Μέχρι σήμερα αξιωματούχοι της ΕΕ επέλεγαν να αποδεχθούν ή να αντιμετωπίσουν με επιείκεια μια σειρά παλινωδιών από την Ουάσινγκτον — από τις αντιφάσεις σχετικά με την Ουκρανία μέχρι την πίεση για άνισες εμπορικές συμφωνίες και την απαίτηση αύξησης των αμυντικών δαπανών — καθώς ο κίνδυνος αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ θεωρούνταν μεγαλύτερος από το κόστος μιας κακής συμφωνίας.

Η άμεση επιβολή δασμών, ωστόσο, αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας της ΕΕ με τις χώρες της Mercosur, έχει αλλάξει την δυναμική: ευρωπαϊκές πρωτεύουσες βλέπουν πλέον να εξετάζεται σοβαρά η χρήση εργαλείων που μέχρι πρότινος θεωρούνταν προοριζόμενα για κράτη όπως η Κίνα. Το δημοσίευμα ωστόσο σημειώνει ότι οι αποφάσεις του Τραμπ ελήφθησαν λίγες ώρες μετά τις ανακοινώσεις του προέδρου των ΗΠΑ και έχουν άμεσες συνέπειες για τις ροές εμπορίου και τις στρατηγικές ισορροπίες.

Στην αντεπίθεση η Ε.Ε.

Μία από τις κεντρικές επιλογές που αναδεικνύονται είναι η ενεργοποίηση του Ευρωπαϊκού Μέσου κατά της Εξαναγκαστικής Πρακτικής, το λεγόμενο «μπαζούκα» της ΕΕ — ένα εργαλείο εμπορικών αντιποίνων που προβλέπει δασμούς και επενδυτικούς περιορισμούς εναντίον κρατών που χρησιμοποιούν οικονομικό εκβιασμό. «Η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη να εφαρμόσει στοχευμένα και αναλογικά αντίμετρα», έγραψε στο Χ η επικεφαλής της ομάδας Renew Europe στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Βαλερί Χάγιερ, προσθέτοντας ότι «η ενεργοποίηση του Αντι-Καταναγκαστικού Μέσου της ΕΕ πρέπει να εξεταστεί ρητά». Το μέσο είχε σχεδιαστεί αρχικά για να αποκρούσει τις εκφοβιστικές πρακτικές της Κίνας και η ενεργοποίησή του για σύμμαχο όπως οι ΗΠΑ θα αποτελέσει νομικό και πολιτικό ορόσημο. Ο Εμανουέλ Μακρόν από τη Γαλλία απέφυγε την άμεση υποστήριξη αλλά υπαινίχθηκε αντίποινα γράφοντας ότι οι Ευρωπαίοι θα «ανταποκριθούν με ενιαίο και συντονισμένο τρόπο σε περίπτωση που [οι δασμοί του Τραμπ] επιβεβαιωθούν».

Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ήδη συζητείται η αναστολή της επικύρωσης μιας εμπορικής συμφωνίας που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, συμφωνήθηκε το περασμένο καλοκαίρι, με τον επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Μάνφρεντ Βέμπερ να δηλώνει ότι «δεν είναι δυνατόν σε αυτό το στάδιο» να εγκριθεί η συμφωνία. Ταυτόχρονα ο Επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφκοβιτς προειδοποίησε ότι υπό τις τρέχουσες εντάσεις η επικύρωση θα ήταν «πολύ περίπλοκο», ενώ επισήμανε σε συνέντευξη του ότι η συμφωνία Mercosur θα μπορούσε να βοηθήσει «να αντισταθμίσουμε τις αρνητικές συνέπειες από την αύξηση των δασμών που επέβαλαν οι Ηνωμένες Πολιτείες». Οι ευρωπαίοι πρεσβευτές συγκαλούν έκτακτες συσκέψεις, αξιωματούχοι σημειώνουν διαφοροποιήσεις μεταξύ των κυβερνήσεων και του Ευρωκοινοβουλίου, και η ανοιχτή συζήτηση για την ενεργοποίηση ενός μέσου που αρχικά σχεδιάστηκε εναντίον εχθρικών κρατών προς την ΕΕ αναδεικνύει το μέγεθος της κρίσης: η Γροιλανδία, που ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας εδώ και αιώνες, βρίσκεται στο επίκεντρο διπλωματικών και στρατιωτικών αποφάσεων — αναφέρεται μάλιστα και σε άνευ προηγουμένου αποστολή ευρωπαϊκών στρατευμάτων στη Γροιλανδία. Αξιωματούχος της ΕΕ δήλωσε στο Politico ότι η διάθεση για μια τέτοια «έκρηξη» είναι πιθανό να είναι πολύ χαμηλότερη στις πρωτεύουσες από ό,τι στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου οι πολιτικοί αντιμετωπίζουν πίεση από τους ψηφοφόρους τους.

