Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κυριαρχεί στην τουρκική πολιτική σκηνή για περισσότερα από είκοσι χρόνια και το ζήτημα της διαδοχής θεωρούνταν για καιρό ταμπού. Ωστόσο, σύμφωνα με το Bloomberg, ένας πιθανός υποψήφιος φαίνεται πλέον να αναδύεται.

Σε μια χώρα όπου, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, όλα είναι προσεκτικά ενορχηστρωμένα από τον Ερντογάν και τον στενό του κύκλο, ο νεότερος γιος του προέδρου έχει αρχίσει να αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη δημόσια παρουσία.

Οι δραστηριότητες του Μπιλάλ Ερντογάν προβάλλονται πλέον συστηματικά από το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων, ενώ ο πρόεδρος τον έχει συμπεριλάβει σε περισσότερα ταξίδια στο εξωτερικό, ενισχύοντας τις εικασίες ότι προετοιμάζεται σταδιακά για πιο κεντρικό ρόλο στη δημόσια ζωή της χώρας.

Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται συναντήσεις με τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, καθώς και επισκέψεις στο Πακιστάν, τη Μαλαισία και το Κατάρ, κινήσεις που, κατά το δημοσίευμα, ενισχύουν τις εικασίες ότι προετοιμάζεται για πιο κεντρικό ρόλο στη δημόσια και πολιτική ζωή της Τουρκίας.

Η μετάβαση της εξουσίας έχει καταστεί συχνό θέμα συζήτησης πίσω από κλειστές πόρτες στους κόλπους του κυβερνώντος AKP στην Άγκυρα, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις σχετικές διεργασίες. Η είσοδος του Μπιλάλ στην πολιτική εξετάζεται πλέον σοβαρά, με προοπτική ακόμη και να αναλάβει την ηγεσία, όπως ανέφεραν οι ίδιες πηγές υπό καθεστώς ανωνυμίας, λόγω της ευαισθησίας του ζητήματος.

Το ποιος θα διαδεχθεί τελικά τον μακροβιότερο ηγέτη της Τουρκίας αποτελεί εδώ και χρόνια ερώτημα τόσο για ξένους επενδυτές όσο και για τους ίδιους τους Τούρκους πολίτες. Ωστόσο, εντός του πολιτικού κινήματος του Ερντογάν, ο 71χρονος πρόεδρος παραμένει μια εμβληματική μορφή και οποιαδήποτε συζήτηση για την υγεία του ή το «τι θα ακολουθήσει» αποφεύγεται.

Ο Μπιλάλ, 44 ετών, δεύτερο από τα τέσσερα παιδιά του Ερντογάν, έχει αρνηθεί ότι έχει άμεσες πολιτικές φιλοδοξίες. Παράλληλα, οποιοσδήποτε σχεδιασμός διαδοχής βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και θα μπορούσε να αποδειχθεί πολιτικά ευαίσθητος για το εκλογικό σώμα.

Ωστόσο, οι συγκυρίες φαίνεται να ευνοούν τον Ερντογάν. Στο εσωτερικό, βασικοί οικονομικοί δείκτες, από τον πληθωρισμό έως τα αποθέματα της κεντρικής τράπεζας, έχουν βελτιωθεί μετά τις εκλογές του 2023, ενώ ο βασικός του πολιτικός αντίπαλος έχει τεθεί εκτός μάχης. Στο εξωτερικό, η Τουρκία διαδραματίζει ολοένα και πιο ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.

Ο Μπιλάλ, ο οποίος διαθέτει μεταπτυχιακό τίτλο στη Δημόσια Πολιτική από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, λαμβάνει ανεπίσημη πολιτική «εκπαίδευση» ηγεσίας και παράλληλα χτίζει δίκτυο πιστών συνεργατών, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές. Φέρεται επίσης να έχει ενεργό ρόλο στην επιλογή ανώτερων στελεχών τόσο στο AKP όσο και στην κυβέρνηση.

Σε συνέντευξή του στα τέλη Ιανουαρίου στο podcast Atheer του δικτύου Al Jazeera με έδρα το Κατάρ, ο Μπιλάλ δήλωσε ότι είναι θετικό για άλλες ισλαμικές χώρες να υπάρχει μια επιτυχημένη Τουρκία, αφήνοντας έμμεσες αναφορές για το μέλλον μετά τον πατέρα του.

«Ο Ταγίπ Ερντογάν εργάστηκε γι’ αυτό και συνεχίζει να εργάζεται», είπε. «Πιστεύω ότι εμείς, που ερχόμαστε μετά από εκείνον — είτε στην πολιτική, είτε στην κοινωνική ζωή, είτε στην κοινωνία των πολιτών, είτε στην εκπαίδευση — πρέπει επίσης να εργαστούμε για να διατηρήσουμε και να αναβαθμίσουμε αυτό το ίδιο πνεύμα».

