Πώς τα πανομοιότυπα δίδυμα μπερδεύουν το νέο σύστημα Σύστημα Εισόδου-Εξόδου της ΕΕ

Το νέο ψηφιακό συνοριακό σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αλλάζει ριζικά τη διαδικασία των συνοριακών ελέγχων για πολίτες εκτός ΕΕ, είχε στόχο να φέρει τα ταξίδια στον 21ο αιώνα, ωστόσο βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα αναπάντεχο πρόβλημα, καθώς, μπερδεύεται από τα πανομοιότυπα δίδυμα.

Κι αυτό είναι το τελευταίο μιας σειράς προβλημάτων του νέου Συστήματος Εισόδου-Εξόδου (EES), γεγονός που ανάγκασε την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να παραδεχτεί νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι το σύστημα έχει ανεπίλυτα «τεχνικά προβλήματα» και χρειάζεται «αρκετή δουλειά».

Το πρόγραμμα, το οποίο προορίζεται να αντικαταστήσει τις φυσικές σφραγίδες στα διαβατήρια με μια βάση δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ που υποστηρίζεται από βιομετρικά δεδομένα, τέθηκε σε λειτουργία στις 10 Απριλίου, μετά από τέσσερα χρόνια καθυστερήσεων. Έκτοτε, οι επιβάτες αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις καθώς περιμένουν σε ατελείωτες ουρές για να σκανάρουν τα πρόσωπά τους και να δώσουν αποτυπώματα.

Κι ενώ οι τεράστιες ουρές έμοιαζε να είναι το μόνο πρόβλημα με το EES, η περίπτωση μιας Βρετανίδας που προσπάθησε να επιστρέψει στο Ηνωμένο Βασίλειο από τη Ρουμανία, ήρθε να αποκαλύψει πως όχι μόνο δεν είναι το μόνο, αλλά υπάρχει ένα ακόμα μεγαλύτερο ζήτημα που πρέπει να λυθεί.

Οι ρουμανικές Αρχές κατηγόρησαν τη γυναίκα, που συμπτωματικά είναι υπάλληλος του POLITICO, το οποίο έφερε στο φως της δημοσιότητας και το θέμα, ότι βρισκόταν παράνομα στη ζώνη Σένγκεν, με το σκεπτικό ότι η αναχώρησή της δεν είχε καταγραφεί σωστά μετά από μια προηγούμενη επίσκεψη στο Άμστερνταμ τον Απρίλιο του 2026.

Μόνο που υπήρχε ένα πρόβλημα: Η ίδια δεν είχε πάει στο Άμστερνταμ τον Απρίλιο του 2026. Είχε πάει όμως η πανομοιότυπη δίδυμη αδελφή της.

Η γυναίκα, στην οποία δόθηκε ανωνυμία για να αποφευχθούν μελλοντικές επιπλοκές στα σύνορα και να γίνει σεβαστή η ιδιωτική ζωή της δίδυμης αδελφής της, ανακρίθηκε για περίπου 15 λεπτά από τις Αρχές.

Όταν είπε στους συνοριακούς υπαλλήλους για την ύπαρξη της δίδυμης αδελφής της, αρχικά κατηγορήθηκε ότι της είχε δανείσει το διαβατήριό της — κάτι που δεν είχε κάνει. Η δίδυμη αδελφή της γυναίκας βρισκόταν στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά τη διάρκεια του περιστατικού και δεν έχει πατήσει ποτέ το πόδι της στη Ρουμανία.

Το EES φάνηκε να έχει μπερδέψει τις δύο γυναίκες με βάση τα πανομοιότυπα σκαναρίσματα των προσώπων τους, και πιθανώς τα ίδια επώνυμα, ημερομηνίες γέννησης και υπηκοότητες — τα μόνα στοιχεία που έχουν κοινά όσον αφορά το σύστημα. Έχουν διαφορετικά δακτυλικά αποτυπώματα, μικρά ονόματα και, το σημαντικότερο, τα δικά τους διαβατήρια.

