Η φιλοδοξία της Ουκρανίας να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ αποτελούσε ανέκαθεν «κόκκινη γραμμή» για το Κρεμλίνο. Από την άλλη, η παραχώρηση εδαφών στο Ντονμπάς είναι κάτι που η Ουκρανία απορρίπτει κατηγορηματικά. Θα υπάρξουν συμβιβασμοί;
Οι ΗΠΑ πρότειναν μια νέα… οδό για την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, μια επιδίωξη που το Κίεβο διατηρεί εδώ και καιρό ως μέσο διασφάλισης της άμυνάς του έναντι της Ρωσίας. Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ έθεσε ως προϋπόθεση την παραχώρηση, εκ μέρους της Ουκρανίας, ολόκληρης της περιοχής του Ντονμπάς, στα ανατολικά της χώρας – έναν όρο που ο Πούτιν έχει θέσει για τον τερματισμό του πολέμου.
Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, η ιδέα αυτή τού μεταφέρθηκε από τους διαπραγματευτές του Τραμπ, στο Αμπου Ντάμπι, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Μετά τις συνομιλίες, Τζ. Κούσνερ και Στ. Γουίτκοφ συναντήθηκαν με τον Βλ. Πούτιν στη Μόσχα και στη συνέχεια ενημέρωσαν τον Ζελένσκι στο Δουβλίνο.
Αίτηση το 2022
Η Ουκρανία υπέβαλε αίτηση ένταξης στο ΝΑΤΟ τον Σεπτέμβριο του 2022. Το Κρεμλίνο, ωστόσο, έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι μια ενδεχόμενη ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ θα προκαλούσε «σκληρή απάντηση» από τη ρωσική πλευρά.
Το ΝΑΤΟ επανέρχεται στην ατζέντα αλλά οι ισορροπίες δεν έχουν αλλάξει. Η πρόταση διατυπώνει με απόλυτη σαφήνεια μια προσέγγιση που κυκλοφορεί εδώ και καιρό στους κύκλους των ΗΠΑ, ότι δηλαδή η Ουκρανία θα πρέπει να είναι προετοιμασμένη για εδαφικές παραχωρήσεις, προκειμένου να επιτευχθεί μια διευθέτηση. Το σκέλος που αφορά το ΝΑΤΟ φαντάζει εξαιρετικά αμφίβολο. Αν και σίγουρα ελκυστικό για την Ουκρανία, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι η Μόσχα θα συναινούσε σε κάτι τέτοιο. Επιπλέον, ορισμένα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ θα διατηρούσαν επιφυλάξεις.
Η προσφορά ένταξης στο ΝΑΤΟ, στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, θα παρείχε ουσιαστική στήριξη στην Ουκρανία, στην περίπτωση που η Ρωσία επανεκκινούσε τη σύγκρουση στο μέλλον. Παραμένει το ερώτημα κατά πόσον ο Τραμπ θα μπορούσε να πείσει τους υπόλοιπους συμμάχους του ΝΑΤΟ να στηρίξουν την πρόταση.
Ο Ζελένσκι και Ουκρανοί ανά τον κόσμο ασκούν πιέσεις στα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ προκειμένου να επιταχυνθεί η διαδικασία ένταξης του Κιέβου. Ωστόσο, τα μέλη του ΝΑΤΟ παραμένουν διχασμένα όσον αφορά την παροχή ένταξης στην Ουκρανία εν μέσω ενός πολέμου που βρίσκεται σε εξέλιξη, παρά την ευρεία συναίνεση για την εκδήλωση ισχυρής στήριξης προς το Κίεβο.
Τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ που συνορεύουν με τη Ρωσία, όπως η Λιθουανία και η Πολωνία, έχουν εκφράσει τη μεγαλύτερη θέρμη για την υποστήριξη των φιλοδοξιών της Ουκρανίας. Αρκετές άλλες χώρες της Συμμαχίας τάσσονται επίσης υπέρ μιας επιταχυνόμενης διαδικασίας ένταξης για το Κίεβο, αν και εκφράζονται ανησυχίες, ενώ παράλληλα τίθεται ως προϋπόθεση για την ένταξη στη Συμμαχία ο τερματισμός του πολέμου με τη Ρωσία.
Δημοψήφισμα
Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι εάν η Ουκρανία εξασφάλιζε μια ειρηνευτική συμφωνία που θα περιλάμβανε εγγυήσεις ασφαλείας, το δικαίωμα διατήρησης ενός ισχυρού και επαρκώς χρηματοδοτούμενου ουκρανικού στρατού, καθώς και πόρους για την ανοικοδόμηση της χώρας, τότε θα προχωρούσε στη διεξαγωγή εθνικού δημοψηφίσματος σχετικά με την παραχώρηση εδαφών ως αντάλλαγμα για την ένταξη στο ΝΑΤΟ.
