Πάσχα στη σκιά των πυραύλων: Το επεισόδιο με τους Καθολικούς και το αίνιγμα με το Άγιο Φως

Η χθεσινή Κυριακή των Βαΐων (29/03) για τους Καθολικούς σημαδεύτηκε από ένα περιστατικό που το Λατινικό Πατριαρχείο χαρακτήρισε ως «σοβαρό προηγούμενο αιώνων». Η ισραηλινή αστυνομία απαγόρευσε στον Καρδινάλιο Πιερμπατίστα Πιτσαμπάλα, τον Λατίνο Πατριάρχη Ιεροσολύμων, την είσοδο στον Ναό της Αναστάσεως.

Παρά το γεγονός ότι ο Καρδινάλιος προσήλθε ιδιωτικά και χωρίς την παραδοσιακή πομπή (η οποία είχε ακυρωθεί λόγω του πολέμου), οι Αρχές τον ανάγκασαν να επιστρέψει, επικαλούμενες «κινδύνους για την ασφάλειά του» λόγω της απειλής ιρανικών πυραυλικών πληγμάτων. Η κίνηση αυτή προκάλεσε διεθνή κατακραυγή, με την ΕΕ και την Ιταλία να ζητούν άμεσα εξηγήσεις για την παραβίαση του Status Quo.

Ο καρδινάλιος Πιτσαμπάλα και ο πατέρας Φραντσέσκο Ιέλπο σταμάτησαν έξω από τον ναό, που θεωρείται ο τόπος της Σταύρωσης του Ιησού Χριστού, ενώ σχεδίαζαν να τελέσουν λειτουργία για την έναρξη της Μεγάλης Εβδομάδας, σύμφωνα με εκκλησιαστικές Αρχές.

Το γραφείο του καρδιναλίου ανέφερε ότι ήταν «η πρώτη φορά εδώ και αιώνες» που Λατίνος Πατριάρχης εμποδίστηκε να εισέλθει στον ναό την Κυριακή των Βαΐων, που σηματοδοτεί την είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα. Ο ίδιος και ο πατέρας Ιέλπο «αναγκάστηκαν» να αποχωρήσουν από τον ναό, όπου πιστεύεται επίσης ότι ο Χριστός τάφηκε και αναστήθηκε.

Πηγή: REUTERS/Ammar Awad

«Το περιστατικό αυτό αποτελεί σοβαρό προηγούμενο και αγνοεί τα αισθήματα δισεκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο, που αυτή την εβδομάδα στρέφουν το βλέμμα τους στα Ιεροσόλυμα», ανέφερε ανακοίνωση του Πατριαρχείου.

«Η βιαστική και ουσιαστικά εσφαλμένη αυτή απόφαση, επηρεασμένη από ακατάλληλες εκτιμήσεις, αποτελεί ακραία απόκλιση από βασικές αρχές λογικής, θρησκευτικής ελευθερίας και σεβασμού του υφιστάμενου καθεστώτος».

Το Πατριαρχείο τόνισε ότι είχε τηρήσει όλους τους περιορισμούς από την έναρξη του πολέμου και χαρακτήρισε την απόφαση «προδήλως παράλογη και δυσανάλογη».

Ο καρδινάλιος Πιτσαμπάλα δήλωσε αργότερα ότι δεν επιθυμούσε να κλιμακώσει την κατάσταση, τονίζοντας: «Δεν ζητήσαμε τίποτα δημόσιο, μόνο μια σύντομη και μικρή ιδιωτική τελετή».

«Θέλουμε να αξιοποιήσουμε αυτή την κατάσταση για να ξεκαθαρίσουμε τις επόμενες ημέρες τι πρέπει να γίνει, με σεβασμό στην ασφάλεια όλων αλλά και στο δικαίωμα της προσευχής», πρόσθεσε.

Το περιστατικό προκάλεσε ανησυχία σε ολόκληρο τον κόσμο με την Ελλάδα να «εκφράζει τη βαθιά της ανησυχία για το γεγονός ότι ο Λατίνος Πατριάρχης Ιεροσολύμων εμποδίστηκε χθες να εισέλθει στον Ναό του Παναγίου Τάφου στην Ιερουσαλήμ για να τελέσει την Καθολική Κυριακή των Βαΐων», όπως ανέφερε το υπουργείο Εξωτερικών σε ανάρτησή του στο «Χ».

«Παρά τις τρέχουσες συνθήκες, το status quo του Παναγίου Τάφου πρέπει να τηρείται πλήρως από όλους και με καλή πίστη. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει των επικείμενων εορτασμών του Πάσχα», προσθέτει.

«Η Ελλάδα εκφράζει την αλληλεγγύη και την αμέριστη υποστήριξή της προς τις χριστιανικές Εκκλησίες της Ιερουσαλήμ και επαναλαμβάνει τη σημασία του σεβασμού του status quo του Παναγίου Τάφου υπό όλες τις συνθήκες», καταλήγει.