Στη γυναίκα επετράπη τελικά να πετάξει, αλλά η ίδια δεν κρύβει την ανησυχία της για τα μελλοντικά της ταξίδια.

Τι μπορεί να συνέβη

Αυτόματα τερματικά του Συστήματος Εισόδου/Εξόδου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EES) στο αεροδρόμιο Adolfo Suarez Madrid-Barajas στη Μαδρίτη. REUTERS/Juan Medina/Φωτογραφία αρχείου

Το POLITICO προσπάθησε να διαλευκάνει την υπόθεση και να ανακαλύψει τι ήταν αυτό που μπέρδεψε το Σύστημα. Έτσι έφτασε στην Νιοβη Βάβουλα, καθηγήτρια κυβερνοπολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Λουξεμβούργου, η οποία εκτίμησε πως το μπέρδεμα μπορεί να οφείλεται σε δύο ξεχωριστές περιπτώσεις κακής εφαρμογής του EES από τα κράτη μέλη που συνέβησαν ταυτόχρονα.

Η Βάβουλα, η οποία έχει συμβουλεύσει νομοθέτες σχετικά με τις τεχνικές λεπτομέρειες του EES, άφησε να εννοηθεί ότι η περίεργη κατάσταση μπορεί να προκλήθηκε από μια λανθασμένα καταχωρισμένη έξοδο για τη δίδυμη αδελφή στο Άμστερνταμ — καθώς και από έναν κακώς διενεργηθέντα έλεγχο από τις ρουμανικές Αρχές στην πόλη Κλουζ Ναπόκα.

Η ακαδημαϊκός δήλωσε ότι φαινόταν πως ο έλεγχος εξόδου στο Άμστερνταμ είχε πραγματοποιηθεί όταν το EES «δεν ήταν πλήρως έτοιμο ή υπήρχε δυσλειτουργία» στον σταθμό — κάτι πιθανό, δεδομένου ότι η ημερομηνία ταξιδιού στις 12 Απριλίου ήταν πολύ κοντά στην ημερομηνία έναρξης λειτουργίας του ηλεκτρονικού συστήματος στις 10 Απριλίου. Αυτό «δεν ήταν καθόλου ασυνήθιστο» και επιβεβαιώνεται από εκτεταμένες αναφορές, είπε η ίδια.

Όμως, η ανάκριση της δεύτερης δίδυμης στο Κλουζ έδειξε επίσης ότι «οι ρουμανικές Αρχές δεν έκαναν σωστά τη δουλειά τους».

Σύμφωνα με τους κανονισμούς του EES, οι Αρχές δεν πρέπει να ταυτοποιούν έναν ταξιδιώτη αποκλειστικά από την εικόνα αναγνώρισης προσώπου — αλλά θα πρέπει επίσης να την αντιστοιχίζουν με το δακτυλικό του αποτύπωμα ή το διαβατήριό του, τα οποία θα ήταν όλα διαφορετικά.

«Από την περιγραφή που μου στείλατε, φαίνεται ότι οι Αρχές δεν είναι καλά εκπαιδευμένες στο να διακρίνουν τις διάφορες διαδικασίες και βασίζονται στις εικόνες προσώπου ως τη μοναδική μέθοδο ταυτοποίησης», δήλωσε η Βάβουλα στο POLITICO.

«Το γεγονός ότι δεν έλεγξαν τα στοιχεία του διαβατηρίου στο EES, ούτε έλαβαν υπόψη ότι το EES είναι ακόμα καινούργιο και υπάρχουν διάφορα προβλήματα, δείχνει αυτό που ονομάζεται μεροληψία αγκίστρωσης, όταν βασίζεσαι στο πρώτο αποδεικτικό στοιχείο και αγνοείς όλα τα άλλα».

