Politico: Πολιτική «βόμβα» στα θεμέλια της ΕΕ – Οι τέσσερις χώρες που απειλούν να παραλύσουν την Ευρώπη

Σύμφωνα με ανάλυση του Politico, η τελευταία Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ αποτέλεσε μια πρώτη προειδοποίηση για τις δυσκολίες που έρχονται. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν κατάφεραν να σημειώσουν ουσιαστική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό των 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ οι συζητήσεις σημαδεύτηκαν από έντονες αντιπαραθέσεις για την ενεργειακή πολιτική.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη, καθώς η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Ισπανία, χώρες που αντιπροσωπεύουν συνολικά περίπου το 60% του ΑΕΠ και του πληθυσμού της ΕΕ, αντιμετωπίζουν εκλογικές αναμετρήσεις ή σοβαρές πολιτικές αβεβαιότητες.

Χριστοδουλίδης: Οι εκλογές στην Ισπανία ανατρέπουν τον σχεδιασμό

Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, προειδοποίησε ότι το πολιτικό ημερολόγιο των κρατών-μελών δυσκολεύει σημαντικά την επίτευξη συμφωνίας για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Μιλώντας στο Politico στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής, σημείωσε ότι μέχρι πρόσφατα υπήρχε η κοινή αντίληψη πως η πολιτική συμφωνία έπρεπε να ολοκληρωθεί πριν από το τέλος του έτους.

Ωστόσο, όπως εκτίμησε, οι ισπανικές εκλογές καθιστούν πλέον αυτόν τον στόχο ανέφικτο.

Ο ίδιος προειδοποίησε ότι το 2027 θα είναι ακόμη δυσκολότερο, καθώς η Γαλλία, η Ιταλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα βρεθούν επίσης αντιμέτωπες με εκλογικές διαδικασίες.

Ο προϋπολογισμός των 2 τρισ. ευρώ στον αέρα

Η πρόσφατη Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες ανέδειξε το μέγεθος του προβλήματος.

Έπειτα από δύο ημέρες διαπραγματεύσεων, οι ηγέτες των κρατών-μελών δεν κατάφεραν να προχωρήσουν σε ουσιαστική συμφωνία για τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό στην ιστορία της ΕΕ.

Αντίθετα, οι συνομιλίες οδηγήθηκαν σε μια απροσδόκητα σκληρή σύγκρουση για ζητήματα ενεργειακής πολιτικής.

Ενδεικτικό του αδιεξόδου είναι ότι στα τελικά συμπεράσματα της Συνόδου δεν συμπεριλήφθηκε καμία αναφορά σε επίτευξη συμφωνίας για τον προϋπολογισμό έως το τέλος του 2026.

Τα κράτη-μέλη αντιστάθηκαν στην προσπάθεια του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να καθορίσει συγκεκριμένη προθεσμία.

Παρότι έχουν προγραμματιστεί νέες συναντήσεις τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, δεν υπάρχει βεβαιότητα ότι θα προκύψει συμβιβασμός.

Εάν οι συνομιλίες μεταφερθούν στο 2027, οι διαπραγματεύσεις θα συμπέσουν με μια περίοδο έντονων εκλογικών αντιπαραθέσεων, κατά την οποία οι εθνικές κυβερνήσεις ενδέχεται να εμφανιστούν ακόμη πιο απρόθυμες να κάνουν παραχωρήσεις.

«Του χρόνου θα είναι χειρότερα»

Έξι διπλωμάτες και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που μίλησαν στο Politico περιέγραψαν ένα ιδιαίτερα απαισιόδοξο κλίμα στις Βρυξέλλες.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, η πολιτική αστάθεια θα περιορίσει ακόμη περισσότερο τη δυνατότητα της Ένωσης να λαμβάνει αποφάσεις.

«Του χρόνου θα είναι χειρότερα», προειδοποίησε ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης.