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι πιστοί «όλων των θρησκειών» είχαν κληθεί να μην επισκέπτονται τα ιερά σημεία στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ, λόγω των επιθέσεων από το Ιράν, και ότι η αστυνομία ενήργησε για «ειδικούς λόγους ασφαλείας».

Μετά την διεθνή κατακραυγή που προκάλεσε την παρέμβαση του Ισραηλινού προέδρου Ισαάκ Χέρτζογκ και του πρωθυπουργού Νετανιάχου, επήλθε συμφωνία εκτόνωσης. Το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι εξασφαλίζεται η πλήρης πρόσβαση των ηγετών των Εκκλησιών στον Πανάγιο Τάφο για τις λειτουργίες του Πάσχα, καθώς και ότι οι εορτασμοί θα διεξαχθούν κεκλεισμένων των θυρών ή με ελάχιστους παριστάμενους, καθώς ισχύει αυστηρό όριο 50 ατόμων για όλες τις συναθροίσεις στην Παλιά Πόλη.

Ειδικότερα, η ισραηλινή αστυνομία και το Λατινικό Πατριαρχείο Ιεροσολύμων συμφώνησαν στο πλαίσιο των εορτασμών του Πάσχα στον Πανάγιο Τάφο. Όπως ανακοινώθηκε, στο πλαίσιο της αυξημένης ανάγκης για επιτήρηση λόγω του πολέμου, οι τελετές του Αγίου Φωτός το Σάββατο θα πραγματοποιηθούν σε «συμβολική μορφή», διασφαλίζοντας παράλληλα τη δημόσια ασφάλεια.

‘Οπως αναφέρει η Jerusalem Post, βάσει της συμφωνίας  επιτρέπεται στους εκπροσώπους των εκκλησιών να πραγματοποιήσουν τις τελετές μέσα στον Ναό της Αναστάσεως, οι Λειτουργίες θα μεταδίδονται τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά ζωντανά, περιορισμένες ομάδες Χριστιανών θα μπορούν να προσεύχονται στην Εκκλησία του Παναγίου Τάφου, καθώς οι περιορισμοί στις δημόσιες συγκεντρώσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου παραμένουν.

Ορθόδοξο Πάσχα: Το «θρίλερ» του Αγίου Φωτός

Ενόψει του Ελληνορθόδοξου Πάσχα (12 Απριλίου), η κατάσταση παραμένει ρευστή. Η ισραηλινή αστυνομία έχει θέσει τρεις απαράβατες προϋποθέσεις για την τελετή της Αφής του Αγίου Φωτός, το Μεγάλο Σάββατο 11 Απριλίου.

Οι περιορισμοί αυτοί είναι: Περιορισμός 50 ατόμων εντός του Ναού (έναντι των χιλιάδων που συρρέουν κανονικά), ύπαρξη καταφυγίου σε απόσταση 90 δευτερολέπτων, όρος εξαιρετικά δύσκολος για την αρχιτεκτονική της Παλιάς Πόλης και ολοκλήρωση των έργων συντήρησης στον Ναό για την αποφυγή ατυχημάτων σε περίπτωση πανικού.

Η τελική απόφαση για το αν θα επιτραπεί η τελετή αναμένεται την 1η Απριλίου.

Υπήρξε χρονιά χωρίς Άγιο Φως;

Σύμφωνα με τις ιστορικές καταγραφές, η τελετή του Αγίου Φωτός διεξάγεται αδιάλειπτα για πάνω από 1.200 χρόνια. Ωστόσο, υπήρξαν τρεις εμβληματικές περίοδοι «κρίσης» όπου η τελετή είτε δεν έγινε, είτε αμφισβητήθηκε έντονα.

Το 1009 (Η Καταστροφή από τον Αλ Χακίμ): Ο Φατιμίδης χαλίφης Αλ Χακίμ διέταξε την ολοσχερή καταστροφή του Ναού της Αναστάσεως, εξοργισμένος από τη δημοτικότητα της τελετής του Αγίου Φωτός, την οποία θεωρούσε «απάτη». Για αρκετά χρόνια, μέχρι την ανοικοδόμηση του ναού, η τελετή ήταν αδύνατο να διεξαχθεί στον παραδοσιακό της χώρο. Οι Χριστιανοί γιόρταζαν το Πάσχα κρυφά στα ερείπια ή σε μικρούς ναούς της περιοχής, μέσα σε κλίμα διωγμών.