Μετά τη δημοσίευση αυτής της ιστορίας, η Ρουμανική Συνοριακή Αστυνομία δήλωσε στο POLITICO ότι διενήργησε εσωτερική έρευνα για το περιστατικό. Ο οργανισμός ανέφερε ότι το EES λειτούργησε σωστά, αλλά ότι τα δεδομένα στο σύστημα έπρεπε να «διορθωθούν» από το προσωπικό των συνόρων, το οποίο πρόσθεσε ότι δεν είχε ακολουθήσει «τις ισχύουσες επιχειρησιακές διαδικασίες». Ο οργανισμός δήλωσε ότι έχει ήδη παράσχει «πρόσθετη εκπαίδευση στο προσωπικό που είναι υπεύθυνο για τον συνοριακό έλεγχο».

«Τονίζουμε ότι πρόκειται για ένα μεμονωμένο περιστατικό και δεν πρέπει να θεωρηθεί αντιπροσωπευτικό της συνολικής απόδοσης του συστήματος [EES]», πρόσθεσε η ανακοίνωση.

Μεγάλος αντίκτυπος στη Βρετανία

Αεροδρόμιο REUTERS/Isabel Infantes/File Photo

Σε ερώτηση για το θέμα, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι η Επιτροπή «δεν σχολιάζει μεμονωμένες περιπτώσεις». Πρόσθεσε όμως: «Τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για τα δεδομένα που καταγράφονται στο EES, στα οποία η Επιτροπή δεν έχει πρόσβαση».

Συμπλήρωσε επίσης: «Κατά την είσοδο στη ζώνη Σένγκεν, οι ταξιδιώτες πρέπει να παρέχουν τα βιομετρικά τους δεδομένα (όταν διασχίζουν τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ για πρώτη φορά) καθώς και τα στοιχεία του διαβατηρίου τους. Αυτό επιτρέπει την ταυτοποίηση κάθε ταξιδιώτη ξεχωριστά.

Εάν ένας ταξιδιώτης ανησυχεί για την επεξεργασία των δεδομένων του, έχει το δικαίωμα να ζητήσει τη διόρθωση και τη συμπλήρωση των προσωπικών του δεδομένων. Σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να απευθυνθεί στις αρμόδιες Αρχές του κράτους μέλους, είτε στα σύνορα είτε επικοινωνώντας με τις αρχές».

Το EES είχε ιδιαίτερα αισθητό αντίκτυπο στο Ηνωμένο Βασίλειο λόγω του Brexit. Το σύστημα εφαρμόζεται μόνο σε επισκέπτες εκτός της ΕΕ και της ζώνης Σένγκεν — πράγμα που σημαίνει ότι οι υπήκοοι των περισσότερων γειτονικών χωρών με μαζικές ροές επισκεπτών προς τα κράτη μέλη εξαιρούνται. Όχι όμως και για το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου το EES εφαρμόζεται παρά το γεγονός ότι οι Βρετανοί πραγματοποίησαν πάνω από 63 εκατομμύρια ταξίδια προς την ΕΕ μόνο το 2024.

Περιπλέκοντας ακόμη περισσότερο τα πράγματα, το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτει επίσης ένα σύστημα «παράλληλων ελέγχων» στον διεθνή σιδηροδρομικό σταθμό London St Pancras και στο τούνελ της Μάγχης, όπου οι ταξιδιώτες περνούν από τους ελέγχους διαβατηρίων της ΕΕ σε βρετανικό έδαφος — πράγμα που σημαίνει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο έπρεπε να απορροφήσει οποιαδήποτε αναστάτωση από το νέο σύστημα στο εσωτερικό του.

Η Βρετανίδα υπουργός Μεταφορών Χάιντι Αλεξάντερ συναντήθηκε την Τρίτη (14/07) με τον Επίτροπο Μεταφορών της ΕΕ Απόστολο Τζιτζικώστα για να συζητήσουν το σύστημα ενόψει της καλοκαιρινής αιχμής και να εκφράσουν ανησυχίες για την αναστάτωση. Το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσε συνολικά 30,5 εκατομμύρια λίρες δικής του χρηματοδότησης για τη βελτίωση της χωρητικότητας σε λιμάνια και διεθνείς σιδηροδρομικούς σταθμούς ενόψει της έναρξης λειτουργίας του EES.