειαστούν περίπου 80 χρόνια για να ανανεωθεί πλήρως ο στόλος με τα σημερινά δεδομένα. Αυτό προκαλεί ανησυχία τόσο για την παραγωγικότητα όσο και για την ενεργειακή αποδοτικότητα της ελληνικής γεωργίας, καθώς ο υπάρχων εξοπλισμός είναι, σε μεγάλο βαθμό, παρωχημένος και μη τετρακίνητος.

Αδυναμία καταγραφής και ψηφιοποίησης στοιχείων

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ολοκληρωμένο, ψηφιοποιημένο σύστημα καταγραφής των τρακτέρ που εισάγονται, με αποτέλεσμα μόνο όσα μηχανήματα εκδίδουν άδεια κυκλοφορίας να υπολογίζονται επίσημα – και αυτά δεν αντιπροσωπεύουν το σύνολο της πραγματικής εικόνας. Ο ΣΕΑΜ διαθέτει αρχείο πωλήσεων από το 1957, αλλά η έλλειψη ενιαίου ψηφιακού μητρώου καθιστά δύσκολη την ακριβή αποτύπωση του στόλου.

Πραγματικός στόλος: Εκτιμήσεις και στρεβλώσεις

Με βάση τις εκτιμήσεις του ΣΕΑΜ, ο ενεργός στόλος γεωργικών ελκυστήρων στην Ελλάδα ανέρχεται σε περίπου 130.000 μηχανήματα. Ωστόσο, στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που χρησιμοποιούνται ευρύτερα περιλαμβάνουν και μηχανήματα όπως φρεζάκια ή τρακτέρ κήπου, τα οποία δεν χρησιμοποιούνται σε επαγγελματικές γεωργικές εργασίες, δημιουργώντας λανθασμένη εικόνα για την παραγωγική δυναμικότητα.

Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο:

• Οι καταγεγραμμένες πωλήσεις των μελών του από το 1985 είναι 130.064 τρακτέρ.

• Τις περισσότερες πωλήσεις συμπληρώνουν μεταχειρισμένα ή μηχανήματα άνω των 40 ετών.

• Ο υφιστάμενος στόλος χαρακτηρίζεται από χαμηλή ιπποδύναμη, έλλειψη τετρακίνησης και απαρχαιωμένες τεχνολογίες.

Αργός ρυθμός ανανέωσης με υψηλό κόστος παραγωγής

Ο μέσος ετήσιος ρυθμός αντικατάστασης – περίπου 2.000 τρακτέρ το χρόνο – αντιστοιχεί σε μόλις 1% του στόλου, όταν στην υπόλοιπη Ε.Ε. η αντικατάσταση ξεπερνά το 5% ετησίως. Η εικόνα αυτή καθυστερεί την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών και επηρεάζει αρνητικά την παραγωγικότητα και την αποδοτικότητα.

Πολλοί παραγωγοί εξακολουθούν να λειτουργούν με παλιά, ενεργοβόρα μηχανήματα που δεν μπορούν να υποστηρίξουν σύγχρονες μεθόδους, ενώ παράλληλα δεν έχουν κίνητρα ή επαρκή χρηματοδοτικά εργαλεία για να αντικαταστήσουν τον εξοπλισμό τους.

Γεωργία ακριβείας και κλιματική αλλαγή

Η τάση για μετάβαση στη γεωργία ακριβείας ενισχύεται, καθώς μειώνει το κόστος παραγωγής και επιτρέπει στον παραγωγό να αξιοποιεί τεχνολογίες όπως GPS, τηλεματική και αυτόματη καθοδήγηση. Η ανάγκη για σύγχρονο εξοπλισμό γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη υπό το πρίσμα της κλιματικής αλλαγής, όπου μηχανήματα υψηλής τεχνολογίας και drones καθίστανται απαραίτητα για την άμεση αποτύπωση και ανάλυση ζημιών – εξοπλισμός που όμως συνοδεύεται από υψηλό κόστος.