Στον αέρα η εμπορική συμφωνία

Ο Guardian σημειώνει ότι οι απειλές Τραμπ «αποτελούν καταστροφικό πλήγμα για τις συμφωνίες που συνήψε με αυτές τις χώρες το περασμένο καλοκαίρι» εκτιμώντας ότι αποτελούν μια προσπάθεια να διαιρέσει την Ευρώπη και να καταστείλει τη διαφωνία της σχετικά με τη Γροιλανδία.

Παράλληλά, το Bloomberg τονίζει ότι o πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, της μεγαλύτερης πολιτικής ομάδας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Μάνφρεντ Βέμπερ, δήλωσε το Σάββατο ότι πλέον δεν είναι δυνατή η συμφωνία με τις ΗΠΑ.

«Το ΕΛΚ είναι υπέρ της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ, όμως με δεδομένες τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, η έγκρισή της δεν είναι εφικτή σε αυτή τη φάση», έγραψε ο Βέμπερ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προσθέτοντας ότι η συμφωνία της ΕΕ για μείωση των δασμών σε «αμερικανικά προϊόντα πρέπει να παγώσει».

JUST IN: 🇪🇺🇺🇸 European Union to suspend trade deal with US following President Trump’s tariff threats, Bloomberg reports.

Europe is like “We’re done being good. No more threats” pic.twitter.com/xuvy21RjjH

— Maxx (@Max_geopolitic) January 17, 2026

Έκτακτη συνεδρίαση στις Βρυξέλλες

Την ίδια στιγμή, οι πρεσβευτές από τις 27 χώρες μέλη της ΕΕ κλήθηκαν σε έκτακτη συνεδρίαση στις Βρυξέλλες σήμερα, Κυριακή, μετά την ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την επιβολή νέων δασμών σε Ευρωπαίους συμμάχους, μέχρι να επιτραπεί στις Ηνωμένες Πολιτείες να αγοράσουν τη Γροιλανδία.

Μάλιστα, η Κύπρος, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής εξάμηνη προεδρία της ΕΕ, δήλωσε χθες αργά το βράδυ ότι συγκαλεί έκτακτη συνεδρίαση την Κυριακή. Διπλωμάτες της ΕΕ δήλωσαν ότι η συνεδρίαση έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει στις 6 το απόγευμα.

Υπουργός της Γροιλανδία εξαίρει την αντίδραση ευρωπαϊκών χωρών στις απειλές για την επιβολή δασμών από τον Τραμπ

Μια από τις πιο γνωστές υπουργούς της κυβέρνησης της Γροιλανδίας, η Νάγια Νατάνιελσεν, εξήρε την αντίδραση ευρωπαϊκών χωρών τις οποίες αφορούν οι νέες απειλές για την επιβολή επιπρόσθετων τελωνειακών δασμών του Ντόναλντ Τραμπ, εξαιτίας των διαφωνιών για το μέλλον της πελώριας νήσου, αυτόνομης περιοχής της Δανίας.