Ο Ερντογάν ανέλαβε την εξουσία το 2003 ως πρωθυπουργός, εκφράζοντας το δικό του μοντέλο πολιτικού Ισλάμ, και στη συνέχεια ως πρόεδρος με ενισχυμένες εξουσίες. Επί του παρόντος, περιορίζεται θεσμικά σε μία τελευταία πλήρη προεδρική θητεία έως το 2028. Ωστόσο, η οικογένειά του και η ηγεσία του AKP επιθυμούν την παράταση της παραμονής του στην εξουσία για ακόμη πέντε χρόνια, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.

Ο Ερντογάν θα μπορούσε να είναι ξανά υποψήφιος είτε αν η Βουλή προκηρύξει πρόωρες εκλογές πριν από τη λήξη της θητείας του, είτε αν τροποποιηθεί το Σύνταγμα ώστε να του επιτραπεί να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα σε περίπου δύο χρόνια.

Ο βασικός του αντίπαλος, ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, βρίσκεται στη φυλακή και αντιμετωπίζει τον κίνδυνο ισόβιας κάθειρξης για κατηγορίες διαφθοράς και ηγεσίας εγκληματικής οργάνωσης — κατηγορίες που ο ίδιος απορρίπτει ως πολιτικά υποκινούμενες. Η κράτησή του προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις και αναταράξεις στις αγορές, ενώ αυξάνει την πιθανότητα να αποκλειστεί από μελλοντική εκλογική διαδικασία.

Εφόσον ο Ερντογάν κερδίσει τις επόμενες εκλογές, θα μπορούσε σταδιακά να ανοίξει τον δρόμο ώστε ο γιος του να τον διαδεχθεί στην ηγεσία του AKP μέσω εσωκομματικής διαδικασίας. Θα μπορούσε επίσης να τον ορίσει αντιπρόεδρο, όπως επιτρέπει το Σύνταγμα. Αν ο Ερντογάν παραιτηθεί και η θέση του προέδρου μείνει κενή, θα πρέπει να προκηρυχθούν εκλογές εντός 45 ημερών.

Το γραφείο του Ερντογάν, στελέχη του κόμματος και ο ίδιος ο Μπιλάλ δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο.

Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι οι πολιτικοί αυτοί σχεδιασμοί θα ευοδωθούν, σημειώνουν οι πηγές. Ωστόσο, το εσωτερικό και διεθνές περιβάλλον φαίνεται προς το παρόν πιο ευνοϊκό.

Ο Ερντογάν ενισχύεται από την αυξανόμενη διεθνή επιρροή της Τουρκίας, από τη Συρία έως τη Σομαλία, καθώς και από τις σχέσεις του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο. Στο εσωτερικό, δεν έχει υποστεί σημαντικό πολιτικό κόστος από την εκτεταμένη καταστολή της αντιπολίτευσης, με τις διαμαρτυρίες για τον Ιμάμογλου να εκτονώνονται γρήγορα και τους Ευρωπαίους ηγέτες να αποφεύγουν την έντονη κριτική.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον Ερντογάν παραμένει η βαθιά κρίση κόστους ζωής, που απειλεί να διαβρώσει τη στήριξη μεγάλων κοινωνικών ομάδων, όπως οι συνταξιούχοι. Ωστόσο, η σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού — έστω και από επίπεδα άνω του 30% — εκτιμάται ότι μπορεί να βελτιώσει το καταναλωτικό κλίμα και να επηρεάσει το εκλογικό αποτέλεσμα.

Ένα ακόμη ερώτημα αφορά την εξέλιξη της εύθραυστης ειρηνευτικής διαδικασίας με τους Κούρδους αυτονομιστές. Μια επιτυχία θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως πολιτική νίκη. Αν όμως αποτύχει, ο Ερντογάν ενδέχεται να επιστρέψει σε πιο σκληρή γραμμή, προκειμένου να ενισχύσει τη στήριξη των εθνικιστών ψηφοφόρων.

Ο Ερντογάν διατηρεί απόλυτο έλεγχο του πολιτικού του χώρου, γεγονός που του επιτρέπει να επιλέξει ο ίδιος τον διάδοχο στην ηγεσία του κόμματος — πιθανόν και τον γιο του. Κομματικά στελέχη και ανώτατοι αξιωματούχοι της πολιτικής και στρατιωτικής γραφειοκρατίας θεωρούν ότι η ηγεσία νεολαιίστικων οργανώσεων από τον Μπιλάλ και οι στενές του σχέσεις με ισλαμικές οργανώσεις αποτελούν πλεονέκτημα για την αποδοχή του από την κοινωνία και για μια ομαλή μετάβαση.

Θεωρείται ευσεβής μουσουλμάνος, ικανός να διατηρήσει τις λεπτές κοινωνικές ισορροπίες του κόμματος. Παράλληλα, έχει παρουσιάσει τον εαυτό του ως μετριοπαθή, που εκτιμά τη Δύση χωρίς να αποκόπτεται από τον ισλαμικό κόσμο. Την 1η Ιανουαρίου, ηγήθηκε μεγάλης φιλοπαλαιστινιακής συγκέντρωσης στην Κωνσταντινούπολη.

«Ας μην αφήσουμε ένα παιδί να γίνει λάτρης του εσπρέσο χωρίς να γνωρίσει ποτέ τον τουρκικό καφέ», ανέφερε χαρακτηριστικά στη συνέντευξή του.