Ανάλογη εκτίμηση διατύπωσε η ευρωβουλευτής των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών Κάρλα Ταβάρες, η οποία συμμετέχει στην ηγεσία των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό.

Όπως εξήγησε, εξαιτίας του εκλογικού προγράμματος, οι πολιτικοί συσχετισμοί θα καταστήσουν δυσκολότερη τη λήψη αποφάσεων τόσο στα κράτη-μέλη όσο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η Σύνοδος Κορυφής έδειξε ήδη αυτή την τάση, καθώς οι ηγέτες επέλεξαν κυρίως να υπερασπιστούν τις εθνικές τους θέσεις αντί να αναζητήσουν κοινές λύσεις.

Μοναδική αξιοσημείωτη εξαίρεση αποτέλεσε μια γαλλογερμανική συμφωνία για τον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας.

Η Ευρώπη δέχεται πιέσεις από ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα

Η εσωτερική πολιτική κρίση εκδηλώνεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και οικονομία.

Η πολιτική του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχει προκαλέσει αμφιβολίες για το μέλλον της διατλαντικής συμμαχίας, ενώ η Κίνα ενισχύει την παρουσία της στις κρίσιμες εφοδιαστικές αλυσίδες και διοχετεύει στην ευρωπαϊκή αγορά προϊόντα χαμηλού κόστους.

Παράλληλα, η Ρωσία κατηγορείται για υβριδικές επιχειρήσεις σε ευρωπαϊκό έδαφος, από κυβερνοεπιθέσεις και δολιοφθορές μέχρι περιστατικά που συνδέονται με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται απόπειρα επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας, την οποία το Βερολίνο απέδωσε στο Κρεμλίνο.

Ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ Ντε Βέβερ, προειδοποίησε κατά τη διάρκεια της Συνόδου ότι εξωτερικές δυνάμεις επιδιώκουν τον διχασμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Επιδιώκουν τη διαίρεσή μας. Θέλουν να μας διχάσουν», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι υπάρχουν ευάλωτα σημεία τα οποία μπορούν να εκμεταλλευτούν.

Ακόμη πιο συγκεκριμένος εμφανίστηκε ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας, Γκαμπριέλιους Λαντσμπέργκις, ο οποίος σήμερα είναι επισκέπτης ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ.

«Δεχόμαστε επίθεση από τρεις πλευρές: από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα», υποστήριξε.

Ουκρανία: Χρηματοδοτικό κενό έως 35 δισ. δολάρια

Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει η οικονομική στήριξη της Ουκρανίας.

Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η χώρα αναμένεται να αντιμετωπίσει χρηματοδοτικό κενό ύψους 30 έως 35 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2027.

Την ίδια στιγμή, οι ρωσικές επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση ενόψει του χειμώνα.

Το πρόβλημα παραμένει παρά τη συμφωνία της ΕΕ, το προηγούμενο έτος, για οικονομική ενίσχυση ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Ο Λαντσμπέργκις εκτίμησε ότι οι επόμενοι μήνες θα είναι εξαιρετικά δύσκολοι για το Κίεβο, καθώς το βάρος της υποστήριξής του μεταφέρεται ολοένα περισσότερο στην Ευρώπη.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι διατύπωσε επίσης δραματική προειδοποίηση κατά τη Σύνοδο Κορυφής.

Όπως υποστήριξε, εάν η Ουκρανία ηττηθεί, έως και 20 εκατομμύρια Ουκρανοί θα μπορούσαν να αναζητήσουν καταφύγιο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Η Ρωσία μάς σκοτώνει. Δεν θέλουν να σταματήσουν», δήλωσε.

Τα 200 δισ. ευρώ των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων

Μια πιθανή λύση για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας θα μπορούσε να προκύψει από τα περίπου 200 δισεκατομμύρια ευρώ ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που έχουν δεσμευτεί στην Euroclear, τον χρηματοπιστωτικό οργανισμό με έδρα τις Βρυξέλλες.