«Είμαι κατάπληκτη για τις πρώτες αντιδράσεις των χωρών που μπήκαν στο στόχαστρο. Είμαι ευγνώμων και γεμάτη ελπίδα πως η διπλωματία και οι συμμαχίες θα υπερισχύσουν», ανέφερε η υπουργός Ορυκτών Πόρων της Γροιλανδίας μέσω LinkedIn.

Ο αμερικανός πρόεδρος απείλησε να προχωρήσει στην επιβολή επιπρόσθετων δασμών στα εισαγόμενα αγαθά από οκτώ ευρωπαϊκές χώρες–πρόκειται για τη Δανία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Βρετανία, την Ολλανδία και τη Φινλανδία–οι οποίες ανέπτυξαν στρατιωτικούς στη Γροιλανδία, την οποία ορέγεται ο Ντόναλντ Τραμπ.

Ευρωπαίοι ηγέτες, ανάμεσά τους ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας Γιόνας Γκαρ Στέρε, χαρακτήρισαν «απαράδεκτες» τις απειλές αυτές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προειδοποίησε εναντίον «επικίνδυνης» εξέλιξης των σχέσεων.

«Οι χώρες αυτές, οι οποίες παίζουν πολύ επικίνδυνο παιγνίδι, αύξησαν το επίπεδο κινδύνου σε απαράδεκτο επίπεδο», έκρινε ο Ντόναλντ Τραμπ μέσω Truth Social, απειλώντας να προχωρήσει στην επιβολή νέων δασμών 10% από 1ης Φεβρουαρίου και 25% από 1ης Ιουνίου αν στο μεταξύ δεν έχει επιτευχθεί «συμφωνία για την πλήρη αγορά» της νήσου από τις ΗΠΑ.

Αφότου επέστρεψε στην εξουσία, ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος αναφέρεται συχνά στην επιθυμία του η Ουάσιγκτον να «πάρει τον έλεγχο» της τεράστιας αρκτικής νήσου, μέρος του βασιλείου της Δανίας, για να αντιμετωπιστούν αυτές που χαρακτηρίζει προωθήσεις της Ρωσίας και της Κίνας στην περιοχή της Αρκτικής.

Η κ. Νατάνιελσεν δήλωσε ότι ενημερώθηκε για τα σχέδια του Ντόναλντ Τραμπ όταν επέστρεψε από διαδήλωση στη Νούουκ, την πρωτεύουσα της Γροιλανδίας, στην οποία συμμετείχαν χιλιάδες άνθρωποι για να εκφράσουν την αντίθεσή τους στην απόκτηση του ελέγχου της νήσου από τις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη δημοσκόπηση, που είδε το φως της δημοσιότητας αυτόν τον μήνα, το 85% των Γροιλανδών εναντιώνεται στην προσάρτηση του νησιού στις ΗΠΑ. Μόλις το 6% τάσσεται υπέρ της ιδέας.

Η Γαλλία, η Σουηδία, η Γερμανία και η Νορβηγία, μαζί με την Ολλανδία, τη Φινλανδία, τη Βρετανία και τη Σλοβενία, έστειλαν αυτή την εβδομάδα στη νήσο στρατιωτικό προσωπικό για αποστολή αναγνώρισης, που εγγράφεται στο πλαίσιο άσκησης της Δανίας, που βαφτίστηκε «Arctic Endurance», κι οργανώθηκε σε συνεργασία με συμμάχους της Κοπεγχάγης στο NATO.

Ειδικοί σχολίασαν πως είδαν στην ανάπτυξη ευρωπαίων στρατιωτικών «στρατηγικό σινιάλο» της Ευρώπης στις ΗΠΑ.

Ανάλυση: Η Γροιλανδία και τα σενάρια κατάρρευσης του ΝΑΤΟ

Γιατί η μεγαλύτερη στρατιωτική συμμαχία του πλανήτη είναι τόσο συχνά σε κρίση; Η επανεκλογή Τραμπ ταρακούνησε τα θεμέλια του ΝΑΤΟ, ενώ η εξωφρενική απαίτηση του Τραμπ να κατάσχει τη Γροιλανδία από τη Δανία έχει περιπλέξει πολύ τα πράγματα.