Το 1101 (Το «Λατινικό Δράμα»): Μετά την κατάληψη της Ιερουσαλήμ από τους Σταυροφόρους, οι Λατίνοι (Καθολικοί) ιερείς προσπάθησαν να τελέσουν μόνοι τους την Αφή του Φωτός, αποκλείοντας τους Ορθόδοξους. Σύμφωνα με τις πηγές της εποχής, το Φως δεν «εμφανίστηκε» το Μέγα Σάββατο. Η τελετή απέτυχε παταγωδώς, προκαλώντας αναταραχή. Την επόμενη ημέρα, οι Σταυροφόροι επέτρεψαν στους Ορθόδοξους να εισέλθουν και το Φως εμφανίστηκε, γεγονός που ανάγκασε τους Λατίνους να αναγνωρίσουν το δικαίωμα των Ορθοδόξων στην τελετή.

Το 2020 (Η Πανδημία): Η τελετή έγινε κανονικά, αλλά χωρίς την παρουσία κόσμου. Ήταν η πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία που ο Πατριάρχης εξήλθε από τον Πανάγιο Τάφο σε έναν άδειο ναό, ενώ το Φως μεταφέρθηκε στα αεροδρόμια με ειδικά πρωτόκολλα υγείας, χωρίς οι διπλωμάτες να βγουν από τα αεροσκάφη τους.

Ακόμη και στις πιο σκοτεινές στιγμές (πολέμους, επιδημίες, διωγμούς), η τελετή δεν σταμάτησε ποτέ εντελώς. Φέτος, το 2026, η ιστορία φαίνεται να επαναλαμβάνεται, με την πίστη να συγκρούεται για άλλη μια φορά με τη σκληρή γεωπολιτική πραγματικότητα.

«Αποκλεισμένοι» οι Άγιοι Τόποι

Πηγή: REUTERS/Ammar Awad

Από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, οι ισραηλινές αρχές έχουν απαγορεύσει, για λόγους ασφαλείας, την πρόσβαση στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ σε όλους εκτός από τους κατοίκους ή τους ιδιοκτήτες καταστημάτων.

Οι περιορισμοί επεκτείνονται σε όλους τους ιερούς τόπους, συμπεριλαμβανομένου του Δυτικού Τείχους, του Τζαμιού Αλ-Άκσα και της Εκκλησίας του Παναγίου Τάφου, οι οποίοι έχουν κλείσει από τις 6 Μαρτίου, σύμφωνα με τους Times of Israel. Οι συγκεντρώσεις στην Ιερουσαλήμ και σε πολλά άλλα μέρη σε όλη τη χώρα παραμένουν περιορισμένες σε 50 άτομα, υπό την προϋπόθεση ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί έγκαιρα ένα καταφύγιο.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ένα θραύσμα ενός αναχαιτισμένου ιρανικού πυραύλου έπεσε στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ, περίπου 400 μέτρα από το Δυτικό Τείχος και το συγκρότημα του Τζαμιού Αλ-Άκσα στο Όρος του Ναού.

Κλειστοί και οι ιεροί τόποι των Μουσουλμάνων για το μεγαλύτερο μέρος του Ραμαζανιού

Πηγή: REUTERS/Ammar Awad

Δίπλα στο Δυτικό Τείχος βρίσκεται το συγκρότημα του Τζαμιού Αλ Άκσα, ο τρίτος ιερότερος τόπος του Ισλάμ, το οποίο επίσης παραμένει άδειο από κόσμο από την έναρξη του πολέμου, με αποτέλεσμα να ακυρωθούν οι προσευχές κατά το μεγαλύτερο μέρος του ιερού μήνα του Ραμαζανιού για τους μουσουλμάνους, ο οποίος έληξε πριν από 10 ημέρες.

Ο Φαγιέζ Ντακάκ, μουσουλμάνος καταστηματάρχης τρίτης γενιάς στην Παλιά Πόλη, του οποίου το κατάστημα εξυπηρετεί Χριστιανούς προσκυνητές από το 1942, δήλωσε στο Associated Press ότι ήταν συντετριμμένος για το κλείσιμο του Αλ Άκσα κατά τη διάρκεια του ιερού μήνα του Ισλάμ.

«Είναι σαν να μην υπήρχε Ραμαζάνι για εμάς», είπε ο Ντακάκ. Πρόσθεσε ότι προσευχήθηκε αρκετές φορές σε ένα τοπικό τζαμί, αλλά αυτό δεν μπορεί να συγκριθεί με το να μπορείς να προσευχηθείς στο Αλ Άκσα. Οι αστυνομικές εντολές έχουν κλείσει το κατάστημά του, μαζί με όλα τα καταστήματα μη τροφίμων στην Παλιά Πόλη – επίσης μέρος των οδηγιών ασφαλείας κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Ο Ντακάκ είπε ότι εδώ και χρόνια, καθώς ο αριθμός των προσκυνητών και των τουριστών μειώθηκε κατακόρυφα, μόλις που κατάφερε να τα βγάλει πέρα. Παρόλα αυτά, θα ήταν ωραίο να ανοίξει το μαγαζί του για μια αίσθηση ρουτίνας και απλώς να συνομιλήσει με άλλους καταστηματάρχες.