Η Ουκρανία μάχεται εδώ και πολύ καιρό και έχει διακηρύξει επανειλημμένα ότι δεν πρόκειται να αποποιηθεί εδάφη της στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας. Η πρόταση της διοίκησης Τραμπ αποτελεί σαφώς μια προσπάθεια να δοκιμαστεί αυτή η ουκρανική στάση.
Σιγή ιχθύος
Το Κρεμλίνο δεν έχει ακόμη τοποθετηθεί επί της αμερικανικής πρότασης. Ωστόσο, έχει διατηρήσει μια αυστηρή στάση, υποστηρίζοντας ότι η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ αποτελεί «κόκκινη γραμμή» για τη Μόσχα και άμεση απειλή για την εθνική ασφάλεια της Ρωσίας. Μάλιστα, ο Πούτιν έχει αναφέρει το ζήτημα των φιλοδοξιών της Ουκρανίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ ως έναν από τους λόγους για τους οποίους η Ρωσία ξεκίνησε τον πόλεμο το 2022. Παρά τις συναντήσεις των Κούσνερ και Γουίτκοφ με τον Πούτιν, το Κρεμλίνο δεν έχει δείξει καμία ουσιαστική διάθεση να αλλάξει αυτή τη στάση. Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, η Μόσχα εξακολουθεί να απαιτεί από την Ουκρανία να εγκαταλείψει τις φιλοδοξίες της για το ΝΑΤΟ και να διατηρήσει ένα καθεστώς ουδετερότητας και αποστρατιωτικοποίησης. Επίσης, η Ρωσία έχει αντιταχθεί σθεναρά σε οποιαδήποτε ανάπτυξη δυτικών στρατευμάτων ή ειρηνευτικών δυνάμεων σε ουκρανικό έδαφος.
Οπως ακριβώς η νέα αμερικανική πρόταση ζητά από την Ουκρανία να παραχωρήσει εδάφη με αντάλλαγμα μια θέση στο ΝΑΤΟ, έτσι προσφέρει στη Ρωσία μια συμφωνία: να αποσύρει την «κόκκινη γραμμή» της σχετικά με την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα το Ντονμπάς. Η περιοχή αυτή, στην Ανατολική Ουκρανία, αποτελεί ιστορικά τη βιομηχανική καρδιά της χώρας και, ως εκ τούτου, έναν κρίσιμο οικονομικό πυλώνα. Η πλειονότητα των κατοίκων στο Ντονμπάς αυτοπροσδιορίζεται ως εθνοτικά Ουκρανοί, ενώ μια μειονότητα αυτοπροσδιορίζεται ως εθνοτικά Ρώσοι. Η ρωσική γλώσσα ομιλείται επίσης ευρέως στην περιοχή – κατάλοιπο της ρωσικής μετανάστευσης κατά τον 19ο αιώνα, αλλά και κατά την περίοδο της Σοβιετικής Ενωσης.
Η περιοχή περιλαμβάνει τις επαρχίες Λουχάνσκ και Ντονέτσκ. Από την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Ρωσία έχει καταλάβει σχεδόν ολόκληρο το Λουχάνσκ και το μεγαλύτερο μέρος του Ντονέτσκ. Ωστόσο, εξακολουθεί να απαιτεί επίμονα την αποχώρηση των ουκρανικών στρατευμάτων από τα εναπομείναντα τμήματα του Ντονμπάς που βρίσκονται ακόμη υπό τον έλεγχό τους. Η αμερικανική πρόταση δοκιμάζει τον βαθμό στον οποίο το έδαφος του Ντονμπάς έχει όντως σημασία για τη Ρωσία. Ωστόσο, οι συνομιλίες στο Αμπου Ντάμπι κατέδειξαν πως η Ρωσία επιδιώκει κάτι περισσότερο από απλές εδαφικές παραχωρήσεις εκ μέρους της Ουκρανίας. Οι Ρώσοι θέλουν να συζητήσουν αυτό που αποκαλούν «νέα αρχιτεκτονική ευρωπαϊκής ασφάλειας» – όρος που αποτελεί κωδική ονομασία για την απόκτηση, εκ μέρους της Ρωσίας, δικαιώματος βέτο όσον αφορά το ΝΑΤΟ.