Αλλά δεν είναι η πρώτη φορά που η Συμμαχία κινδυνεύει να καταρρεύσει. Το ΝΑΤΟ οικοδόμησε την Ευρώπη, καθώς και τον κόσμο, τις δεκαετίες μετά την ίδρυσή του, το 1949, φέρνοντας την ειρήνη και την ασφάλεια σε μια ήπειρο που είχε επανειλημμένα προκαλέσει παγκόσμιους πολέμους.

Ο Τραμπ μερικές φορές είναι εντελώς εχθρικός προς το ΝΑΤΟ, αλλά και οι προηγούμενοι ηγέτες των ΗΠΑ απείλησαν να εγκαταλείψουν τη Συμμαχία ή απλώς ανυπομονούσαν για την ημέρα που η Ευρώπη θα μπορούσε να φροντίσει τον εαυτό της.

Η υπερατλαντική αγωνία αυτήν τη στιγμή αυξάνεται, καθώς ο Τραμπ απειλεί τη Γροιλανδία. Ο Αμερικανός πρόεδρος, κατά την πρώτη του θητεία, παραλίγο να αποσυρθεί από το ΝΑΤΟ. Η δεύτερη θητεία Τραμπ εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την επιβίωση του ΝΑΤΟ, κίνηση που πρωτίστως ευνοεί τη Ρωσία.

Η άλλη όψη

Και αν η προεδρία του έχει μία πραγματική πιθανότητα να δημιουργήσει ρήγμα στη Συμμαχία, θα μπορούσε αντ’ αυτού να ανανεωθεί. Για δεκαετίες, η άλλη πλευρά της κρίσης ήταν η ανθεκτικότητα. Το ΝΑΤΟ θα χρειαστεί κάθε κομμάτι αυτής της ανθεκτικότητας για να ανταποκριθεί στην τρέχουσα πρόκλησή του.

Το ΝΑΤΟ είναι η χρυσή-τυπική συμμαχία της Αμερικής, αλλά δεν ήταν ιδέα της Αμερικής. Μόνο οι ΗΠΑ είχαν τη δύναμη να εξασφαλίσουν τη Δυτική Ευρώπη ενάντια σε εξωτερικές απειλές.

Το ΝΑΤΟ πέτυχε εξωφρενικά σε αυτήν την αποστολή. Βοήθησε τη διατλαντική κοινότητα να περιορίσει και να ξεπεράσει τη Σοβιετική Ενωση.

Το ΝΑΤΟ είναι πραγματικά η πιο επιτυχημένη μόνιμη Συμμαχία στην Ιστορία. Αλλά έχει δοκιμαστεί, επανειλημμένα και σοβαρά, στην πορεία. Φαινόταν ότι θα μπορούσε να «σπάσει» στον επανεξοπλισμό της Δυτικής Γερμανίας τη δεκαετία του 1950 ή στις πικρές διαμάχες για το Ιράκ το 2003. Η υπόθεση του Σουέζ του 1956 -στην οποία η Ουάσιγκτον αρνήθηκε να υποστηρίξει μια γαλλοβρετανική προσπάθεια να καταλάβει τη Διώρυγα του Σουέζ- έφερε τη Συμμαχία στο οριακό σημείο. Η Γαλλία παραιτήθηκε από τη στρατιωτική διοίκηση του ΝΑΤΟ το 1966 και επέμεινε να εγκαταλείψουν όλα τα αμερικανικά στρατεύματα το έδαφός της.

Ανάλυση

Αυτή η κρίση δεν αφορά αποκλειστικά τον Τραμπ, παρά την απαράμιλλη ικανότητά του να κάνει σχεδόν τα πάντα να μοιάζουν με τον… εαυτό του. Το ΝΑΤΟ δοκιμάζεται, επί του παρόντος, από τέσσερις συγκλίνουσες κρίσεις που είναι βαθύτερες από τις ανατρεπτικές επιπτώσεις του Τραμπ σε Δανία και Γροιλανδία.