Ωστόσο, ούτε σε αυτό το ζήτημα υπάρχει κοινή ευρωπαϊκή γραμμή.

Το Βέλγιο, το οποίο είχε εμποδίσει προηγούμενες προσπάθειες αξιοποίησης των συγκεκριμένων κεφαλαίων για την Ουκρανία, εξακολουθεί να διατηρεί τις επιφυλάξεις του.

«Τίποτα δεν έχει αλλάξει», δήλωσε ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον, αποχωρώντας νωρίτερα από τη Σύνοδο.

Εναλλακτικές επιλογές, όπως η έκδοση νέου κοινού ευρωπαϊκού χρέους, προϋποθέτουν δύσκολους συμβιβασμούς, σε μια περίοδο κατά την οποία τα περιθώρια πολιτικών συμφωνιών περιορίζονται.

Ευρώπη χωρίς ισχυρό ηγέτη;

Πέρα από τις οικονομικές διαφωνίες, στις Βρυξέλλες επικρατεί ανησυχία για την απουσία ισχυρών και πολιτικά σταθερών ηγετών που θα μπορούσαν να διαμεσολαβήσουν μεταξύ των κρατών-μελών.

«Έχουμε πλέον μια Ευρώπη χωρίς προφανή ηγέτη», σχολίασε Ευρωπαίος διπλωμάτης.

Όπως σημείωσε, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, διαθέτει σημαντική ισχύ, ωστόσο η Ευρώπη δεν έχει σήμερα μια πολιτική προσωπικότητα αντίστοιχη της Άνγκελα Μέρκελ ή του Φρανσουά Μιτεράν.

Η κατάσταση επιβαρύνεται από την αβεβαιότητα γύρω από το πολιτικό μέλλον των ηγετών των τεσσάρων μεγαλύτερων οικονομιών της ΕΕ.

Γαλλία: Η αποχώρηση Μακρόν και η άνοδος Λεπέν

Στη Γαλλία, ο Εμανουέλ Μακρόν δεν έχει συνταγματικά τη δυνατότητα να διεκδικήσει τρίτη συνεχόμενη προεδρική θητεία και αναμένεται να αποχωρήσει από το Μέγαρο των Ηλυσίων τον Απρίλιο του 2027.

Οι δημοσκοπήσεις που επικαλείται το Politico εμφανίζουν την ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν να έχει ισχυρή δυναμική ενόψει της προεδρικής αναμέτρησης.

Σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες, ο Μακρόν αναγνώρισε σε κλειστή συζήτηση κατά τη Σύνοδο Κορυφής ότι στους τελευταίους μήνες της θητείας του δεν θα διαθέτει την αναγκαία πολιτική εντολή για να υπογράψει συμφωνία σχετικά με τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί επιπλέον δυσκολίες, καθώς η Γαλλία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων.

Ισπανία: Εκλογές στις 29 Νοεμβρίου και αβέβαιο αποτέλεσμα

Στην Ισπανία, οι πολίτες θα προσέλθουν στις κάλπες στις 29 Νοεμβρίου 2026, με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν ότι η κεντροδεξιά και η ακροδεξιά έχουν πιθανότητες να αναλάβουν την εξουσία.

Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, έπειτα από οκτώ χρόνια στην κυβέρνηση, βρίσκεται αντιμέτωπος με το ενδεχόμενο εκλογικής ήττας.

Η προεκλογική περίοδος συμπίπτει με δύο κρίσιμες ευρωπαϊκές συναντήσεις, στις 13 και 26 Νοεμβρίου, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια διαπραγματεύσεων.

Δύο Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, ο σχηματισμός νέας κυβέρνησης στη Μαδρίτη δεν αναμένεται πριν από τον Ιανουάριο.

Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει νέες καθυστερήσεις στη συμφωνία για τον προϋπολογισμό.