Σχέδια Βελτίωσης: Το μοναδικό χρηματοδοτικό εργαλείο

Τα Σχέδια Βελτίωσης παραμένουν το μοναδικό πρόγραμμα που επιτρέπει στους παραγωγούς να επενδύσουν στην ανανέωση του στόλου με επιδοτήσεις που μπορούν να φτάσουν έως και 60%, ειδικά για νέους αγρότες. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ΣΕΑΜ, τα έτη 2026 και 2027 αναμένεται χρηματοδοτικό κενό για τον κλάδο, απειλώντας τη συνέχιση της σταδιακής εκσυγχρονιστικής προσπάθειας.

Οφέλη από τον εκσυγχρονισμό

Μελέτες, μεταξύ των οποίων του ΙΟΒΕ, δείχνουν πως η αγορά νέου ελκυστήρα μπορεί να:

• αυξήσει τα έσοδα κατά 10%,

• μειώσει το κόστος κατά 18%,

• ενισχύσει το καθαρό εισόδημα έως 41%.

Τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη

Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ (2025), σε πολλές χώρες-μέλη της ΕΕ εφαρμόζονται κυβερνητικά προγράμματα επιδότησης και απόσυρσης παλαιών ελκυστήρων, ενώ η υιοθέτηση τεχνολογιών γεωργίας ακριβείας είναι ήδη εκτεταμένη. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι ακόμη και οι μικρές και μεσαίες αγροτικές εκμεταλλεύσεις μπορούν να εκσυγχρονιστούν, εφόσον υπάρχουν τα κατάλληλα κίνητρα και σταθερό πλαίσιο στήριξης.

Αμερικανική Γεωργική Σχολή: Μάστορες για τρακτέρ με πτυχίο

Επί προσθέτως, ο «ΕΤ» πραγματοποίησε και μία εκτενή αναφορά σε νέους ανθρώπους που επέλεξαν να σπουδάσουν μία ειδικότητα, η οποία από τη μία δεν είναι τόσο δημοφιλής στην Ελλάδα, αλλά από τη άλλη οδηγεί σε άμεση επαγγελματική αποκατάσταση.

Ουσιαστικά, μετά την ολοκλήρωση των σπουδών τους θα αποτελέσουν τους πρώτους σπουδαγμένους… μάστορες τρακτέρ στην Ελλάδα! Είναι μία ειδικότητα της ΙΣΑΕΚ (πρώην ΙΕΚ) της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής στη Θεσσαλονίκη, η οποία συστάθηκε για να καλύψει τις ανάγκες της αγοράς.

Iσως λίγοι να γνωρίζουν ότι στα συνεργεία επισκευής γεωργικών μηχανημάτων δεν υπήρχαν μάστορες με… πτυχίο! Oλοι είχαν μάθει εμπειρικά τη δουλειά, αλλά πλέον οι αντιπροσωπείες γεωργικών μηχανημάτων -και όχι μόνο- ήθελαν μάστορες που να έχουν περάσει από θρανία αλλά και εκπαιδευτικά εργαστήρια! Πλέον, η ειδικότητα «Τεχνικός συντήρησης και επισκευής γεωργικών μηχανημάτων» αποτελεί τον ορισμό της επαγγελματικής εκπαίδευσης/κατάρτισης και, μάλιστα, η επαγγελματική αποκατάσταση των σπουδαστών αναμένεται να είναι άμεση, καθώς η πρώτη «φουρνιά» αναμένεται να αποφοιτήσει την άνοιξη του 2026.