1 Μία κρίση ασφάλειας, η οποία δημιουργήθηκε από την κατά συρροήν επιθετικότητα της Ρωσίας στην Ανατολή. Από το 2022, το ΝΑΤΟ έχει ανταποκριθεί υποστηρίζοντας τον αγώνα της Ουκρανίας για επιβίωση.

2 Μία κρίση προετοιμασίας. Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, το ΝΑΤΟ έγινε πιο γεωγραφικά φιλόδοξο. Παρενέβη «εκτός περιοχής», σε τοποθεσίες από τα Βαλκάνια μέχρι το Αφγανιστάν.

3 Μία κρίση μεταβαλλόμενων προτεραιοτήτων. Η Ευρώπη ήταν η κορυφαία προτεραιότητα της Ουάσιγκτον στον Ψυχρό Πόλεμο, λόγω του σοβιετοαμερικανικού ανταγωνισμού. Εκτοτε, ωστόσο, το κέντρο οικονομικής βαρύτητας του κόσμου έχει μετακινηθεί προς τα ανατολικά. Η κύρια στρατιωτική ζώνη κινδύνου δεν είναι το Κενό Φούλντα, αλλά ο Πορθμός της Ταϊβάν.

4 Τέλος, υπάρχει κρίση αξιοπιστίας. Οι Ευρωπαίοι πάντα αναρωτιούνταν «αν οι ΗΠΑ θα είναι εκεί». Πώς θα μπορούσαν αυτοί οι φόβοι να μην υπερτροφοδοτούνται στην εποχή του Τραμπ;

Ερώτημα

Ετσι, ο Τραμπ τώρα μεγεθύνει τις άλλες κρίσεις του ΝΑΤΟ και οδηγεί αναλυτές, και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, να αναρωτιούνται αν η Συμμαχία θα μπορούσε, τελικά, να καταρρεύσει.

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να χρειάζονται την Ευρώπη, για να ασκήσουν επιρροή σε αρκετές σημαντικές περιοχές. Χωρίς αυτήν, η Αμερική κινδυνεύει να κλειδωθεί στο Δυτικό Ημισφαίριο -τουλάχιστον από τη μία πλευρά- και να αποκλειστεί από τον αγώνα για μεγάλα τμήματα του κόσμου.

Τελείωσε η μακρά πορεία του ΝΑΤΟ; Ή μήπως η Συμμαχία μπορεί να ανανεωθεί για άλλη μία φορά; Η απάντηση έχει επικές παγκόσμιες επιπτώσεις και θα εξαρτηθεί και από τον Τραμπ.

Είναι εύκολο να οραματιστούμε ένα σενάριο στο οποίο ο Τραμπ ακρωτηριάζει τη Συμμαχία, επειδή μπορεί να ζούμε ήδη μέσα από αυτό. Σε αυτό το σενάριο, ο Τραμπ συνεχίζει να διαστρέφει το ΝΑΤΟ απειλώντας την εδαφική ακεραιότητα των μελών του.

Αλλά ο Τραμπ, τελικά, μπορεί να κλείσει το ενδεχόμενο να προσαρτήσει τη Γροιλανδία, ενώ διευθετείται μια μεγαλύτερη συνεργασία στην ασφάλεια της Αρκτικής κ.λπ.

Το αποτέλεσμα αυτού του σεναρίου θα ήταν μια ισχυρότερη, αν και κάπως σημαδεμένη, Ευρώπη, που ενισχύει τον ελεύθερο κόσμο, διατηρώντας παράλληλα τη ζωτική διατλαντική ισοπαλία.

Ωστόσο, η καχυποψία για το ΝΑΤΟ είναι ο πυρήνας της κοσμοθεωρίας του Τραμπ. Αλλά το ΝΑΤΟ, παρά τα βάρη και τις απογοητεύσεις του, είναι πραγματικά απαραίτητο για τον κόσμο, καθώς και για την Αμερική.