Οδοιπορικό του ΕΤ στην πνιγμένη από τουρίστες Βαρκελώνη

Αμέτρητα κινητά τηλέφωνα έχουν υψωθεί, για να αποτυπώσουν τους εντυπωσιακούς πύργους της υψηλότερης εκκλησίας στον κόσμο, ενώ οι επισκέπτες δίνουν μάχη για την καλύτερη ινσταγκραμική πόζα.

Κάθε δύο λεπτά, ασφυκτικά γεμάτα διώροφα τουριστικά λεωφορεία σταματούν μπροστά από την πλευρά όπου αποτυπώνονται ανάγλυφα τα Πάθη του Ιησού. Η θέα των πεζών κόβεται, αλλά όλοι περιμένουν υπομονετικά το μικρό χρονικό κενό μέχρι το επόμενο λεωφορείο, ώστε να απαθανατίσουν το εντυπωσιακό κτίσμα.

Γερανοί και σκαλωσιές συμπληρώνουν το σκηνικό, καθώς το έργο ολοκληρώνεται και τον Ιούνιο θα τελεστεί Λειτουργία από τον Πάπα Λέοντα, ο οποίος θα ευλογήσει και τον κεντρικό πύργο του ναού με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό ετών από τον θάνατο του Γκαουντί.

Κόσμος παντού

Ο «Ε.Τ.» επιχειρεί να καταγράψει μια καθημερινή μέρα στη Βαρκελώνη, όπου οι κάτοικοι έχουν ξεσηκωθεί κατά του υπερτουρισμού, φτάνοντας στο σημείο να ψεκάζουν τους τουρίστες με νεροπίστολα!

Από τη Σαγράδα Φαμίλια, κατευθυνόμαστε προς ένα από τα κτίρια-σφραγίδες του Γκαουντί, το Casa Batlló, το οποίο οι ντόπιοι αποκαλούν Casa dels Ossos (Σπίτι των Οστών), λόγω της σκελετώδους εμφάνισής του. Οι τουρίστες σχηματίζουν κι εδώ ουρές, για να θαυμάσουν το κτίσμα με τις λιγοστές ευθείες γραμμές και την πρόσοψη που είναι διακοσμημένη με πολύχρωμα μωσαϊκά, αλλά και την αψιδωτή οροφή που μοιάζει με πλάτη δράκου.

Σάββατο πρωί, περνάμε την είσοδο του Casa Milà, ενός ακόμη αριστουργήματος του Γκαουντί. Λίγο μετά το άνοιγμα, το εμβληματικό αξιοθέατο έχει ήδη δεκάδες επισκέπτες, που περιμένουν υπομονετικά στην ουρά από τα ταμεία έως το πεζοδρόμιο για ένα εισιτήριο που κοστίζει 29 ευρώ. Οι υπάλληλοι προσπαθούν να ελέγξουν τη ροή των τουριστών, επιτρέποντας σε μικρές ομάδες να περνούν διαδοχικά στο ασανσέρ.

Η περιήγηση ξεκινά από ένα διαμέρισμα όπου όλα τα υπάρχοντα της οικογένειας που έζησε εκεί βρίσκονται στις θέσεις τους. Τα παπούτσια της κυρίας δίπλα στο κομοδίνο, το γραφείο του κυρίου, οι στολές ιππασίας, ο εξοπλισμός της υπηρέτριας.

Στη στέγη, τα σουρεαλιστικά γλυπτά του Γκαουντί πολιορκούνται από τουρίστες, που σχηματίζουν πάλι ουρές για μία φωτογραφία στο τελευταίο αστικό ακίνητο του διάσημου Ισπανού αρχιτέκτονα, ο οποίος μετά αφιερώθηκε στην κατασκευή της Σαγράδα Φαμίλια μέχρι το αδόκητο τέλος της ζωής του, λόγω δυστυχήματος με τραμ.

Σε κάθε βήμα μας στις τουριστικές περιοχές, είναι σαφές ότι η Βαρκελώνη αποτελεί έναν κορεσμένο τουριστικό προορισμό. Το Περιφερειακό Κοινοβούλιο της Καταλονίας ενέκρινε φέτος νόμο για διπλασιασμό του φόρου ενοικίασης καταλυμάτων, που φτάνει πλέον και τα 15 ευρώ τη βραδιά, ενώ οι επιβάτες των κρουαζιερόπλοιων χρεώνονται με 6 ευρώ. Το 25% των εσόδων διατίθεται για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, εν μέσω έντονων διαμαρτυριών από τους κατοίκους, που θεωρούν ότι οι τουρίστες σταδιακά τους εκτοπίζουν.