Το πρόγραμμα έχει ήδη κερδίσει την εμπιστοσύνη σπουδαστών από κάθε γωνιά της χώρας. Και όχι άδικα. Η εκπαίδευση δεν περιορίζεται σε θεωρίες και διαφάνειες. Αντίθετα, οι σπουδαστές πιάνουν κατσαβίδια, ανεβαίνουν σε τρακτέρ, λύνουν και δένουν κινητήρες, μαθαίνουν να «ακούν» τα μηχανήματα και να τα επαναφέρουν στη ζωή. Και όλα αυτά συμβαίνουν στο «Πρότυπο εργαστήριο τεχνιτών γεωργικών μηχανημάτων – Παύλος Κοντέλλης», όπου οι σπουδαστές «πιάνουν στα χέρια τους» τη γνώση. Ανάμεσα σε κινητήρες, εργαλεία και προηγμένα διαγνωστικά συστήματα εκπαιδεύονται να συντηρούν και να επισκευάζουν γεωργικά μηχανήματα κάθε είδους: από τρακτέρ μέχρι θεριζοαλωνιστικές μηχανές.

«Πρόκειται για ένα πρόγραμμα που ενώνει τη γνώση, την πράξη και το μεράκι. Δεν είναι απλώς ένα συνεργείο. Είναι το μέρος όπου μαθαίνουμε να αγαπάμε τη δουλειά μας», λέει στον «Ε.Τ.» ο 19χρονος σπουδαστής, Εμμανουήλ Παπαδάκης, ο οποίος κατάγεται από το Ηράκλειο Κρήτης και μεγάλωσε μέσα στο συνεργείο επισκευής γεωργικών μηχανημάτων του πατέρα του.

«Μαθαίνουμε τα πάντα στην πράξη. Εδώ, κάθε λάθος γίνεται μάθημα και κάθε ήχος από τον κινητήρα μια νέα εμπειρία. Οταν τελειώσω, ξέρω ότι θα έχω στα χέρια μου μια τέχνη που έχει μέλλον», λέει ο 19χρονος Χαράλαμπος Καλαϊτζίδης, ο οποίος κατάγεται από την Κοζάνη.

Οι επαγγελματικές προοπτικές είναι εξαιρετικές, καθώς οι απόφοιτοι μπορούν να εργαστούν σε συνεργεία συντήρησης και επισκευής γεωργικών μηχανημάτων, σε επιχειρήσεις εμπορίας και αποθήκες ανταλλακτικών, σε αγροτικούς συνεταιρισμούς ή να δημιουργήσουν τη δική τους επιχείρηση. «Η ζήτηση για εξειδικευμένους τεχνικούς αυξάνεται συνεχώς, καθώς η γεωργία εκσυγχρονίζεται. Πρόκειται για επάγγελμα με σταθερότητα και προοπτική», τονίζει ο εκπαιδευτής και υπεύθυνος του εργαστηρίου, Κωνσταντίνος Ζουκίδης.

«Πάντα μου άρεσαν τα τρακτέρ, αλλά εδώ έμαθα να τα “καταλαβαίνω” πραγματικά και κυρίως να διορθώνω τις βλάβες τους ή να τα συντηρώ με φροντίδα και προσοχή», λέει ο 19χρονος Θεοχάρης Ταντσιόπουλος, ο οποίος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Χαλάστρα Θεσσαλονίκης και κατάγεται από αγροτική οικογένεια.

«Η Σχολή μάς δίνει τα εφόδια να σταθούμε επαγγελματικά σε έναν χώρο που εξελίσσεται και που έχει ανάγκη από νέους με τεχνική κατάρτιση», υπογραμμίζει ο σπουδαστής Aγγελος Πισσάς από τη Θεσσαλονίκη.

«Ο μάστορας του τρακτέρ δεν είναι απλώς ένας τεχνίτης. Είναι ένας μηχανικός της γης, που φέρνει τη γνώση, την καινοτομία και την καρδιά της ελληνικής υπαίθρου σε κοινή πορεία προς το μέλλον. Οι σπουδαστές μας δεν μαθαίνουν απλώς να επισκευάζουν μηχανές, μαθαίνουν να καταλαβαίνουν τη γη και τον παλμό της παραγωγής», καταλήγει ο κ. Ζουκίδης.