Κριμαία: Στόχος ουκρανικών drones η γέφυρα Κερτς
Στο στόχαστρο της Ουκρανίας βρέθηκε χθες, μεταξύ άλλων, η στρατηγικής σημασίας γέφυρα του Κερτς, η οποία συνδέει τη Ρωσία με την προσαρτημένη από τη Μόσχα χερσόνησο της Κριμαίας. Το Κρεμλίνο υποβαθμίζει την έκταση των ζημιών από την επίθεση των ουκρανικών drones τα ξημερώματα, ενώ τοπικές αρχές παραδέχονται διακοπή κυκλοφορίας οχημάτων και τρένων.
Το Κίεβο έχει επιχειρήσει άλλες δύο φορές από την έναρξη του πολέμου να καταστρέψει τη γέφυρα της Κριμαίας που θεωρεί νόμιμο στρατιωτικό στόχο, καθώς αποτελεί κρίσιμο κόμβο για τον ανεφοδιασμό των ρωσικών δυνάμεων.
Αυτοί που αποκαλούσαν τον Πούτιν «αφεντικό» σήμερα τον αποκαλούν «παππού»
Παρότι ο 74χρονος Ρώσος πρόεδρος, Βλ. Πούτιν, προβάλλει την εικόνα του δυνατού και ακλόνητου ηγέτη, σωματικά και πολιτικά, οι Ρώσοι ολιγάρχες έχουν αρχίσει να φαντάζονται -και σε ένα βαθμό να επιχειρούν να σχεδιάσουν- την επόμενη ημέρα στο Κρεμλίνο, σύμφωνα με χθεσινό ρεπορτάζ στο BBC. Πίσω από τη δημόσια σιωπή (η ανοικτή κριτική στον «τσάρο» έχει σοβαρές συνέπειες) η οικονομική ελίτ της χώρας φαίνεται να αναζητά ήδη τη θέση της στη μετα-Πούτιν εποχή.
Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, οι ολιγάρχες έμαθαν να πλουτίζουν χωρίς να αμφισβητούν την πολιτική κυριαρχία του Πούτιν. Τη δεκαετία του ’90, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης, η τάξη που αναδείχθηκε από τη χαοτική ιδιωτικοποίηση κρατικών επιχειρήσεων αγόραζε με το χρήμα και πολιτική εξουσία. Από το 2000 που ανέλαβε τα ηνία, ο Πούτιν αρνήθηκε να μοιραστεί την πολιτική ισχύ. Οσοι εναντιώθηκαν κατέληξαν στη φυλακή και έχασαν τις περιουσίες τους.
Αλλαγή κλίματος
Σύμφωνα με το BBC και τον δημοσιογράφο του «Economist», Αρκάντι Οστρόφσκι, που μίλησαν με ολιγάρχες, κάτι αλλάζει τελευταία στην ατμόσφαιρα. Πίσω από κλειστές πόρτες οι δισεκατομμυριούχοι εξετάζουν τρία βασικά σενάρια για την επόμενη μέρα στα οποία συγκλίνουν και πολλοί αναλυτές.
- Η πρώτη πιθανή εξέλιξη είναι η δημοκρατική μετάβαση, με αποκατάσταση των θεσμών και μεγαλύτερη πολιτική ελευθερία. Πρόκειται, ωστόσο, για το λιγότερο πιθανό ενδεχόμενο.
- Το δεύτερο σενάριο προβλέπει τη συνέχιση του αυταρχικού μοντέλου από νέο ηγέτη. Σε περίπτωση αιφνίδιας αποχώρησης ή θανάτου του Πούτιν, ο πρωθυπουργός Μιχαήλ Μισούστιν θα αναλάμβανε προσωρινά την προεδρία. Δεν έχει επιδείξει προεδρικές φιλοδοξίες και προβλέπεται κενό εξουσίας.
- Το τρίτο σενάριο είναι το πιο ελκυστικό για τους μεγιστάνες: επιστροφή σε μια μορφή «ολιγαρχικής δημοκρατίας», όπου ισχυρά επιχειρηματικά συμφέροντα θα αποκτούσαν ξανά πολιτική επιρροή.
Ενδεικτική της αλλαγής στο κλίμα είναι η γλώσσα που χρησιμοποιούν ιδιωτικά οι επιχειρηματίες. Σύμφωνα με την αναλύτρια Αλεξάνδρα Προκοπένκο, παλαιότερα αποκαλούσαν τον Πούτιν «Nachalnik» (αφεντικό) ή «Perviy» (πρώτος). Σήμερα, ορισμένοι χρησιμοποιούν το «Ded», δηλαδή «παππούς» ή «γεράκος».





