Χαμός στο πάρκο

Ιδια είναι η εικόνα και στο Park Güell, τον πολύχρωμο κόσμο του Γκαουντί, για το οποίο δεν υπήρχαν εισιτήρια αυθημερόν και έπρεπε να έχουν αγοραστεί τις προηγούμενες ημέρες. Κρεμασμένο στο Muntanya Pelada (Γυμνό Βουνό), το πάρκο, χαρακτηριστικό δείγμα καταλανικού μοντερνισμού, σχεδιάστηκε ως πολυτελής οικιστική ζώνη για την εύπορη τάξη της Βαρκελώνης, αλλά απέτυχε εμπορικά και μετατράπηκε σε δημόσιο πάρκο, ενώ έχει ενταχθεί στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Η είσοδος μοιάζει με πεδίο διαδήλωσης, καθώς οι τουρίστες περιμένουν να περάσουν τον έλεγχο. Στο μεταξύ, αρχίζει να βρέχει και οι μικροπωλητές ομπρελών και αδιάβροχων κάνουν χρυσές δουλειές… Παρά τη βροχή, το πάρκο κατακλύζεται από επισκέπτες, που αποτελεί άλλη μία ένδειξη ότι η Βαρκελώνη ζει σε συνθήκες υπερτουρισμού.

Εκεί, όμως, όπου πραγματικά η πόλη… αναστενάζει είναι στον πιο διάσημο εμπορικό πεζόδρομο La Rambla. Τα έργα για τον εορτασμό των 100 ετών από τον θάνατο του Γκαουντί είναι απλωμένα σε όλο το μήκος του διάσημου δρόμου, με τουρίστες και ντόπιους να παλεύουν για να μετακινηθούν λίγα μέτρα ανάμεσα στα προστατευτικά πλέγματα και τα μηχανήματα του έργου. Στην κάθε μονή λωρίδα ανά κατεύθυνση δεξιά και αριστερά του πεζόδρομου, τα αυτοκίνητα κινούνται με την ελάχιστη ταχύτητα, αν δεν είναι ακινητοποιημένα.

Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΑΙΡΝΕΙ ΜΕΤΡΑ

Φρένο στην ανεξέλεγκτη «εισβολή» επισκεπτών

Το παράδειγμα της Βαρκελώνης τρομάζει τους υπόλοιπους τουριστικούς προορισμούς, που προσπαθούν, όπως και η Ελλάδα, να λάβουν μέτρα για την ανάσχεση του τουριστικού κύματος, ειδικά στις κορεσμένες περιοχές. Ηδη, η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να βάλει τάξη στην τουριστική ανάπτυξη με το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον τουρισμό, που προβλέπει κόφτη στον αριθμό των κλινών, κανόνες για τα Airbnb και προώθηση του πολυτελούς κάμπινγκ.

Οι τουριστικές περιοχές κατηγοριοποιούνται σε πέντε ζώνες, ανάλογα με τον αριθμό των κλινών που διαθέτουν, την έκταση και τον πληθυσμό τους. Οι κατηγορίες αυτές είναι: οι περιοχές ελεγχόμενης ανάπτυξης, οι αναπτυγμένες περιοχές, οι αναπτυσσόμενες περιοχές, οι περιοχές πρώιμης ανάπτυξης και οι περιοχές ενίσχυσης ειδικής ανάπτυξης.

Κανόνες

Με βάση την κάθε κατηγορία, θα υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες σχετικά με το είδος των τουριστικών επενδύσεων που επιτρέπονται, τα ελάχιστα όρια αρτιότητας για τα νέα ξενοδοχεία, τον μέγιστο αριθμό κλινών που μπορεί να διαθέτει ένα κατάλυμα, αλλά και τους όρους προστασίας του περιβάλλοντος και της φυσιογνωμίας κάθε περιοχής. Στόχος του νέου πλαισίου είναι η πιο οργανωμένη ανάπτυξη, ειδικά για περιοχές με μεγάλο αριθμό τουριστών, και η ενθάρρυνση της πιο ήπιας και πράσινης τουριστικής ανάπτυξης.

Νέο πλαίσιο

Το προηγούμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον τουρισμό θεσμοθετήθηκε το 2009, αλλά ακυρώθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας, ενώ το νέο έρχεται να καλύψει το κενό των τελευταίων ετών θέτοντας κανόνες που ως στόχο έχουν την ισορροπία ανάμεσα στην ομαλή λειτουργία της «βαριάς βιομηχανίας» της Ελλάδας και την προστασία των ευαίσθητων τουριστικά περιοχών.

Πάντως, το φαινόμενο του υπερτουρισμού, το οποίο ξεκίνησε μετά την πανδημία του κορονοϊού, αφού ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αποφασίζουν να ταξιδέψουν, θα απασχολήσει έντονα τα επόμενα χρόνια τις χώρες που δέχονται μεγάλο όγκο επισκεπτών τόσο για την επάρκεια των υποδομών στις τουριστικές περιοχές όσο και για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι τοπικοί πληθυσμοί, ειδικά λόγω της αλματώδους αύξησης του κόστους διαμονής.