Γερμανία: Η άνοδος του AfD πιέζει τον Μερτς

Στη Γερμανία, το πολιτικό μέλλον του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς εμφανίζεται ολοένα πιο αβέβαιο.

Παρότι οι επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές είναι προγραμματισμένες για το 2029, η ενίσχυση της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), σε συνδυασμό με τη μείωση της δημοτικότητας του καγκελάριου, δυσχεραίνει την πολιτική του θέση.

Η πίεση αυτή ενδέχεται να επηρεάσει και τη στάση του Βερολίνου στις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις, περιορίζοντας την προθυμία του Μερτς να αποδεχθεί συμβιβασμούς που θα μπορούσαν να προκαλέσουν αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας.

Ιταλία: Το εκλογικό δίλημμα της Μελόνι

Στην Ιταλία, οι επόμενες βουλευτικές εκλογές αναμένονται τον Οκτώβριο του 2027.

Η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, η οποία ηγείται μιας κυβέρνησης με ασυνήθιστα μεγάλη διάρκεια για τα ιταλικά πολιτικά δεδομένα, ενδέχεται ωστόσο να επιλέξει την πρόωρη προσφυγή στις κάλπες.

Ευρωπαίος διπλωμάτης που μίλησε στο Politico εκτίμησε ότι η Μελόνι ίσως δεν περιμένει μέχρι την προγραμματισμένη ημερομηνία.

Μια τέτοια εξέλιξη θα πρόσθετε ακόμη έναν παράγοντα αστάθειας στις ήδη δύσκολες διαπραγματεύσεις.

Αντόνιο Κόστα: «Αν περιμέναμε να μην υπάρχουν εκλογές, δεν θα εγκρίναμε ποτέ προϋπολογισμό»

Παρά τις ανησυχίες, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα εμφανίστηκε αποφασισμένος να διατηρήσει τον στόχο συμφωνίας έως το τέλος του 2026.

Όπως υποστήριξε, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελείται από 27 δημοκρατίες, στις οποίες οι εκλογικές διαδικασίες είναι συνεχείς.

«Ζούμε σε 27 δημοκρατίες. Σχεδόν κάθε μήνα έχουμε και μία εκλογική αναμέτρηση. Αν περιμέναμε να μην υπάρχουν εκλογές, δεν θα μπορούσαμε ποτέ να εγκρίνουμε έναν νέο προϋπολογισμό», δήλωσε την Παρασκευή.

Ο Κόστα θεωρεί ότι η έγκαιρη συμφωνία είναι απαραίτητη ώστε ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός να μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή από το 2028.

Ο Ιανουάριος ίσως είναι η τελευταία ευκαιρία

Σύμφωνα με ανώτερο Ευρωπαίο αξιωματούχο, ο Ιανουάριος του 2027 ενδέχεται να αποτελέσει ένα σύντομο παράθυρο ευκαιρίας για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.

Εάν η συμφωνία δεν επιτευχθεί τότε, οι διαδοχικές πολιτικές αναμετρήσεις θα μπορούσαν να καταστήσουν ακόμη δυσκολότερη την εξεύρεση κοινής λύσης.

Ο ευρωβουλευτής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Ζίγκφριντ Μουρεσάν, ο οποίος συμμετέχει στην ηγεσία των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό, άσκησε κριτική στους Ευρωπαίους ηγέτες για τους αργούς ρυθμούς τους.

«Μέχρι στιγμής, οι ηγέτες της ΕΕ κινούνται υπερβολικά αργά», υποστήριξε, προειδοποιώντας ότι «ο χρόνος τελειώνει».

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με μια διπλή πρόκληση: να διατηρήσει την ενότητά της απέναντι στις εξωτερικές γεωπολιτικές πιέσεις και ταυτόχρονα να ξεπεράσει τις εσωτερικές πολιτικές αντιθέσεις που απειλούν να μπλοκάρουν τις σημαντικότερες αποφάσεις για το μέλλον της.